23 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
पावसाळ्यात अनेक घरांमध्ये छतातून पाणी गळणे, भिंतींना ओलसरपणा येणे आणि पेंट निघून जाणे अशा समस्या सुरू होतात. सुरुवातीला हे किरकोळ वाटू शकते. पण सततच्या ओलाव्यामुळे घराच्या भिंती आणि छत कमकुवत होऊ शकते. यासोबतच फर्निचर, इलेक्ट्रिक वायरिंग आणि घरातील वस्तूंनाही नुकसान पोहोचू शकते.
समस्या अशी आहे की, बहुतेक लोक गळतीकडे तेव्हाच लक्ष देतात, जेव्हा पाणी घरात येऊ लागते. वास्तविक पाहता, त्याची चिन्हे अनेकदा आधीच दिसू लागतात. जुनी घरे, खराब वॉटरप्रूफिंग आणि तुंबलेल्या ड्रेनेज असलेल्या घरांमध्ये याचा धोका जास्त असतो.
अशा परिस्थितीत गळतीची सुरुवातीची चिन्हे ओळखणे आणि वेळेत आवश्यक पावले उचलणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
म्हणून आज ‘कामाची बातमी’ मध्ये आम्ही पावसाळ्यात छत आणि भिंतींमधील गळती दुरुस्त करण्याच्या टिप्स सांगणार आहोत. यासोबतच जाणून घेऊया की-
- याची सुरुवातीची चिन्हे काय आहेत?
- कोणत्या ठिकाणी गळतीचा धोका जास्त असतो?
- पावसात गळती झाल्यास त्वरित काय करावे?
तज्ज्ञ- प्रमोद कुमार मौर्य, चार्टर्ड अभियंता (आर्किटेक्ट), लखनऊ
प्रश्न- मान्सूनमध्ये घरात गळतीची समस्या का उद्भवते?
उत्तर- मान्सूनमध्ये सततच्या पावसामुळे छत, भिंती आणि घराच्या बाहेरील भागांवर आर्द्रता आणि पाण्याचा दाब वाढतो. कुठेही पाणी शिरण्यासाठी छोटासा मार्ग तयार झाला, तर ते हळूहळू भिंती, छत किंवा फरशीच्या आत पोहोचू लागते.
अनेकदा ही समस्या सुरुवातीला दिसत नाही, परंतु कालांतराने ओलसरपणा, बुरशी, पेंट निघणे आणि पाणी ठिबकणे या स्वरूपात समोर येते. गळतीची सर्व संभाव्य कारणे ग्राफिकमध्ये पहा-
प्रश्न- घरातील कोणत्या ठिकाणी गळतीचा धोका जास्त असतो?
उत्तर- घराचे काही भाग पावसाचे पाणी आणि आर्द्रतेच्या थेट संपर्कात येतात. त्यामुळे तिथे गळतीचा धोका जास्त असतो. विशेषतः छत, पाइपलाइन कनेक्शन आणि बाहेरील भिंतींचे सांधे सर्वात संवेदनशील मानले जातात. ग्राफिकमध्ये पहा कोणत्या ठिकाणी गळतीचा धोका जास्त असतो-
प्रश्न- लीकेज सुरू होण्यापूर्वी काही संकेत दिसतात का?
उत्तर- होय, भिंतींवर डाग, पेंट निघणे आणि ओलसरपणा ही त्याची सुरुवातीची चिन्हे आहेत. वेळेत या चिन्हांकडे लक्ष दिले तर मोठे नुकसान टाळता येऊ शकते. सर्व संकेत ग्राफिकमध्ये पहा-
प्रश्न- लीकेजमुळे भिंतीवर ओलसरपणा येतो. यामुळे काय नुकसान होऊ शकते?
उत्तर- पॉइंटर्समध्ये पहा-
- सतत ओलसरपणामुळे प्लास्टर कमकुवत होऊ शकते आणि रंग निघू शकतो.
- भिंतींवर बुरशी वाढू शकते, ज्यामुळे घरात ओलसरपणाचा वास येऊ लागतो.
- ओलसरपणा लाकडी फर्निचर, कपाटे आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंना नुकसान पोहोचवू शकते.
- ओलसरपणा विजेच्या वायरिंगपर्यंत पोहोचला, तर शॉर्ट सर्किटचा धोका वाढतो.
प्रश्न- हे आरोग्यासाठीही हानिकारक आहे का?
उत्तर- ओलसरपणामुळे बुरशी वाढते, जी श्वसनासंबंधी समस्या निर्माण करू शकते. सततचा ओलसरपणा आणि बुरशीमुळे आरोग्याच्या अनेक समस्या उद्भवू शकतात. जसे की-
- ऍलर्जी
- अस्थमा ट्रिगर
- श्वास घेण्यास त्रास
- त्वचेची ऍलर्जी
- डोळ्यांची जळजळ
- डोकेदुखी
- लहान मुले, वृद्धांना जास्त धोका
प्रश्न- पावसाळ्यात गळती झाल्यास त्वरित काय करावे?
उत्तर- अशा परिस्थितीत, सर्वप्रथम सुरक्षिततेची काळजी घ्या. यासाठी-
- ज्या ठिकाणाहून पाणी येत असेल, तेथील विजेचे स्विच आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू त्वरित काढून टाका. गरज पडल्यास मेन पॉवरही बंद करा.
- फरशीवर साचलेले पाणी साफ करत रहा, जेणेकरून घसरण्याचा आणि शॉर्ट सर्किटचा धोका वाढणार नाही.
- पाणी गळत असलेल्या जागेखाली बादली किंवा मोठे भांडे ठेवा.
