पावसाळ्यात मिळणारी चविष्ट फांजीची रानभाजी बेसन, कांदा, लसूण आणि मसाल्यांसोबत चुलीवर खास पद्धतीने बनवली आहे.या पारंपरिक रेसिपीची संपूर्ण कृती ‘चुलीवरची चव’ या युट्युब चॅनलवर पाहायला मिळेल. चुलीच्या धुराची खास चव आणि रानभाजीचा अस्सल स्वाद अनुभवण्यासाठी ही रेसिपी नक्की करून पाहा!
चुलीवर फांजीची भाजी करण्याची पद्धत
भाजीची खरी मजा तिच्या साधेपणात आहे. सर्वप्रथम चुलीवर कढई ठेवून त्यात तेल गरम करावे. तेल तापल्यानंतर त्यात अर्धा चमचा मोहरी घालावी. मोहरी तडतडू लागली की जिरे आणि कढीपत्ता घालावा.
यानंतर बारीक चिरलेला लसूण कढईत टाकावा. लसूण हलका लालसर आणि सुगंधी होईपर्यंत परतून घ्यावा. त्यानंतर बारीक चिरलेला कांदा घालून तो व्यवस्थित परतावा. कांदा सोनेरी-लालसर झाला की हिरव्या मिरचीचा ठेचा घालावा.
हिरव्या मिरचीचा ठेचा भाजीत तिखटपणा तर आणतोच, पण त्याचा खास ग्रामीण स्वादही भाजीत उतरतो. मिरची व्यवस्थित परतल्यानंतर त्यात हळद, लाल तिखट, धनेपूड आणि चवीनुसार मीठ घालावे. मसाले जळणार नाहीत याची काळजी घेत हलके परतावे.आता मुख्य घटक म्हणजे बारीक चिरलेली फांजीची भाजी कढईत घालावी. मसाला आणि भाजी एकजीव होईपर्यंत व्यवस्थित ढवळून घ्यावे. भाजीला मसाला आणि तेल चांगले लागले की कढईवर झाकण ठेवून साधारण पाच मिनिटे शिजू द्यावे.
रानभाजीसाठी लागणारे साहित्य
ही भाजी करण्यासाठी फार मोठी यादी लागत नाही. घरात सहज उपलब्ध असणाऱ्या पदार्थांपासून ती तयार करता येते.
स्वच्छ धुऊन बारीक चिरलेली फांजीची भाजी
एक कांदा, बारीक चिरलेला
१०–१२ लसूण पाकळ्या, बारीक चिरलेल्या
हिरव्या मिरचीचा ठेचा
अर्धी ते एक वाटी बेसन
मोहरी
जिरे
कढीपत्ता
हळद
लाल तिखट
धनेपूड
चवीनुसार मीठ
आवश्यकतेनुसार तेल
शेवटी सजावटीसाठी बारीक चिरलेली कोथिंबीर
बेसनामुळे वाढते चव
फांजीची भाजी शिजू लागल्यानंतर तिच्यात बेसन घालणे हे या रेसिपीचे खास वैशिष्ट्य आहे. साधारण अर्धी ते एक वाटी बेसन, भाजीच्या प्रमाणानुसार, थोडे थोडे करून घालावे.बेसन एकदम टाकण्याऐवजी थोडे थोडे घातल्यास ते भाजीत व्यवस्थित मिसळते आणि गुठळ्या होण्याची शक्यता कमी होते. बेसन घातल्यानंतर भाजी चांगली ढवळून घ्यावी, जेणेकरून प्रत्येक पानाला बेसन आणि मसाला व्यवस्थित लागेल.
यानंतर पुन्हा झाकण ठेवून साधारण पाच मिनिटे भाजी शिजू द्यावी. चुलीवर शिजत असताना भाजीचा सुगंध संपूर्ण घरभर दरवळतो. चुलीच्या धुरामुळे भाजीत येणारी मंद धुरकट चव तिचे वैशिष्ट्य आणखी वाढवते.भाजी शिजून झाल्यावर ती फार पातळ किंवा पाणचट न ठेवता थोडी सुटसुटीत ठेवावी. शेवटी त्यावर ताजी कोथिंबीर घालून भाजी हलक्या हाताने ढवळावी.
फांजीची भाजी खायला कशी लागते?
तयार झालेली फांजीची भाजी दिसायला साधी असली तरी तिची चव अप्रतिम असते. कांदा-लसूण, हिरव्या मिरचीचा ठेचा आणि मसाल्यामुळे भाजीत भरपूर स्वाद येतो, तर बेसनामुळे तिला छान पोत मिळतो. ही भाजी गरमागरम भाकरी, पोळी किंवा साध्या वरण-भातासोबत खाता येते. चुलीवर केलेली भाकरी आणि त्यासोबत गरम फांजीची भाजी असा बेत पावसाळ्यातील ग्रामीण जेवणाचा आनंद अधिकच वाढवतो.
