30 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
“हा कोण आहे?” सलमान खानचा प्रश्न ऐकताच उत्तर आले- “जानी…, तुझ्या अब्बांना जाऊन विचार, आम्ही कोण आहोत.” हेच होते राजकुमार.
ते अभिनेते, जे फ्लॉप चित्रपटानंतरही आपली फी वाढवत असत. म्हणत असत- ‘माझा चित्रपट चालो न चालो, मी फेल झालो नाही.
कधी बप्पी लाहिरींच्या दागिने घालण्याची जाहीरपणे खिल्ली उडवत असत, तर कधी गोविंदासारख्या कलाकारांचा शर्ट कापून रुमाल बनवत असत.
त्यांची बेधडक वृत्ती आणि हजरजबाबीपणा असा होता की मोठे-मोठे कलाकारही त्यांच्यासमोर बोलण्यास कचरत असत. आणि त्यांची प्रतिभा व दरारा असा होता की रजनीकांतसारखे सुपरस्टारही एका काळात त्यांच्यासोबत चित्रपट करण्यास कचरत असत.
‘हम तुम्हें मारेंगे और जरूर मारेंगे, लेकिन वो बंदूक भी हमारी होगी, गोली भी हमारी होगी और वक्त भी हमारा होगा….’ (चित्रपट-सौदागर, 1991)
‘हम तुम्हें वो मौत देंगे, जो न किसी कानून की किताब में लिखी होगी और न ही कभी किसी मुजरिम ने सोची होगी…’ (चित्रपट- तिरंगा, 1992)
राजकुमार यांचे हे संवादही त्यांच्या रुबाबदार व्यक्तिमत्त्व आणि दमदार आवाजाला लक्षात घेऊनच लिहिले गेले होते. पण दुर्दैवाने, ज्या आवाजाने लाखो लोकांच्या मनावर राज्य केले, तोच आवाज शेवटच्या दिवसांत नासूर बनला. घशाच्या कर्करोगामुळे 1996 मध्ये त्यांचे निधन झाले. राजकुमार यांचे मत होते की मृत्यू ही एक खाजगी बाब आहे, म्हणूनच त्यांनी आजारपण आणि मृत्यू गुप्त ठेवण्याची शेवटची इच्छा व्यक्त केली.
आज राजकुमार यांना जाऊन 30 वर्षे झाली आहेत. त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त, त्यांच्या स्पष्टवक्तेपणाचे, रुबाबदार व्यक्तिमत्त्वाचे ते किस्से वाचा जे त्यांचे व्यक्तिमत्त्व समजून घेण्यास मदत करतात-
किस्सा-1
पार्टीत अमिताभ बच्चनच्या सूटची पडद्याशी केली तुलना
60 च्या दशकात राजकुमार त्यांच्या कारकिर्दीच्या शिखरावर होते. त्यांच्या अभिनयाची जेवढी प्रशंसा होत असे, त्याहून अधिक चर्चा त्यांच्या बडबडेपणाची होत असे. प्रत्येकजण त्यांच्यासमोर जास्त बोलणे टाळत असे. एक काळ असा होता, जेव्हा अमिताभ बच्चन चित्रपटांमध्ये नवीन होते. दोघांची भेट एका पार्टीत झाली. अमिताभ यांनी पार्टीत परदेशी थ्री पीस सूट घातला होता. राजकुमार जवळ आले आणि विचारले, सूट कुठून शिवला?
अमिताभ यांना वाटले की ते स्तुती करत आहेत, म्हणून त्यांनी लगेच पत्ता सांगायचा प्रयत्न केला, पण पुढे राजकुमारने सूट वरपासून खालपर्यंत पाहत म्हटले – मलाही पडदे शिवायचे आहेत. अमिताभ बच्चन या अपमानावर काही बोलू शकले नाहीत आणि हसून तिथून निघून गेले.
किस्सा- 2
गोविंदाने भेट म्हणून दिलेल्या शर्टचे रुमाल बनवले
गोविंदाने आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला राजकुमारसोबत 1989 च्या ‘जंगबाज’ चित्रपटात काम केले होते. एके दिवशी सेटवर राजकुमारने गोविंदाला पाहून म्हटले- तुझा शर्ट खूप छान आहे.
