पाकिस्तानच्या 4 पैकी 2 प्रांतांमध्ये बंडखोरी:सरकारच्या हातून निसटणारी सत्ता; बलुचिस्तान-खैबर पख्तूनख्वामध्ये वाढले आव्हान

पाकिस्तानला चार प्रांत आहेत. यापैकी, बलुचिस्तान प्रांतात फुटीरतावादी बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी (BLA) ने बंडाचे निशाण फडकवले आहे. खैबर पख्तूनख्वा प्रांतात अफगाण तालिबानचे वर्चस्व आहे. तालिबानच्या हल्ल्यांमुळे येथे पाकिस्तानी सैन्याचे पाय रोज उखडले जात आहेत. बलुचिस्तान आणि खैबर पख्तूनख्वा येथून भास्कर प्रतिनिधी सिकंदर सूरी यांचा ग्राउंड रिपोर्ट वाचा… बलुचिस्तान- पाकिस्तानच्या हातून 70% प्रदेश गेला बलुचिस्तान हा पाकिस्तानचा सर्वात मोठा प्रांत आहे. तो सुमारे 45% क्षेत्रावर पसरलेला आहे. त्याची सीमा इराणला लागून आहे. बलुचिस्तानमध्ये दूरवर मोकळी मैदाने आणि वाळवंट आहेत. येथील निर्जनतेत सध्या बंडखोर वृत्ती अधिक तीव्र झाली आहे. बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी (BLA) चे सैनिक स्वतंत्र देशाची मागणी करत आहेत. परिस्थिती अशी आहे की, बलुच सैनिक आणि पश्तून (पठाण) बंडखोरांनी बलुचिस्तान प्रांताच्या सुमारे 70% भागावर कब्जा केला आहे. आता प्रश्न केवळ हा नाही की पाकिस्तानी सुरक्षा दल किती बंडखोरांना ठार करतात किंवा अटक करतात. खरा प्रश्न हा आहे की पाकिस्तानी सरकार पोलीस ठाणी उघडी ठेवू शकते का, महामार्गावर वाहतूक सुरळीत ठेवू शकते का, बाजारपेठा आणि व्यवसाय सामान्य ठेवू शकते का आणि लोकांना भीतीशिवाय प्रवास करण्याची सुरक्षा देऊ शकते का? बलुचिस्तानच्या अनेक भागांमध्ये सशस्त्र सैनिक क्वेटा, खुजदार आणि मस्तुंगसारख्या शहरांमध्ये घुसून पोलीस ठाण्यांवर आणि सरकारी कार्यालयांवर हल्ले करतात. BLA चे सैनिक आणि पश्तून गट रस्त्यांवर तात्पुरत्या चौक्या उभारतात आणि वाहनांची तपासणी करतात. उघडपणे वसुलीही केली जाते. हे सर्व BLA निधीसाठी होते. राग… खनिज आणि बंदरावर चीन-अमेरिकेचे वर्चस्व आहे बलुचिस्तानला पाकिस्तानच्या खनिजांची खाण असेही म्हणतात. चर्चा सुरू होताच खुजदार शहरातील तरुण मोमिनचा पाक सरकारवर राग अनावर झाला. मोमिन म्हणतात की येथील ग्वादर बंदरावर चीनचे वर्चस्व आहे. चीनने सीपॅकच्या नावाखाली येथे सुमारे 3 लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली आहे. ग्वादर बंदरावर चीनच्या फिशिंग बोटींचे वर्चस्व आहे. स्थानिक बलुच मच्छिमारांना चिनी बोटी हाकलून देतात. त्यांच्या बोटी मोठ्या आणि अधिक शक्तिशाली असतात. बहुतेक बलुच मच्छिमारांकडे अजूनही शिडाच्या बोटी आहेत. बलुच बेरोजगार होत आहेत. 55 वर्षीय असलमचे म्हणणे आहे की, येथील दुर्मिळ मृदा खनिजांवर अमेरिकेचा ताबा आहे. पाक लष्करप्रमुख मुनीर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्यासमोर खनिजांचे प्रदर्शन करतात. या खजिन्यावर फक्त बलुचांचा हक्क आहे. खैबर…येथे तालिबानी शरिया सरकार स्थापन
खैबर पख्तूनख्वा हा पाकिस्तानचा सीमावर्ती म्हणजेच सरहद्दीचा प्रदेश आहे. ड्युरंड रेषा पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानला वेगळे करते. अफगाणिस्तानमध्ये तालिबान सरकारच्या पाच वर्षांच्या काळात खैबरच्या बहुतेक भागात त्यांचेच वर्चस्व आहे. खैबरमध्ये पाक सरकारचे कायदे नव्हे, तर तालिबानचा शरिया चालतो. खरं तर, या प्रदेशात फाळणीच्या काळापासूनच आदिवासी व्यवस्था लागू आहे. स्वात, सैदू, मिंगोरा आणि मर्दनमध्ये ‘लोया जिरगा’द्वारेच कायदा चालतो. हे जिरगा प्रत्यक्षात शरिया कायदा लागू करते. अफगाण तालिबान त्याचे संरक्षक आहे. अफगाण तालिबान तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (टीटीपी) संघटनेला आपल्या तळांमध्ये आश्रय देतो. इम्रान खानच्या सरकारने 2021 मध्ये टीटीपीसोबत सलोखा करण्याचा प्रयत्न केला, पण इम्रानची सत्ता जाताच टीटीपीने खैबरमध्ये आपले वर्चस्व आणखी वाढवले आहे. खैबरच्या वझिरीस्तानमध्ये पाकिस्तानी सैन्याने अनेक लष्करी ऑपरेशन्स केली आहेत, पण आता येथे टीटीपीचा ताबा आहे. टीटीपीच्या रोजच्या हल्ल्यांमुळे शाळा आणि महाविद्यालये बंद राहतात. पंजाब आणि सिंधचे मूळ रहिवासी कर्मचारी खैबरमध्ये आपली पोस्टिंग (नोकरी) इच्छित नाहीत. भीती… हल्ल्यांमुळे पाकच्या 50 लष्करी चौक्या रिकाम्या खैबर पख्तूनख्वामध्ये टीटीपीच्या रोजच्या हल्ल्यांमुळे पाक सैन्यात भीती आहे. या वर्षी टीटीपीने सैन्यावर 145 हून अधिक हल्ले केले आहेत, ज्यात 48 सैनिक मारले गेले. खैबरमधील ड्युरंड लाईनवर सध्या पाक सैन्याच्या 50 लष्करी चौक्या रिकाम्या आहेत. 22 चौक्यांवरच पाकिस्तानी सैन्य तैनात आहे. स्वातमध्ये राहणाऱ्या सगीर (22) चे म्हणणे आहे की खैबरमधील लोकांना स्वतःचे सरकार हवे आहे. पाकिस्तानी सरकारांनी येथे पंजाबी आणि सिंधमधील निवृत्त सैनिकांना मोफत जमीन देऊन वसवण्याचा प्रयत्नही केला. हा आमच्या आदिवासी ओळख पुसून टाकण्याचा कट होता. एका रणनीतिक तज्ज्ञाचे म्हणणे आहे की टीटीपी आणि इस्लामिक स्टेट खुरासान म्हणजेच आयएसकेपी (ISKP) सारख्या संघटना हल्ल्यांमध्ये एकमेकांना सहकार्य करत आहेत. या दोन्ही संघटनांच्या ताकदीमुळे आता खैबरमध्ये पाकिस्तानी सरकारचे पाय उखडले जात आहेत.



Source link