What is Fake Paneer? How to Identify Real Paneer vs Fake Paneer

साधे पनीर आणि ॲनालॉग पनीरमध्ये मोठा फरक असतो. साधे पनीर हे गाईचे किंवा म्हशीचे दूध फाडून त्यापासून तयार केले जाते. त्यामध्ये दूधातील नैसर्गिक प्रथिने, कॅल्शियम आणि फॅट असते. याउलट, ॲनालॉग पनीर हे पनीरसारखे दिसणारे पर्यायी उत्पादन असते, ज्यामध्ये वनस्पती तेल, चरबी, स्टार्च आणि इतर घटकांचा वापर केला जाऊ शकतो. त्यामुळे त्याची चव, पोत आणि पोषणमूल्य पारंपरिक पनीरपेक्षा वेगळे असू शकते.

ॲनालॉग पनीर स्वस्त उत्पादनासाठी वापरले जाते; मात्र ते खऱ्या पनीरच्या नावाने विकणे किंवा ग्राहकांची दिशाभूल करणे हा अन्नसुरक्षेचा गंभीर मुद्दा आहे. खरे पनीर ओळखण्यासाठी त्याचा वास, पोत, चव आणि पॅकेटवरील घटकांची माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.

काही ठिकाणी तपासणीदरम्यान असे आढळले की ग्राहकांना माहिती न देता किंवा मेनूमध्ये उल्लेख न करता ॲनालॉग पनीर वापरले जात होते. ग्राहकांनी पैसे खऱ्या पनीरचे दिले, पण त्यांना वेगळे उत्पादन दिले जात होते. हा ग्राहकांची दिशाभूल करणारा प्रकार मानला जातो.अन्नसुरक्षा नियमांनुसार जर एखादे उत्पादन ॲनालॉग असेल, तर त्याची स्पष्ट माहिती ग्राहकांना देणे आवश्यक आहे. चुकीचे लेबलिंग किंवा माहिती लपवणे हे नियमांचे उल्लंघन ठरू शकते.

एक-दोन वेळा अधिकृत दर्जाचे ॲनालॉग पनीर खाल्ल्याने गंभीर समस्या उद्भवतीलच असे नाही.मात्र दीर्घकाळ मोठ्या प्रमाणात अशा प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांचे सेवन केल्यास खालील समस्या उद्भवू शकतात.
अतिरिक्त फॅटचे सेवन
कमी दर्जाची प्रथिने मिळणे
वजन वाढणे
कोलेस्टेरॉल नियंत्रणावर परिणाम (घटकांवर अवलंबून)
संतुलित आहारात पोषणमूल्यांची कमतरता
यामुळे मुलं, वृद्ध, गर्भवती महिला आणि आजारातून सावरणाऱ्या व्यक्तींनी शक्यतो नैसर्गिक दुधापासून बनवलेले पनीर निवडणे अधिक चांगले मानले जाते.

​

​

​

सामान्य ग्राहकासाठी १०० टक्के खात्री करणे अवघड असले तरी काही गोष्टी लक्षात घेता येतात.
१. पोत तपासा
खरे पनीर मऊ आणि थोडे तुकडे पडणारे असते. ॲनालॉग पनीर जास्त रबरी किंवा स्पंजसारखे वाटू शकते.
२. चव
खऱ्या पनीरला दुधाची नैसर्गिक चव असते. कृत्रिम उत्पादनाची चव थोडी वेगळी किंवा तेलकट वाटू शकते.
३. शिजवल्यानंतरचा फरक
खरे पनीर शिजवल्यानंतरही मऊ राहते. काही ॲनालॉग प्रकार जास्त चिवट होतात.
४. किंमत
जर एखाद्या ठिकाणी पनीरचे पदार्थ अतिशय कमी किमतीत मिळत असतील, तर वापरल्या जाणाऱ्या पनीरच्या गुणवत्तेबद्दल प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.
५. बिल किंवा मेनू
विश्वासार्ह हॉटेल्समध्ये ग्राहकांनी विचारल्यास कोणते पनीर वापरले आहे याची माहिती दिली जाते.

• घरच्या घरी पूर्ण खात्रीशीर चाचणी शक्य नसली तरी काही निरीक्षणे करता येतात.
• गरम पाण्यात टाकल्यावर खरे पनीर थोडे मऊ होते.
• हाताने दाबल्यावर नैसर्गिक पनीर सहज तुटते.
• जास्त रबरासारखे ताणले जात असल्यास ते प्रक्रिया केलेले असण्याची शक्यता असू शकते.मात्र या चाचण्या वैज्ञानिक प्रमाणपत्र देत नाहीत. अंतिम खात्री प्रयोगशाळेतील तपासणीतूनच मिळते.

• विश्वासार्ह दुकानातून किंवा ब्रँडचे पनीर खरेदी करा.
• पॅकेजवरील लेबल नीट वाचा.
• “Analog Paneer”, “Dairy Analogue” किंवा तत्सम उल्लेख आहे का ते तपासा.
• अतिशय स्वस्त पनीर किंवा संशयास्पद ठिकाणांहून खरेदी टाळा.
• हॉटेलमध्ये शंका असल्यास वापरल्या जाणाऱ्या पनीरबद्दल माहिती विचारा.