राजकुमारसारख्या मोठ्या स्टारकडून कौतुक ऐकून गोविंदा खूप आनंदित झाला. त्याने लगेच म्हटले- सर, तुम्हाला हा शर्ट आवडला असेल, तर तुम्ही तो ठेवा.
गोविंदाने लगेच शर्ट काढून राजकुमारला दिला.
गोविंदासारख्या नवीन अभिनेत्यासाठी ही खूप मोठी गोष्ट होती की त्याने राजकुमारला भेट म्हणून शर्ट दिला आणि राजकुमार तो दिलेला शर्ट कधीतरी घालेल.
दोन दिवसांनंतर गोविंदाचे मन तेव्हा तुटले, जेव्हा राजकुमारने त्याने दिलेला शर्ट कापून रुमाल बनवला होता. हा किस्सा दिग्दर्शक मेहुल कुमार यांनी एका मुलाखतीत सांगितला.
प्रसंग- 3
मिथुनला पाहून निर्मात्याला म्हणाले- कोणत्या स्ट्रगलिंग अभिनेत्याला घेऊन आलात?
मिथुन चक्रवर्तींना 80 च्या दशकात त्यावेळचे स्टार राजकुमार यांच्यासोबत ‘गोलियों के बादशाह’ चित्रपटात एक छोटी भूमिका मिळाली होती. राजकुमार यांचे नवीन कलाकारांसोबतचे वर्तन त्यावेळी चांगले नव्हते. चित्रणाच्या पहिल्याच दिवशी जेव्हा मिथुन वेशभूषा करून तयार झाले, तेव्हा त्यांना पाहून राजकुमार दिग्दर्शकाला म्हणाले- मान्य आहे की भूमिका छोटी आहे, पण यासाठी तुम्ही कोणत्या स्ट्रगलिंग अभिनेत्याला का घेऊन आलात? एखाद्या चांगल्या अभिनेत्याला घ्यायला हवे होते, हे कोणाला घेऊन आलात?
मिथुनला ही गोष्ट खूप वाईट वाटली. ते थेट राजकुमार यांच्याकडे गेले आणि म्हणाले- ज्या स्ट्रगलिंग अभिनेत्याबद्दल तुम्ही बोलत आहात, तो मीच आहे.
मिथुनला पाहून राजकुमार हसले आणि म्हणाले- तू इथे अभिनय करायला कुठे आलास. हा काही मुलांचा खेळ नाही.
यावर मिथुन म्हणाला- मला माहीत आहे की हा मुलांचा खेळ नाही. मी 7 वर्षांपासून अभिनय करत आहे. एक दिवस मी पण मोठा अभिनेता बनेन.
हे ऐकून राजकुमार पुन्हा हसले आणि म्हणाले- एखादी छोटी-मोठी भूमिका हवी असेल तर सांग.
किस्सा- 4
बप्पी लाहिरीचे दागिने पाहून म्हणाले- मंगळसूत्रही घाला
दिग्गज गायक बप्पी लाहिरी सोन्याचे जड दागिने घालण्यासाठीही प्रसिद्ध होते. एक दिवशी एका पार्टीत राजकुमार यांची बप्पी दा यांच्यावर नजर पडली. बप्पी त्यांना भेटायला जवळ गेले, तेव्हा राजकुमार यांनी त्यांना वरपासून खालपर्यंत पाहून म्हटले- ”वाह, शानदार! एकाहून एक दागिने घातले आहेत, फक्त मंगळसूत्राची कमी राहिली आहे, तेही घालून घ्यायचे.
किस्सा- 5
सलमान ओळखू शकला नाही तेव्हा म्हणाले- अपने अब्बा से पूछो हम कौन हैं
1989 मध्ये सलमान खानचा ‘मैने प्यार किया’ हा चित्रपट सुपरहिट ठरला. निर्माता सूरज बड़जात्या यांनी एक पार्टी ठेवली होती, ज्यात राजकुमारही उपस्थित होते. बड़जात्यांसाठी ही अभिमानाची गोष्ट होती. ते लगेच सलमान खानला राजकुमारशी भेटायला घेऊन गेले, पण यशाच्या आनंदात सलमान त्यांना ओळखू शकला नाही. सलमानने थंड प्रतिसाद दिला आणि नंतर दबक्या आवाजात सूरज बड़जात्यांना विचारले – हे कोण आहेत?
