नारळाचे तेल हे भारतीय घरांमध्ये पारंपरिक पद्धतीने वापरले जाणारे महत्त्वाचे तेल आहे.सुका नारळ, पाणी आणि काही घरगुती साधनांच्या मदतीने हे तेल सहज तयार करता येते.खोबऱ्याचे दूध काढून त्यातील मलाईपासून मंद आचेवर हळूहळू तेल वेगळे केले जाते. मृणाल सावंत यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया चॅनेलवर सुका नारळापासून घरच्या घरी शुद्ध नारळाचे तेल तयार करण्याची ही सोपी आणि पारंपरिक पद्धत शेअर केली आहे.

घरच्या घरी तेल तयार करण्याचा आणखी एक फायदा म्हणजे संपूर्ण प्रक्रिया आपल्या डोळ्यांसमोर होते. खोबरे स्वच्छ धुण्यापासून ते तेल गाळून बाटलीत भरण्यापर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर आपण स्वच्छतेची काळजी घेऊ शकतो. त्यामुळे आपल्या घरासाठी तेल तयार करताना मनात एक प्रकारचे समाधानही निर्माण होते.मृणाल सावंत यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया चॅनेलवर सुका नारळापासून घरच्या घरी शुद्ध नारळाचे तेल तयार करण्याची पद्धत शेअर केली आहे.(फोटो सौजन्य :-@Mrunal Sawant)
लागणारे साहित्य
नारळाचे तेल तयार करण्यासाठी आपल्याला मुख्यतः सुके खोबरे, पाणी, जाड बुडाची कढई, मिक्सर, गाळणी आणि स्वच्छ सुती कापड एवढ्याच गोष्टींची आवश्यकता असते.सर्वप्रथम सुके खोबरे स्वच्छ असणे महत्त्वाचे आहे. जर बाजारातून सुके खोबरे आणले असेल, तर ते पाण्याने चांगले धुऊन घ्यावे आणि व्यवस्थित सुकवून घ्यावे.
सुके खोबरे पाण्यात भिजवून घ्या
सर्वप्रथम एका मोठ्या भांड्यात सुके खोबरे घ्या. त्यामध्ये खोबरे पूर्णपणे बुडेल इतके पाणी घाला. पाण्याचे अचूक प्रमाण आवश्यक नाही; मात्र खोबऱ्याचे तुकडे पूर्णपणे पाण्यात बुडले पाहिजेत.भांड्यावर झाकण ठेवून हे खोबरे साधारण ८ ते १० तास किंवा रात्रभर बाजूला ठेवावे. यामुळे सुके खोबरे मऊ होण्यास मदत होते.सकाळी खोबरे मऊ झाल्यानंतर ते पाण्यातून बाहेर काढा. मात्र हे पाणी फेकून देऊ नका. पुढील प्रक्रियेत याच पाण्याचा वापर करता येतो.
खोबऱ्याचे बारीक तुकडे करा
भिजलेले खोबरे आता पातळ-पातळ काप करून घ्यावे. सर्व खोबरे अशाच प्रकारे कापून झाल्यानंतर ते पुन्हा त्याच पाण्यामध्ये घालावे. यानंतर हे भांडे गॅसवर ठेवावे. येथे एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवावी पाणी खूप गरम किंवा उकळते करू नये. ते फक्त कोमट होईपर्यंत गरम करावे.पाणी कोमट झाले की गॅस बंद करावा. कोमट पाण्यामुळे खोबऱ्यातील घटक व्यवस्थित बाहेर काढण्यास मदत होते.
मिक्सरमध्ये खोबरे बारीक करा
आता कोमट पाण्यासह खोबऱ्याचे तुकडे मिक्सरच्या भांड्यात घ्या. आवश्यकतेनुसार थोडे-थोडे कोमट पाणी घालून खोबरे अगदी बारीक वाटून घ्या.खोबऱ्याची घट्ट आणि शक्य तितकी गुळगुळीत पेस्ट तयार करणे महत्त्वाचे आहे. सर्व खोबरे एकाच वेळी मिक्सरमध्ये न घेता थोडे-थोडे करून वाटले तर प्रक्रिया सोपी होते.पाणी कमी पडल्यास नवीन पाणी वापरावे; शक्य असल्यास ते आधी कोमट करून घ्यावे.