- तात्पुरत्या स्वरूपात प्लास्टिक शीट, वॉटरप्रूफ टेप किंवा सीलंटने पाण्याची गळती कमी करण्याचा प्रयत्न करा.
- पाऊस थांबल्यानंतर गळतीचे कारण तपासा आणि कायमस्वरूपी दुरुस्ती करून घ्या.
यासोबतच ग्राफिकमध्ये दिलेल्या गोष्टी लक्षात ठेवा.
चला, हे उपाय समजून घेऊया.
वॉटरप्रूफ कोटिंग
छत आणि बाहेरील भिंतींवर वॉटरप्रूफ कोटिंग लावल्याने पावसाचे पाणी आत शिरत नाही. हे पृष्ठभागावर एक संरक्षक थर तयार करते. यामुळे ओलसरपणा आणि गळती कमी होण्यास मदत होते.
भेगा भरणे
भिंती आणि छतावरील लहान-मोठ्या भेगा त्वरित भरून घेणे आवश्यक आहे. भेगा उघड्या राहिल्यास याच मार्गांनी पाणी हळूहळू आत शिरते.
टेरेसचा उतार योग्य करणे
छताचा उतार योग्य नसेल तर पावसाचे पाणी साचू लागेल. योग्य उतारामुळे पाणी ड्रेनेज पाईपपर्यंत सहज पोहोचते.
मेम्ब्रेन वॉटरप्रूफिंग
या तंत्रात छतावर एक मजबूत जलरोधक थर लावला जातो. हे दीर्घकाळ पाणी पृष्ठभागाच्या आत जाण्यापासून थांबवते आणि जास्त पाऊस असलेल्या भागांमध्ये खूप प्रभावी मानले जाते.
टाइल ग्राउटिंग
जुनाट किंवा सैल झालेल्या फरशांमधील मोकळ्या सांध्यांमधून पाणी खाली झिरपू शकते. पुन्हा ग्राउटिंग केल्याने हे अंतर बंद होते आणि गळतीचा धोका कमी होतो.
ड्रेनेज सुधारणे
छत आणि बाल्कनीचे ड्रेनेज पाईप स्वच्छ आणि योग्य स्थितीत असावेत. पाईप जाम झाल्यास पाणी साचते आणि गळतीची समस्या वाढते.
प्रश्न- भिंतींना ओलसरपणा का येतो?
उत्तर- भिंतींना ओलसरपणा प्रामुख्याने पाण्याच्या सतत संपर्कात राहिल्याने येतो.
- पावसाचे पाणी बाहेरील भिंतींमधून आत शिरते.
- अनेकदा खोल्यांमध्ये वायुवीजन कमी असल्यामुळे आर्द्रता बाहेर पडू शकत नाही आणि भिंतींवर ओलसरपणा येऊ लागतो.
प्रश्न- भिंतींमधील ओलसरपणा थांबवण्यासाठी काय करावे?
उत्तर- यासाठी काही गोष्टी लक्षात ठेवा-
- बाह्य भिंतीवर वॉटरप्रूफ पेंट लावा.
- भिंतींमधील भेगा त्वरित दुरुस्त करून घ्या.
- पाइपलाइनमधील गळती ठीक करून घ्या.
- खोलीत सूर्यप्रकाश आणि वायुवीजन वाढवा.
- गरज पडल्यास डीह्यूमिडिफायर वापरा.
- बुरशी दिसताच स्वच्छता आणि उपचार करून घ्या.
गळतीशी संबंधित सामान्य प्रश्न-उत्तरे
प्रश्न- नवीन इमारतीतही गळती होऊ शकते का?
उत्तर- होय, बांधकामावेळी योग्यरित्या वॉटरप्रूफिंग केले नसेल किंवा निकृष्ट दर्जाचे साहित्य वापरले असेल, तर नवीन इमारतीतही गळती होऊ शकते.
प्रश्न- कमी बजेटमध्ये गळती थांबवण्यासाठी उपाय काय आहेत?
उत्तर- लहान भेगा सील करणे, ड्रेनेज साफ करणे, वॉटरप्रूफ कोटिंग आणि पाइपलाइन दुरुस्ती यांसारखे उपाय कमी खर्चात गळतीची समस्या दूर करू शकतात.
प्रश्न- फक्त वॉटरप्रूफिंग पेंटने गळतीची समस्या संपू शकते का?
उत्तर- नाही. भेगा, पाइपलाइन गळती किंवा संरचनात्मक समस्या असेल, तर फक्त पेंट लावल्याने समाधान होणार नाही.
प्रश्न- पावसाळ्यात आपत्कालीन गळती कशी नियंत्रित करावी?
उत्तर- तात्पुरत्या स्वरूपात प्लास्टिक शीट, सीलंट किंवा वॉटरप्रूफ टेप वापरू शकता. तसेच, पाणी साचण्यापासून रोखणे महत्त्वाचे आहे.
प्रश्न- कोणती वॉटरप्रूफिंग तंत्रज्ञान सर्वात टिकाऊ आहे?
उत्तर- मेम्ब्रेन वॉटरप्रूफिंग आणि पॉलीयुरेथेन-आधारित कोटिंग दीर्घकाळ टिकणारे असतात. तथापि, योग्य तंत्रज्ञान घराच्या स्थितीवर अवलंबून असते.
प्रश्न- एकदा वॉटरप्रूफिंग केल्यावर ते किती वर्षे टिकते?
उत्तर- चांगल्या दर्जाचे वॉटरप्रूफिंग साधारणपणे 5-10 वर्षे टिकू शकते. त्याचे आयुष्य देखभाल आणि हवामानावर देखील अवलंबून असते.