राजकुमारने हे ऐकले आणि स्वतःच उत्तर देत म्हटले- घरी जाऊन आपल्या वडिलांना विचार, आम्ही कोण आहोत, मग कळेल.
जवळच उभे असलेले सूरज बड़जात्या हे ऐकताच सलमानला एका बाजूला घेऊन गेले आणि राजकुमारबद्दल सांगितले. सलमानला लगेच आपली चूक लक्षात आली आणि त्याने पुन्हा राजकुमारजवळ येऊन माफी मागितली.
किस्सा- 6
कॉमेडियनला जास्त संवाद मिळाल्यावर राजकुमार संतापले, स्वतःच सर्व संवाद बोलले
1971 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘मर्यादा’ चित्रपटात राजकुमार यांना एका दयाळू व्यक्तीची भूमिका मिळाली. चित्रपटात दाखवायचे होते की त्यांनी नोकराच्या आईच्या उपचारासाठी पैसे दिले आणि आई बरी झाली. नोकराची भूमिका कॉमेडियन मोहन चोटी यांना देण्यात आली होती. दृश्यानुसार मोहन चोटी यांना म्हणायचे होते – मालिक आपने मुझे मां के इलाज के लिए पैसे दिए थे, मां बिल्कुल ठीक हो गई है। मैं आपका ये एहसान कैसे उतारूंगा. मालिक क्या मैं आपके नहाने के लिए पानी गर्म कर दूं.
सेटवर तालीम सुरू झाली. मोहन चोटी यांनी हा संवाद म्हणताच, राजकुमार संतापले आणि म्हणाले- आता आपले असे दिवस आले आहेत की हा मोहन चोटी बोलेल आणि आपण ऐकू.
थोड्या वेळाने, ‘अॅक्शन’ बोलताच, मोहनने मुख्य संवाद बोलण्यापूर्वीच राजकुमारने स्वतः संपूर्ण संवाद बदलले आणि म्हणाला, मोहन, इकडे ये, आम्ही तुझ्या आईच्या उपचारासाठी पैसे दिले होते, ऐकले आहे की तुझी आई आता पूर्णपणे बरी झाली आहे. अरे बाबा, उपकार मानण्याची गरज नाही, हे आमचं कर्तव्य होतं. आता उभे राहून काय तोंड बघतोयस, जा माझ्या अंघोळीसाठी पाणी गरम कर.
किस्सा- ७
साधनाच्या घरी जेवण्यास नकार, म्हणाले- जेवतो, पण काहीही खात नाही
राजकुमार यांनी 70 च्या दशकात ‘उल्फत’ चित्रपटात काम केले, ज्यात त्यांच्या सह-अभिनेत्री वहिदा रहमान आणि साधना होत्या. एक दिवशी शूटिंग संपवून साधनाने राजकुमार आणि इतर कलाकारांना रात्रीच्या जेवणासाठी आमंत्रित केले. राजकुमार पोहोचले आणि जेवण वाढले गेले. सर्वजण जेवण करत होते, पण राजकुमार शांत बसले होते.
साधनाने त्यांना म्हटले – राज साहेब, जेवण करा.
राजकुमार म्हणाले – नाही, तुम्ही जेवण करा.
साधनाने पुन्हा म्हटले – काहीतरी खा. थोडेसे तरी खा.
राजकुमार पुन्हा म्हणाले – नाही, तुम्हीच लोक जेवण करा.
साधनाने संकोच करत म्हटले – तुम्ही जेवण तर करतच असाल.