रानभाज्या आणि आपल्या खाद्यसंस्कृतीचे नाते
महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात रानभाज्यांची परंपरा अनेक पिढ्यांपासून जपली गेली आहे. पावसाळ्यात निसर्गातून मिळणाऱ्या विविध भाज्यांचा आहारात समावेश केला जातो. या भाज्या स्थानिक हवामान, माती आणि ऋतूशी जोडलेल्या असल्यामुळे त्यांना पारंपरिक आहारात महत्त्व आहे.फांजीची भाजीही अशाच पारंपरिक पाककृतींचा एक भाग आहे. आजच्या धावपळीच्या जीवनात अशा पारंपरिक पदार्थांची माहिती पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवणे गरजेचे आहे.
पावसाळ्यात रानभाजी खाताना घ्या काळजी
रानभाज्या खाताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे योग्य ओळख. केवळ फोटो किंवा ऐकीव माहितीच्या आधारे कोणतीही जंगली वनस्पती खाणे टाळावे. अनुभवी स्थानिक व्यक्ती किंवा जाणकारांकडून वनस्पतीची खात्री करूनच ती वापरावी.भाजी स्वच्छ पाण्याने व्यवस्थित धुवावी आणि पारंपरिक पद्धतीनुसार योग्य प्रकारे शिजवावी. विशेषतः पहिल्यांदा एखादी रानभाजी खात असल्यास योग्य ओळख आणि सुरक्षित तयारीला प्राधान्य द्यावे.
लेखकाबद्दलमृणाल पाटीलमृणाल पाटील या महाराष्ट्र टाइम्स.कॉममध्ये कार्यरत असलेल्या अनुभवी पत्रकार आणि डिजिटल कंटेंट रायटर असून मीडिया क्षेत्रात त्यांना 11 वर्षांहून अधिक काळाचा अनुभव आहे. टेलिव्हिजन, डिजिटल मीडिया, प्रिंट पत्रकारिता आणि जनसंपर्क या विविध क्षेत्रांमध्ये काम करत त्यांनी विश्वसनीय,अभ्यासपूर्ण आणि वाचकाभिमुख लेखनाची भक्कम ओळख निर्माण केली आहे. मनोरंजन, लाइफस्टाईल, फिचर स्टोरीज, ट्रेंडिंग विषय आणि सेलिब्रिटी मुलाखती या विषयांवर सखोल माहिती देणारे लेखन हे त्यांचे प्रमुख कौशल्य आहे.
मृणाल यांनी ‘प्रहार’ वर्तमानपत्रामध्ये प्रवास आणि खाद्यसंस्कृती विषयावर साप्ताहिक लेखन केले आहे. विविध शहरांची संस्कृती, स्थानिक परंपरा आणि खाद्यवैशिष्ट्ये यावर आधारित त्यांच्या लेखांना वाचकांकडून उत्तम प्रतिसाद मिळाला आहे. ‘TV 9’ या प्रतिष्ठित न्यूज चॅनलसाठी त्यांनी अनेक नामांकित कलाकारांच्या मुलाखती घेतल्या असून मनोरंजन पत्रकारितेमध्ये त्यांनी भक्कम अनुभव मिळवला आहे. तसेच आकाशवाणी मुंबईसाठी ‘मन की बात’ या कार्यक्रमासाठी व्हॉइस ओव्हरचे काम करण्याचा अनुभव देखील त्यांच्या कार्यात महत्त्वपूर्ण ठरला आहे.
जनसंपर्क क्षेत्रात कार्यरत असताना त्यांनी 30 पेक्षा अधिक क्लायंट्सचे यशस्वीपणे व्यवस्थापन केले असून ब्रँड कम्युनिकेशन, कंटेंट स्ट्रॅटेजी आणि मीडिया समन्वय यामध्ये त्यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. सध्या महाराष्ट्र टाइम्समध्ये ट्रेंडिंग आणि लाईफस्टाईल विषयांवर संशोधनाधारित, अचूक आणि विश्वसनीय माहिती देणारे लेख लिहिणे ही त्यांची विशेष ओळख आहे. तथ्य पडताळणी, विश्वासार्ह स्रोतांचा वापर आणि वाचकांसाठी उपयुक्त माहिती सादर करण्यावर त्यांचा विशेष भर असतो.
लेखनासोबतच वाचन आणि सोलो ट्रॅव्हलिंग ही त्यांची आवड असून विविध ठिकाणांच्या संस्कृती, जीवनशैली आणि सामाजिक रचनेचा अभ्यास करण्यामध्ये त्यांना विशेष रस आहे. व्यायाम, हॉलिवूड चित्रपट आणि नव्या तंत्रज्ञानाविषयी माहिती मिळवणे हे देखील त्यांचे आवडते छंद आहेत. आपल्या अनुभव, संशोधन आणि निरीक्षणांच्या आधारे वाचकांना दर्जेदार, अचूक आणि विश्वासार्ह माहिती देण्याचा त्या सातत्याने प्रयत्न करतात.
शैक्षणिक पात्रता
मृणाल पाटील यांनी 2017-18 मध्ये मुंबई विद्यापीठातून मास्टर ऑफ आर्ट्स इन कम्युनिकेशन अँड जर्नालिझम (MACJ) पदवी प्राप्त केली आहे. डिजिटल मीडिया ट्रेंड्स, बदलती वाचक प्रवृत्ती आणि माहिती सादरीकरणाच्या आधुनिक पद्धतींचा त्या सातत्याने अभ्यास करतात.… आणखी वाचा
