पावसाळ्यात ओलाव्यामुळे घरात मुंग्या, माशा आणि चिलटांचा त्रास वाढतो. यावर आपली आजींनी सोशल मीडियावर लिंबू, लवंग, कापूर, कडुलिंब आणि ओव्याचे काही घरगुती उपाय सांगितले आहेत.हे उपाय काही काळ कीटक दूर ठेवण्यास मदत करू शकतात, मात्र घराची स्वच्छता आणि कोरडेपणा राखणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.

लिंबू आणि लवंगाचा घरगुती स्प्रे
घरात सहज उपलब्ध असलेल्या पदार्थांपासून एक साधा सुगंधी स्प्रे तयार करता येतो. यासाठी एका वाटीत पाणी घ्या. त्यामध्ये काही लवंगा कुटून किंवा ठेचून घाला. त्यानंतर थोडा लिंबाचा रस आणि चिमूटभर मीठ घालून मिश्रण व्यवस्थित ढवळा.हे मिश्रण काही वेळ ठेवून नंतर गाळून स्प्रेच्या बाटलीत भरता येते. स्वयंपाकघरातील सिंकजवळ, कचरापेटीच्या आसपास किंवा मुंग्या दिसणाऱ्या मार्गावर अगदी थोड्या प्रमाणात फवारणी करता येते.हा स्प्रे वापरताना अन्नपदार्थ, भांडी किंवा खाद्यपदार्थ ठेवलेल्या पृष्ठभागावर थेट फवारणी करणे टाळावे. फवारणी केल्यानंतर पृष्ठभाग स्वच्छ पुसणेही चांगले.
स्प्रे करण्यापूर्वी स्वच्छता महत्त्वाची
फक्त कोणताही घरगुती स्प्रे फवारून समस्या कायमची सुटत नाही. विशेषतः पावसाळ्यात स्वयंपाकघर स्वच्छ ठेवणे आवश्यक आहे. रात्रीचे जेवण झाल्यानंतर उरलेले अन्न उघडे ठेवू नये. सांडलेले दूध, भात, डाळ, साखर किंवा बिस्किटांचे कण लगेच साफ करावेत. कचरापेटी नियमित रिकामी करावी. सिंक आणि त्याच्या आजूबाजूचा भाग कोरडा ठेवण्याचा प्रयत्न करावा.मुंग्यांची रांग दिसत असल्यास त्या नेमक्या कुठून येत आहेत हे पाहणेही उपयोगी ठरते. भिंतीतील भेगा, खिडकीच्या चौकटी किंवा फरशीतील फटीतून मुंग्या येत असल्यास त्या जागा स्वच्छ करून शक्य असल्यास बंद कराव्यात.
लवंग, कापूर आणि सुगंधी पदार्थ
लवंगेला विशिष्ट तीव्र सुगंध असतो. त्यामुळे काही लोक घरातील कीटकांना दूर ठेवण्यासाठी लवंगाचा वापर करतात. स्वयंपाकघरातील कपाटात किंवा मुंग्या येणाऱ्या भागाजवळ काही लवंगा ठेवणे हा तुलनेने सोपा उपाय आहे.कापराबाबत मात्र विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. कापूर जाळल्यामुळे धूर निर्माण होतो आणि बंद खोलीत तो श्वासातून जाणे त्रासदायक ठरू शकते. त्यामुळे कापूर जाळून खोली बंद ठेवण्याऐवजी योग्य वायुवीजन ठेवणे आवश्यक आहे. लहान मुले आणि पाळीव प्राणी असतील तर जळता कापूर त्यांच्या आवाक्यापासून दूर ठेवावा.
ओवा आणि लवंगाचा वास
काही पारंपरिक घरगुती पद्धतींमध्ये गरम तव्यावर लवंग, तेजपत्ता किंवा ओवा गरम करून त्यांचा सुगंध घरात पसरवण्याचा सल्ला दिला जातो. अशा पद्धतीचा उद्देश प्रामुख्याने तीव्र सुगंधामुळे काही कीटकांना दूर ठेवणे हा असतो.मात्र गरम तवा किंवा जळणारे पदार्थ वापरताना आग लागण्याचा धोका असतो. त्यामुळे असा उपाय करताना गॅस बंद आहे याची खात्री करावी आणि गरम तवा रात्रभर तसाच ठेवणे टाळावे. स्वयंपाकघरात ज्वलनशील वस्तूंच्या जवळ अशा पद्धती वापरू नयेत.
घरातील कीटकांपासून बचाव
कडुलिंबाच्या पानांचा पारंपरिक वापर
कडुलिंबाचा वापर भारतीय घरांमध्ये पारंपरिकरीत्या अनेक प्रकारे केला जातो. वाळलेली कडुलिंबाची पाने काही ठिकाणी कीटक दूर ठेवण्यासाठी वापरली जातात. पाने वाळवून त्यांची पूड करून ती योग्य ठिकाणी ठेवण्याची पद्धतही आढळते.कडुलिंबाची पाने जाळून धूर करण्यापेक्षा घरात स्वच्छता, कोरडेपणा आणि योग्य वायुवीजन राखणे अधिक सुरक्षित आहे. कोणत्याही वनस्पतीची पाने जाळल्याने निर्माण होणारा धूर श्वसनास त्रास देऊ शकतो.
चिलटे कमी करण्यासाठी सोपा उपाय
चिलटे किंवा छोटे उडणारे कीटक प्रामुख्याने प्रकाशाकडे आकर्षित होतात. त्यामुळे रात्री खिडक्या आणि दरवाजे उघडे ठेवताना घरातील दिवे आणि बाहेरील प्रकाश यामुळे कीटक आत येणार नाहीत याची काळजी घ्यावी.फळे किंवा भाज्या जास्त काळ उघड्या ठेवणे टाळावे. विशेषतः पिकलेली फळे, सडलेले पदार्थ आणि ओला कचरा यामुळे छोटे उडणारे कीटक वाढू शकतात.स्वयंपाकघरातील ड्रेन किंवा सिंकजवळ सतत छोटे चिलटे दिसत असतील तर फक्त स्प्रे करण्यापेक्षा त्या ठिकाणची सखोल स्वच्छता करणे आवश्यक आहे.