यावर राजकुमार त्यांच्या खास शैलीत म्हणाले – जानी…, खाना तो हम खाते हैं, लेकिन इसका मतलब ये नहीं की कहीं भी कुछ भी खा लें।
प्रसंग- 8
मुलीला छेडणाऱ्या व्यक्तीला इतके मारले की त्याचा मृत्यू झाला
8 ऑक्टोबर 1926 रोजी राजकुमार यांचा जन्म ब्रिटिश भारताच्या बलुचिस्तानमध्ये झाला. त्यांचे खरे नाव कुलभूषण पंडित होते. 1940 मध्ये राजकुमार यांची बॉम्बे पोलिसात सब इन्स्पेक्टर पदावर नियुक्ती झाली.
शरीरयष्टी आणि गोरा रंग पाहून, मित्र त्यांना अनेकदा चित्रपटांमध्ये जाण्याचा सल्ला देत असत. याच वेळी राज कपूर यांनी त्यांना ‘आवारा’ चित्रपट ऑफर केला, जो राजकुमार यांनी नाकारला. एका सुट्टीच्या दिवशी राजकुमार एका मित्रासोबत आणि त्याच्या गर्लफ्रेंडसोबत जुहूमध्ये फिरत होते. तेव्हा काही टवाळ मुलांनी मित्राच्या गर्लफ्रेंडला छेडले. या गोष्टीमुळे राजकुमार संतापले आणि त्यांनी एका मुलाला इतके मारले की त्याचा तिथेच मृत्यू झाला.
राजकुमार यांच्यावर हत्येचा आरोप लागला. रजा मुराद यांचे वडील राजकुमार यांचे मित्र होते, त्यामुळे ते अनेकदा प्रत्येक सुनावणीला सोबत जात असत. बऱ्याच काळानंतर राजकुमार यांना या प्रकरणातून निर्दोष मुक्त करण्यात आले. काही काळानंतर मित्राच्या आग्रहाखातर राजकुमार यांनी एक फोटोशूट केले, ज्यामुळे त्यांना 1952 चा ‘रंगीली’ चित्रपट मिळाला. हा चित्रपट फारसा चालला नाही, पण राजकुमार यांना सतत चित्रपट मिळत राहिले. 1957 च्या ‘मदर इंडिया’ चित्रपटातून राजकुमार यांना ओळख मिळाली आणि पुढे ‘वक्त’, ‘ऊंचे लोग’, ‘हमराज’, ‘नील कमल’, ‘हीर रांझा’ यांसारख्या चित्रपटांनी त्यांना स्टार बनवले.
किस्सा-9
चित्रपट नाकारल्याने राज कपूरने जाहीरपणे ‘खुनी’ म्हटले, उत्तराने त्यांची बोलती बंद केली
काळानुसार राजकुमारला मोठे चित्रपट मिळू लागले, पण अनेक वर्षांपूर्वी ‘आवारा’ नाकारल्यामुळे राज कपूरला तो नेहमीच खटकत राहिला. एकाच इंडस्ट्रीतील दोन महत्त्वाच्या व्यक्ती असूनही दोघांमध्ये कधीच संवाद झाला नाही. अनेक वर्षांनंतर प्रेम चोप्राच्या लग्नाच्या पार्टीत दोघांची भेट झाली. राज कपूरला जुन्या जखमा आठवल्या. पार्टीत राज कपूरने खूप दारू प्यायली आणि नशेत राजकुमारला खूप बोलू लागला. या वादविवादात गोष्ट इतकी वाढली की राज कपूरने ओरडत राजकुमारला म्हटले- तू खुनी आहेस.
राजकुमारने प्रत्युत्तर दिले- ‘नक्कीच मी खुनी आहे, पण मी तुमच्याकडे काम मागायला आलो नव्हतो, तर तुम्ही माझ्याकडे चित्रपटाची ऑफर घेऊन आला होतात.’
