Delhi H1N1 Cases; Influenza A Sore Throat

दिल्लीत स्वाइन फ्लू (H1N1) चे रुग्ण सातत्याने वाढत आहेत. दिल्ली आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार, 20 ऑगस्टपर्यंत याचे 1,777 रुग्ण नोंदवले गेले आहेत. गेल्या वर्षी या वेळेपर्यंत ही संख्या फक्त 229 होती. म्हणजेच, एका वर्षात रुग्णांची संख्या सुमारे 8 पटीने वाढली आहे.

‘वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन’ (WHO) नुसार, H1N1 हा ‘इन्फ्लूएंझा A’ विषाणूचा एक प्रकार आहे, जो H3N2 सह इतर फ्लू विषाणूंसोबत पसरतो. याची लक्षणे श्वसनसंस्थेच्या संसर्गासारखी असू शकतात. अशा परिस्थितीत H1N1 बद्दल योग्य माहिती असणे आवश्यक आहे.

त्यामुळे आज ‘फिजिकल हेल्थ’ मध्ये H1N1 इन्फ्लूएंझाबद्दल बोलूया. तसेच जाणून घेऊया की-

तज्ज्ञ- डॉ. संचयन रॉय, वरिष्ठ सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, दिल्ली

प्रश्न- H1N1 इन्फ्लूएंजा काय आहे?

उत्तर- हा एक संसर्गजन्य रोग आहे, जो इन्फ्लूएंजा A (H1N1) विषाणूमुळे होतो. हा विषाणू प्रामुख्याने नाक, घसा आणि फुफ्फुसांना संक्रमित करतो. हा विषाणू डुकरांमध्ये (Swine) आढळणाऱ्या फ्लू विषाणूंशी मिळताजुळता आहे. त्यामुळे याला सामान्य भाषेत ‘स्वाइन फ्लू’ असेही म्हणतात.

प्रश्न- हा काही नवीन आजार आहे का?

उत्तर- नाही, याचा नवीन स्ट्रेन (प्रकार) पहिल्यांदा एप्रिल 2009 मध्ये अमेरिकेत सापडला होता. त्यानंतर तो वेगाने जगातील अनेक देशांमध्ये पसरला आणि WHO ने त्याला महामारी घोषित केले.

त्यावेळी लाखो लोक संक्रमित झाले होते आणि जगभरात सुमारे 1.5 लाख लोकांचा मृत्यू झाला होता. यापैकी सुमारे 80% लोकांचे वय 65 वर्षांपेक्षा कमी होते. आज H1N1 हा हंगामी फ्लूचा (सीजनल फ्लू) भाग बनला आहे आणि वेळोवेळी त्याची प्रकरणे वाढत राहतात.

प्रश्न- H1N1 ची सुरुवातीची लक्षणे काय आहेत?

उत्तर- याची लक्षणे सामान्य फ्लू सारखीच असतात. व्हायरसच्या संपर्कात आल्यानंतर सुमारे 3-5 दिवसांच्या आत ही लक्षणे विकसित होऊ शकतात. ग्राफिक्समध्ये सर्व लक्षणे पहा-

प्रश्न- H1N1 फ्लू आणि सामान्य व्हायरल फ्लूमध्ये काय फरक आहे?

उत्तर- H1N1 हा देखील फ्लू विषाणूचाच एक प्रकार आहे, त्यामुळे याची सुरुवातीची लक्षणे सामान्य व्हायरल फ्लू सारखीच असतात. केवळ लक्षणांवरून दोघांमधील फरक समजू शकत नाही. ग्राफिकमध्ये दोघांमधील फरक बघा-

प्रश्न- H1N1 एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे कसा पसरतो?

उत्तर- याचा संसर्ग या मार्गांनी पसरू शकतो-

आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, संक्रमित व्यक्तीला आजाराची लक्षणे दिसण्यापूर्वीही इतरांमध्ये संक्रमण पसरू शकते.

प्रश्न- H1N1 चा सर्वाधिक धोका कोणत्या लोकांना आहे?

उत्तर- याचा व्हायरस कोणालाही संक्रमित करू शकतो, परंतु काही लोकांमध्ये तो गंभीर होण्याची शक्यता जास्त असते. कोणाला जास्त धोका आहे, ग्राफिक्समध्ये पहा-

प्रश्न- पावसाळ्यात कोणत्या सवयी संसर्गाचा धोका वाढवतात?

उत्तर- याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे विषाणू एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे सहज पोहोचणे हे आहे. दैनंदिन जीवनातील अनेक सवयी संसर्गाचा धोका वाढवतात. ग्राफिकमध्ये पहा-

प्रश्न- H1N1 ची तपासणी कशी होते?

उत्तर- यासाठी लॅब टेस्ट केली जाते. तपासणीसाठी सहसा नाक किंवा घशातून नमुना घेतला जातो. सहसा या चाचण्या केल्या जातात-

RT-PCR चाचणी: H1N1 च्या निदानासाठी सर्वात विश्वसनीय चाचणी मानली जाते.

रॅपिड इन्फ्लूएंझा डायग्नोस्टिक चाचणी (RIDT): कमी वेळात निकाल देते, परंतु याची अचूकता RT-PCR पेक्षा कमी असू शकते.

व्हायरल कल्चर: काही प्रकरणांमध्ये विषाणू ओळखण्यासाठी केले जाते.

प्रश्न- H1N1 वर उपचार काय आहे?

उत्तर- यावरील उपचार रुग्णाच्या लक्षणांवर आणि आजाराच्या तीव्रतेवर अवलंबून असतो. उपचारामध्ये सामान्यतः खालील गोष्टींचा समावेश असू शकतो-

प्रश्न- H1N1 पासून बचाव करण्यासाठी काय करावे?

उत्तर- यासाठी काही गोष्टींची काळजी घ्या, जसे की-

या खबरदारी H1N1 सोबतच इतर संक्रमणाचा धोका कमी करण्यास मदत करतात.

प्रश्न- H1N1 ने संक्रमित झाल्यावर काय खावे?

उत्तर- अशा परिस्थितीत, शरीराला संसर्गाशी लढण्यासाठी आणि जलद बरे होण्यासाठी पुरेसे पोषण आणि द्रवपदार्थांची आवश्यकता असते. अशा वेळी हलके, पौष्टिक आणि सहज पचणारे अन्न घेणे चांगले आहे. ग्राफिकमध्ये पहा-

प्रश्न- आजारादरम्यान कोणत्या गोष्टी टाळल्या पाहिजेत?

उत्तर- काही गोष्टी H1N1 संसर्ग गंभीर बनवू शकतात किंवा बरे होण्यास विलंब करू शकतात. म्हणून, त्या टाळल्या पाहिजेत, जसे की-