खोबऱ्याचे दूध काढा
आता एका मोठ्या भांड्यावर गाळणी ठेवा आणि त्यावर स्वच्छ सुती कापड पसरवा. मिक्सरमध्ये तयार केलेली खोबऱ्याची पेस्ट या कापडावर घाला.कापड व्यवस्थित पकडून हाताने दाबत खोबऱ्याचा रस म्हणजेच नारळाचे दूध काढून घ्या. शक्य तितके दूध काढण्याचा प्रयत्न करा.उरलेल्या खोबऱ्याच्या चोथ्यामध्ये पुन्हा थोडे कोमट पाणी घालून तो पिळून घेता येतो. अशा प्रकारे दुसऱ्यांदा किंवा तिसऱ्यांदा दूध काढता येते.पहिल्यांदा काढलेले दूध तुलनेने घट्ट असते, तर नंतरचे दूध थोडे पातळ असते. त्यामुळे दोन्ही वेगवेगळ्या भांड्यांमध्ये ठेवले तरी चालते.
नारळाचे तेल घरच्या घरी
खोबऱ्याच्या चोथ्याचा उपयोग करा
दूध काढल्यानंतर उरलेला खोबऱ्याचा चोथा फेकून देण्याची गरज नाही. त्याचा उपयोग मिठाई, लाडू, बेकरी पदार्थ किंवा इतर खाद्यपदार्थांमध्ये करता येतो.चोथ्यामध्ये खोबऱ्याची तपकिरी साल असल्यामुळे त्याचा रंग बाजारातील पांढऱ्या डेसिकेटेड कोकोनटसारखा दिसत नाही. मात्र तो स्वच्छ करून आणि व्यवस्थित पाणी काढून सुकवल्यास घरगुती वापरासाठी उपयोगी ठरतो.
नारळाचे दूध फ्रिजमध्ये ठेवा
काढलेले घट्ट नारळाचे दूध एका स्वच्छ भांड्यात घेऊन झाकून सुमारे २४ तास फ्रिजमध्ये ठेवावे.या काळात नारळाच्या दुधातील घट्ट भाग वरच्या बाजूला जमा होतो आणि खाली पातळ द्रव राहतो. २४ तासांनंतर वर आलेली घट्ट मलाई किंवा साय काळजीपूर्वक काढून घ्यावी.कडा सुरीने हलक्या हाताने सोडवल्यास ही मलाई सहज बाहेर काढता येते.आता घेतलेली नारळाची मलाई एका जाड बुडाच्या कढईत घ्या. कढई जाड बुडाची असणे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे मलाई पटकन खाली लागण्याची किंवा करपण्याची शक्यता कमी होते.
मलाईपासून तेल तयार करा
आता घेतलेली नारळाची मलाई एका जाड बुडाच्या कढईत घ्या. कढई जाड बुडाची असणे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे मलाई पटकन खाली लागण्याची किंवा करपण्याची शक्यता कमी होते. मोठ्या आचेवर ही प्रक्रिया करू नये.काही वेळाने मलाई वितळून पातळ होऊ लागते. त्यानंतर ती पुन्हा घट्ट होऊन दुध फाटल्यासारखी दिसू लागते. हळूहळू त्यातून तेल वेगळे होऊ लागते.या टप्प्यावर संयम ठेवणे गरजेचे आहे.
तेल निघाल्यानंतर मिश्रण खूप काळ भाजत राहू नये. उरलेला भाग जास्त करपल्यास तेलाचा रंग आणि वास बदलू शकतो.तेल तयार झाल्यानंतर गॅस बंद करा आणि कढई थोडी थंड होऊ द्या. तेल अगदी उकळते असताना गाळण्याची घाई करू नका.एका स्वच्छ भांड्यावर गाळणी ठेवून त्यावर स्वच्छ सुती कापड पसरवा. त्यातून तयार झालेले नारळाचे तेल गाळून घ्या. कापडावर राहिलेला भाग हलक्या हाताने दाबून त्यातील तेल काढता येते. मात्र खूप जोराने दाबण्याची गरज नाही.