किस्सा- 10
दिलीप कुमारने थप्पड मारली तेव्हा 33 वर्षे बोलले नाही
या चित्रपटानंतर बरोबर एक वर्षाने त्यांचा ‘पैगाम’ चित्रपट प्रदर्शित झाला, ज्यात त्यांनी दिलीप कुमारच्या मोठ्या भावाची भूमिका केली होती. एका दृश्यासाठी दिलीप कुमारला त्यांना थप्पड मारायची होती. ‘अॅक्शन’ ऐकताच दिलीप कुमारने पूर्ण ताकदीने राजकुमारच्या गालावर थप्पड मारली, जी त्यांना चांगलीच लागली. राजकुमार, ज्यांच्यासमोर लोक बोलायलाही कचरत असत, थप्पड पडताच हादरले. दिलीप कुमारने जाणूनबुजून असे केले असे त्यांनी मानले आणि दिलीप कुमारशी मैत्री संपवली. दोघांचे 33 वर्षांपर्यंत बोलणे बंद होते. दोघांनी इंडस्ट्रीत एकमेकांना कडवी टक्कर दिली.
33 वर्षांनंतर सुभाष घई यांनी दोघांची समजूत घातली. खरं तर, सुभाष घई यांनी ‘सौदागर’ चित्रपटाची पटकथा दिलीप कुमार आणि राजकुमार यांच्यासाठीच लिहिली होती.
दिलीप कुमार यांना चित्रपटासाठी बोलावण्यात आले, तेव्हा त्यांना कथा आवडली. पण त्यांनी चित्रपट करण्यापूर्वी एक अट ठेवत सुभाष घई यांना सांगितले होते – शूटिंगदरम्यान राजकुमारला सांभाळण्याची जबाबदारी तुम्हालाच घ्यावी लागेल.
त्यानंतर जेव्हा सुभाष यांनी ही कथा राजकुमार यांना ऐकवली. दिलीप कुमार या चित्रपटाचा भाग आहेत हे त्यांना कळल्यावर ते खूप आनंदी झाले. त्यांनी हे देखील म्हटले – जानी, या इंडस्ट्रीत माझ्या नंतर मी जर कोणाला चांगला अभिनेता मानत असेल, तर ते फक्त दिलीप कुमारच आहेत.
किस्सा- 11
फिरोज खान म्हणाले – तुम्ही मला शिकवू नका, दुसऱ्या दिवशी म्हणाले – रुबाब कायम ठेवा
1965 च्या ‘ऊंचे लोग’ चित्रपटात फिरोज खान यांनी राजकुमार यांच्यासोबत काम केले होते. त्यावेळी फिरोज इंडस्ट्रीत नवीन होते. शूटिंगच्या पहिल्या दिवशी राजकुमार त्यांच्याकडे गेले आणि म्हणाले- बघा, हा तुमचा पहिला चित्रपट आहे. चित्रपट खूप परफेक्शनने करा. तरीही, मी तुम्हाला वेळोवेळी शिकवत राहीन.
त्यांचे बोलणे पूर्ण होण्याआधीच फिरोज खान बोलले- तुम्ही मला शिकवू नका. मी माझे काम व्यवस्थित करेन. सेटवर उपस्थित असलेले लोक हे पाहून घाबरले की राजकुमार चित्रपट सोडून जातील की काय. मात्र, तसे झाले नाही. दुसऱ्या दिवशी राजकुमार स्वतः फिरोज खान यांच्याकडे गेले आणि म्हणाले- हा तुमचा रुबाब चांगला आहे, तो नेहमी कायम ठेवा.
किस्सा- 12
रजनीकांत, नसीरुद्दीन शाहचा एकत्र काम करण्यास नकार
राजकुमार यांच्या रुबाबदार व्यक्तिमत्त्वामुळे अनेक मोठे अभिनेते त्यांच्यासोबत काम करण्यास कचरत होते. याच कारणामुळे जेव्हा रजनीकांत यांना राजकुमार यांच्यासोबत ‘तिरंगा’ चित्रपट मिळाला, तेव्हा त्यांनी दिग्दर्शक मेहुल कुमार यांना फोन करून सांगितले, ‘मेहुलजी, मला एकच समस्या आहे – राज साहेबांसोबत मी कसे काम करू शकेन? सेटवर काही तणाव निर्माण झाला तर मी काय करणार? मला माफ करा.’
जेव्हा मेहुल कुमार यांनी नसीरुद्दीन शाह यांना चित्रपट ऑफर केला, तेव्हा त्यांना उत्तर मिळाले – ‘मेहुल भाई, तुमच्यासोबत मला कोणतीही अडचण नाही. पण राज साहेबांसोबत काम करणे शक्य नाही.’
