what is Chikungunya know Symptoms, Joint Pain & remedies Treatment; चिकुनगुनियामुळे हाडे कमकुवत होतात का? चिकनगुनियासाठी उपाय व डाएट काय? नॉनव्हेज खाल्ल्यामुळे त्रास वाढतो का? जाणून घ्या सत्य

चिकुनगुनियाची सुरुवात अचानक आणि तीव्र लक्षणांनी होते:

• अचानक येणारा तीव्र ताप : तापाची सुरुवात अचानक होते आणि साधारण एका आठवड्यात ताप उतरतो.
• तीव्र सांधेदुखी : तापासोबत मनगट, हात, टाचा, गुडघे आणि पायांच्या सांध्यांमध्ये प्रचंड वेदना होतात. अनेकदा वेदना इतक्या तीव्र असतात की रुग्णाला चालणेही कठीण होते.
• इतर लक्षणे : डोकेदुखी, स्नायूदुखी, थकवा, मळमळ, अंगावर लाल पुरळ आणि सांध्यांना सूज येणे.
• दीर्घकालीन वेदना : ताप गेला तरी सांध्यांमधील कडकपणा आणि वेदना काही आठवडे किंवा महिने राहू शकतात. वयोवृद्ध किंवा आधीच आजार असलेल्या व्यक्तींमध्ये ही सूज जास्त काळ राहू शकते.

चिकुनगुनियाबद्दल अनेक गैरसमज पसरलेले आहेत, त्यातील मुख्य म्हणजे हाडांवर होणारा परिणाम:

• हाडांवर कोणताही परिणाम नाही : चिकुनगुनियामुळे तीव्र वेदना होत असल्या, तरी हा विषाणू हाडांना अजिबात स्पर्श करत नाही. यामुळे हाडांची घनता कमी होत नाही किंवा हाडे ठिसूळ होत नाहीत.
• सत्य काय आहे? : हा विषाणू केवळ सांधे आणि सांध्याभोवतीच्या उतींना सूज आणतो. या सुजेमुळेच हालचाल करताना तीव्र वेदना होतात.
• आर्थरायटिससारखी लक्षणे : काही थोड्या रुग्णांमध्ये प्रदीर्घ काळ संधिवातासारखी (Arthritis) लक्षणे राहू शकतात, परंतु हा हाडांचा क्षय अजिबात नाही.

बहुतेक रुग्ण या आजारातून पूर्णपणे बरे होतात आणि जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार या आजारात मृत्यूचे प्रमाण अत्यंत नगण्य (०.१% पेक्षा कमी) आहे. परंतु, खालील धोक्याची चिन्हे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा:

• गंभीर लक्षणे : सतत तीव्र ताप राहणे, तीव्र डिहायड्रेशन (पाणी कमी होणे), वारंवार उलट्या होणे, छातीत दुखणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, गोंधळ उडणे, फेफरे, लघवीचे प्रमाण खूप कमी होणे किंवा शरीरातील अशक्तपणा सतत वाढत जाणे.
• जोखमीचा गट : नवजात बालके, वयोवृद्ध, गरोदर महिला आणि मधुमेह, हृदयविकार किंवा मूत्रपिंडाचे आजार असलेल्या व्यक्तींनी लक्षणे दिसताच निष्काळजीपणा न करता तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

चिकुनगुनियाच्या रिकव्हरी काळात काय खावे याबद्दल अनेक चुकीचे समज आहेत:

• शाकाहार-मांसाहाराचा भ्रम : आजारातून बरे होताना नॉन-व्हिजिटेरियन अन्न खाऊ नये, या दाव्यात कोणतेही वैज्ञानिक सत्य नाही.
• पोषक आहार आवश्यक : डॉक्टरांनी इतर कोणत्याही वैद्यकीय कारणास्तव बंदी घातली नसल्यास, अंडी, मासे आणि लीन मीट (Lean Meat) खाणे पूर्णपणे सुरक्षित आहे.
• रिकव्हरीसाठी काय आवश्यक?: शरीराची ताकद परत मिळवण्यासाठी पुरेसे प्रोटीन (प्रथिने), फळे, पालेभाज्या आणि भरपूर द्रवपदार्थ (Fluids) असलेला संतुलित आहार घेणे आवश्यक आहे.

चिकुनगुनियावर कोणतीही विशिष्ट अँटीव्हायरल औषध उपलब्ध नाही, त्यामुळे लक्षणांनुसार उपचार केले जातात:

• प्राथमिक उपचार : पुरेसा विश्रांती, भरपूर पाणी व द्रवपदार्थ पिणे आणि तापासाठी पॅरासिटामॉल (Paracetamol) घेणे हाच मुख्य उपचार आहे.
• काय टाळावे? : जोपर्यंत डेंग्यूची शक्यता पूर्णपणे नाकारली जात नाही, तोपर्यंत ॲस्पिरिन (Aspirin) किंवा NSAIDs (वेदनाशामक औषधे) घेणे टाळावे.
• डासांपासून संरक्षण : आजाराच्या पहिल्या आठवड्यात रुग्णाने डास प्रतिबंधक क्रीम लावणे, पूर्ण कपडे घालणे आणि मच्छरदाणीत झोपणे गरजेचे आहे, जेणेकरून डासांमार्फत हा आजार घरातील इतरांपर्यंत पसरणार नाही.
• पाणी साचू देऊ नका : घराभोवती साचलेले साचलेले पाणी काढून टाकणे हा डासांची पैदास रोखण्याचा आणि संसर्ग नियंत्रणात ठेवण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे.
  चिकुनगुनियातील सांधेदुखी त्रासदायक असली तरी ती तात्पुरती असते आणि यामुळे हाडे कमकुवत होत नाहीत. अजिबात न घाबरता, घरगुती किंवा चुकीच्या आहाराच्या नियमांचे पालन करण्याऐवजी विश्रांती, भरपूर पाणी, पोषक आहार आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य औषधोपचार घ्या. योग्य काळजी घेतल्यास या आजारातून पूर्णपणे बरे होता येते!