गेल्या 19 महिन्यांपासून अंतराळात भटकल्यानंतर स्पेसएक्सच्या ‘फाल्कन 9’ रॉकेटचा प्रचंड ढिगारा अखेर चंद्रावर जाऊन धडकला आहे. या जोरदार टक्करीमुळे चंद्राच्या पृष्ठभागावर एक मोठा आणि नवा खड्डा तयार झाला असल्याचा अंदाज शास्त्रज्ञांनी वर्तवला आहे. या घटनेमुळे आता अंतराळातील वाढत्या कचऱ्याबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. याविषयीची माहिती पुढे विस्ताराने जाणून घेऊया.
या प्रभावामुळे चंद्रावर मोठा खड्डा पडल्याचे वैज्ञानिक मानतात. या अपघाताने अंतराळात मानवनिर्मित कचऱ्यामुळे निर्माण होणाऱ्या धोक्यांकडे जगाचे लक्ष पुन्हा एकदा वेधून घेतले आहे.
नासाच्या जेट प्रोपल्शन लॅबोरेटरी (NASA JPL) आणि अधिकृत प्रवक्त्यांनी स्पष्ट केलेकी, हे 4,000 किलो वजनाचे रॉकेट 5 ऑगस्ट 2026 रोजी चंद्राच्या पृष्ठभागावर आयनस्टाईन क्रेटर जवळ आदळले आहे.
वेग आणि टक्करीची तीव्रता
सुमारे 4,000 किलोग्रॅम वजनाचा हा प्रचंड रॉकेटचा तुकडा ताशी 5,400 मैल (8,700 किमी/तास) या चक्रावून टाकणाऱ्या वेगाने चंद्राच्या पृष्ठभागावर आदळला. वैज्ञानिकांच्या प्राथमिक गणितानुसार, या शक्तिशाली टक्करीमुळे चंद्रावर 65 ते 90 फूट (20 ते 30 मीटर) व्यासाचा आणि प्रचंड खोल नवा खड्डा तयार झाला आहे. ही टक्कर इतकी जोरदार होती की त्याचा स्फोट 3 टन TNT दारुगोळ्याच्या स्फोटासारखा होता.
ही टक्कर पृथ्वीवरून थेट डोळ्यांनी दिसणे अशक्य होते. मात्र, चिली येथील Paranal Observatory मधील ‘व्हेरी लार्ज टेलिस्कोप’ द्वारे टक्करीनंतर अवकाशात उडालेला चंद्राच्या धुळीचा आणि वायूचा मोठा प्रवाह टिपण्यात आला आहे. यामध्ये सोडियम आणि लिथियम वायूचे अंश 5 ते 10 मिनिटांपर्यंत आढळून आले आहेत, ज्यामुळे टक्करीची पूर्ण पुष्टी झाली आहे. (REF.)
नासाचे स्पष्टीकरण
नासाने स्पष्ट केले आहे की, जानेवारी 2025 मध्ये ‘ब्लू घोस्ट’ चंद्र मोहिमेच्या प्रक्षेपणादरम्यान हा भाग अंतराळात उरला होता. गुरुत्वाकर्षण बल आणि सौर लहरींच्या दबावामुळे हा भाग चंद्राच्या कडेला ओढला गेला. या टक्करीचा पृथ्वीला किंवा उपग्रहांना कोणताही धोका नाही. (REF.)
स्पेसएक्सची कबुली
स्पेसएक्सच्या संचालिका जुलियाना शाईमन आणि कंपनीने अधिकृतपणे सांगितले की, ही एक अनियोजित आणि दुर्मिळ घटना होती. भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी कंपनी नासासोबत मिळून नवीन विल्हेवाट नियमांवर (Disposal Solutions) काम करत आहे. (REF.)
पुढील पाऊल
नासाचे चंद्राभोवती फिरणारे लुनार रिकॉनिसन्स ऑर्बिटर आणि दक्षिण कोरियाचे ‘दानुरी’ ऑर्बिटर सध्या या अपघात क्षेत्रावरून जात आहेत. पुढील काही दिवसांत हे उपग्रह चंद्रावर पडलेल्या या नव्या खड्ड्याचे हाय-रिझोल्यूशन फोटो पाठवतील, जे वैज्ञानिक संशोधनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरतील. (REF.)
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