शेवटी हा चित्रपट नाना पाटेकर यांना देण्यात आला. नाना पाटेकर यांनी चित्रपट करण्याची अट ठेवली – ‘राज साहेब सेटवर हस्तक्षेप करतील, तेव्हा मी सेट सोडून निघून जाईन.’
एके दिवशी राजकुमार यांनी मेहुल कुमार यांना फोन करून विचारले – ‘हा चित्रपट कोण करत आहे?’ उत्तर मिळाले – ‘नाना पाटेकर.’
यावर राजकुमार म्हणाले – ‘अरे मेहुल! त्याचे डोके खूप खराब असते. ऐकले आहे की, तो सेटवर शिवीगाळ करतो.’
या कास्टिंगवर चित्रपटसृष्टीतील प्रत्येक व्यक्तीने म्हटले की मेहुल कुमार हा चित्रपट कधीच पूर्ण करू शकणार नाहीत, कारण दोन्ही अभिनेते खूप रागीट आहेत. पण सेटवर दोघांनी उत्तम समन्वय साधला आणि चित्रपट 6 महिन्यांत तयार झाला.
किस्सा- 13
स्टार बनलेल्या झीनत अमान यांना विचारले- चित्रपटांमध्ये काम का करत नाहीस?
राजकुमार, स्पष्टवक्तेपणाशिवाय त्यांच्या विनोदी स्वभावासाठीही प्रसिद्ध होते. 70 च्या दशकात ‘हरे रामा हरे कृष्णा’ सारखे उत्कृष्ट चित्रपट करत असताना झीनत अमान स्टार बनल्या होत्या. एके दिवशी त्यांची भेट राजकुमार यांच्याशी झाली. राजकुमार त्यांच्याजवळ गेले आणि स्टाईलमध्ये म्हणाले, “झीनत, तू खूप सुंदर आहेस. तू चित्रपटांमध्ये काम करण्याचा प्रयत्न का करत नाहीस?” हे ऐकून तिथे उपस्थित असलेले लोक हसू लागले.
किस्सा- 14
धर्मेंद्रने कॉलर पकडली, तेव्हा चित्रपट अर्धवट सोडून सेटवरून निघून गेले
‘काजल’ चित्रपटाच्या शूटिंगच्या पहिल्या दिवशी राजकुमार यांनी धर्मेंद्रला पाहून म्हटले- “जानी, चित्रपटाच्या शूटिंगसाठी हिरो हवा होता, कोणताही पैलवान नाही.” हे ऐकून धर्मेंद्र खूप संतापले, पण त्यांनी आदराने सांगितले की त्यांनी त्यांची चेष्टा करू नये. तरीही राजकुमार ऐकले नाहीत, तेव्हा धर्मेंद्रने त्यांची कॉलर पकडली. हे पाहून सेटवर उपस्थित असलेले सर्व लोक थक्क झाले. नंतर हा चित्रपट राजकुमार यांच्याशिवायच पूर्ण झाला.
प्रसंग- 15
पाळीव कुत्र्याने उत्तर दिले नाही, तेव्हा रामानंद सागर यांना म्हणाले- कुत्रा तयार नाही तर मी भूमिका कशी करू?
१९६८ मध्ये रामानंद सागर ‘आँखें’ चित्रपट बनवत होते. ते स्क्रिप्ट घेऊन राजकुमार यांच्याकडे पोहोचले. राजकुमार यांचा मूड त्या दिवशी ठीक नव्हता. त्यांनी आपल्या पाळीव कुत्र्याला जवळ बोलावले आणि विचारले- तू या चित्रपटात काम करशील का? कुत्रा शांत उभा राहिला. यावर राजकुमार रामानंद सागर यांना म्हणाले- माझा कुत्राही या भूमिकेसाठी तयार नाही, तर मी ती कशी करू शकेन?
रामानंद सागर नाराज होऊन तिथून निघून गेले आणि नंतर त्यांनी धर्मेंद्र यांना कास्ट केले.
