एफ वाय

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎कर्ट व्होनेगट यांनी आपल्या ‘प्लेयर पियानो’ (1952) या‎कादंबरीत एका जगाची कल्पना केली होती. तेथे यंत्रांनी‎बहुतांश उद्योगांचे स्वयंचलन केले आहे आणि संपूर्ण‎व्यवस्था सांभाळण्यासाठी केवळ काही अभियंते व‎व्यवस्थापक उरले आहेत. इतर सर्व लोकांच्या अन्न व‎निवाऱ्याची व्यवस्था सरकार करते, पण त्यांच्या हातात‎कोणतेही काम नाही. व्होनेगट यांची ही कल्पना‎दूरदृष्टीची ठरली का? कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय)‎मानवी कार्यशक्तीचा मोठा भाग अनावश्यक ठरवेल,‎असे…

‎‎‎‎‎‎‎‎अनेक संमिश्र, ऊन-सावलीसारख्या भावनांसह मी‎छत्तीसगडचा निरोप घेतला. या राज्यात मी जवळपास‎दोन आठवडे घालवले. या काळात रात्री उशिरापर्यंत‎साल वनस्पतीच्या दाट जंगलातून मोटारसायकलवरून‎प्रवास केला होता. चांदण्यात चमकणारी, पाने गळून‎गेलेली पांढरट भुताटकी झाडे एक विलक्षण दृश्य निर्माण‎करत होती. दुर्गम आदिवासी वस्तीपर्यंत पोहोचण्यासाठी‎वाहत्या नद्या पार कराव्या लागल्या.‎ बस्तर आणि कवर्धा येथील प्रवासात मी जंगलाच्या आत‎असलेल्या गोंड जमातीच्या गावात राहिले….

कबीर शेवटच्या काळात कुठे गेले, हे रहस्य फुलांमध्येच दडून राहिले.‎मीराबाई कुठे अंतर्धान पावल्या, हे कोणतीही मूर्ती सांगू शकत नाही.‎भक्त ईश्वरात कसा विलीन होतो, याची अनेक उदाहरणे आपल्या‎परंपरेत आहेत. भक्तीसाठी तीर्थक्षेत्रे आणि मंदिरे हे पहिले पाऊल ठरू‎शकतात. त्यानंतरचा मार्ग मात्र तुमचा स्वतःचा असतो. आयुष्यभर‎तुम्ही कोणत्याही मंदिरात गेला नाहीत. तरीही भक्ती परिपक्व होऊ‎शकते. आताची नवी पिढी भक्ती…