Honey in Diabetes is safe or not, how to eat honey in diabetes for avoid blood sugar spike; मधुमेहात मध खाणे सुरक्षित आहे का? डायबिटीजच्या लोकांनी मध कसं खावं? मध खाल्ल्याने रक्तातील साखर वाढते का?

याचा अर्थ असा अजिबात नाही की मधुमेहाची व्यक्ती कधीच मध खाऊ शकत नाही. यामागील गणित थोडे वेगळे आहे. जर एखाद्या व्यक्तीच्या रक्तातील साखर पूर्णपणे नियंत्रणात असेल आणि ती व्यक्ती आपल्या रोजच्या कार्बोहायड्रेट्सच्या प्रमाणातच अतिशय कमी प्रमाणात आणि अधूनमधून मधाचे सेवन करत असेल, तर ते चालण्यासारखे आहे. अडचण तेव्हा निर्माण होते जेव्हा लोक साखरेऐवजी मधाचा वापर सुरू करतात आणि तो मोकळेपणाने खातात. अनेकांचा असाही समज आहे की मधाचा ग्लायसेमिक इंडेक्स (Glycaemic Index) साखरेपेक्षा खूप कमी असतो, त्यामुळे तो सुरक्षित आहे. मधाच्या काही प्रकारांचा ग्लायसेमिक इंडेक्स किंचित कमी असू शकतो, परंतु तो फरक इतका मोठा नाही की मधाला साखरेसाठी एक सुरक्षित पर्याय म्हणून शिफारस केली जावी. त्यामुळे गोडवा कुठून येतोय यापेक्षा त्याचे ‘प्रमाण’ (Portion size) किती आहे, हे रक्तातील साखरेसाठी सर्वात जास्त महत्त्वाचे ठरते.

पावसाळा आणि हिवाळ्याच्या दिवसांत खोकल्यासाठी मध आणि हळद एकत्र करून खाणे सुरक्षित आहे का, असा प्रश्न अनेकदा विचारला जातो. मध नक्कीच घशातील खवखव शांत करण्यास आणि काही काळासाठी खोकला कमी करण्यास मदत करतो. तसेच हळदीमध्ये असणाऱ्या ‘कर्क्यूमिन’ (Curcumin) या घटकात दाहक-विरोधी गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही जोडगोळी घशाच्या त्रासापासून किंवा सौम्य खोकल्यापासून तात्पुरता आराम देऊ शकते. मात्र, या घरगुती उपायात वापरलेला मध हा साखरेचाच एक भाग आहे हे विसरून चालणार नाही. जर तुम्ही तात्पुरत्या आरामासाठी दिवसातून एकदा एक छोटा चमचा मध वापरत असाल आणि तुमची साखर नियंत्रणात असेल, तर ते ठीक आहे. परंतु, संपूर्ण दिवसभर वारंवार जास्त प्रमाणात मध खाल्ल्यास रक्तातील साखरेची पातळी नक्कीच वाढू शकते. तसेच खोकला अनेक दिवस टिकणारा असेल, ताप येत असेल किंवा श्वास घेण्यास त्रास होत असेल तर घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.

आजकाल सोशल मीडियावर सकाळी उठल्याबरोबर कोमट पाण्यात मध पिण्याचा एक नवा ट्रेंड खूप लोकप्रिय झाला आहे. यामुळे शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडतात, वजन कमी होते किंवा रक्तातील साखर कमी होते, असा दावा केला जातो. परंतु, या दाव्यांना पाठिंबा देणारा कोणताही ठोस वैज्ञानिक पुरावा सध्या उपलब्ध नाही. कोमट पाण्यात मिसळलेला मध हा शेवटी मधच राहतो; त्यात कॅलरीज आणि कार्बोहायड्रेट्स असतातच, जे रक्तातील साखर वाढवू शकतात. वजन कमी होणे हे केवळ कॅलरीजचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे, संतुलित आहार घेणे, नियमित व्यायाम करणे, पुरेशी झोप घेणे आणि मानसिक ताण कमी ठेवण्याने होते; सकाळी मधाचे पाणी पिल्याने नाही.

साखरेला दुसरा गोड पर्याय शोधण्याऐवजी गोड खाण्याची सवय कमी करणे हेच मुख्य ध्येय असले पाहिजे. अशा वेळी डाएटिशियन किंवा न्युट्रीशनिस्टची मदत होऊ शकते. प्रत्येक वेळी गोड खाण्याची इच्छा झाल्यावर मधाकडे वळण्याऐवजी रुग्णांनी ताजी फळे, ड्रायफ्रूट्स किंवा बिया घातलेले विनासाखरेचे दही खाण्याचा पर्याय निवडावा. तसेच अन्नाला नैसर्गिक चव आणि गोडवा आणण्यासाठी दालचिनी, वेलची किंवा व्हॅनिला यांसारख्या मसाल्यांचा वापर करावा. काही व्यक्तींसाठी त्यांच्या आरोग्याच्या गरजेनुसार मान्यताप्राप्त लो-कॅलरी स्विटनर्स (Low-calorie sweeteners) वापरणे योग्य ठरू शकते.

जर मधुमेहाची व्यक्ती अधूनमधून मधाचे सेवन करणार असेल, तर तो उपाशी पोटी खाण्याऐवजी एखाद्या संतुलित आहाराचा भाग म्हणून खाणे जास्त सोयीचे ठरते. मधासोबत प्रथिन, हेल्दी फॅट्स आणि फायबरयुक्त अन्नपदार्थ एकत्र खाल्ल्यास रक्तातील साखर एकदम वेगाने वाढत नाही. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मध हे मधुमेहावरचे कोणतेही औषध नाही आणि ते नैसर्गिक आहे म्हणून अमर्याद खाण्याचा परवानाही नाही. मधुमेहाचे योग्य व्यवस्थापन हे रोजच्या शिस्तीवर अवलंबून असते—जसे की संतुलित आहार, अन्नाचे योग्य प्रमाण, नियमित शारीरिक व्यायाम, डॉक्टरांनी दिलेली योग्य औषधे आणि रक्तातील साखरेची नियमित तपासणी. निसर्गातून मिळणारी प्रत्येक गोष्ट नेहमीच निरोगी किंवा सुरक्षित असतेच असे नाही, त्यामुळे संयम आणि डॉक्टरांचा योग्य सल्ला हाच मधुमेहात निरोगी राहण्याचा खरा मार्ग आहे.