आजाराचे निदान आणि उपचार करण्याचा मुख्य आधार म्हणजे ब्लड टेस्ट. पण जर टेस्ट करण्यापूर्वी योग्य तयारी केली नाही, तर रिपोर्टवर परिणाम होऊ शकतो. रिपोर्टवर परिणाम झाल्याने उपचारांवरही परिणाम होऊ शकतो. माहिती नसल्यामुळे अनेकदा लोक गरज नसतानाही फास्टिंग करतात, किंवा फास्टिंग असलेल्या टेस्टपूर्वी चहा-कॉफी पितात किंवा औषध घेतात. म्हणून आज आपण ब्लड टेस्ट करण्याची योग्य पद्धत काय आहे, यावर बोलणार आहोत. यासोबतच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ- डॉ. मनीषा अग्रवाल, कन्सल्टंट- क्लिनिकल पॅथोलॉजी, नारायणा हॉस्पिटल, जयपूर प्रश्न- प्रत्येक रक्त तपासणीसाठी उपाशी राहणे आवश्यक आहे का? उत्तर- नाही. प्रत्येक रक्त तपासणीसाठी उपाशी (रिकाम्या पोटी) राहणे आवश्यक नसते. अनेक तपासण्या उपाशी न राहताही तितक्याच अचूक असतात. म्हणून, रक्त तपासणीपूर्वी स्वतःहून उपाशी राहायचे की नाही याचा निर्णय घेऊ नका. जी तपासणी करायची आहे, त्यासाठी डॉक्टर किंवा लॅबने दिलेल्या सूचनांचे पालन करा. प्रश्न- कोणत्या तपासण्यांसाठी 8-12 तास उपाशी राहणे आवश्यक आहे? उत्तर- संपूर्ण यादी खालील ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- कोणत्या चाचण्यांसाठी उपवास आवश्यक नाही? उत्तर- संपूर्ण यादी खालील ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- उपवासादरम्यान पाणी पिऊ शकतो का? उत्तर- हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- उपवासादरम्यान चहा, कॉफी किंवा ज्यूस पिऊ शकतो का? उत्तर- नाही. जर एखाद्या रक्त तपासणीसाठी उपवासाचा सल्ला दिला असेल, तर चहा, कॉफी, ज्यूस, दूध, सॉफ्ट ड्रिंक किंवा कोणतेही कॅलरीयुक्त पेय पिऊ नये. यामुळे रक्तातील साखर, इन्सुलिन आणि इतर काही चाचण्यांच्या निष्कर्षांवर परिणाम होऊ शकतो. उपवासादरम्यान फक्त साधं पाणीच प्या. प्रश्न- रक्त नमुना देण्यापूर्वी सकाळी थायरॉईडची औषध घेऊ शकतो का? उत्तर- सामान्यतः नाही. जर थायरॉईड फंक्शन टेस्ट (TSH, T3, T4) करायची असेल, तर रक्त नमुना दिल्यानंतर थायरॉईडची औषध घेणे चांगले आहे. औषध आधी घेतल्यास काही थायरॉईड हार्मोन्सची पातळी तात्पुरती बदलू शकते, ज्यामुळे अहवालावर परिणाम होऊ शकतो. तथापि, जर तुम्ही इतर कोणत्याही रक्त तपासणीसाठी नमुना देत असाल आणि थायरॉईडची तपासणी करायची नसेल, तर सकाळी थायरॉईडची औषध घेऊ शकता. प्रश्न- रक्त तपासणीपूर्वी काय करावे? उत्तर- मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- रक्त तपासणीपूर्वी काय करू नये? उत्तर- खालील मुद्द्यांवरून समजून घ्या- प्रश्न- कोणती औषधे अहवाल बदलू शकतात? उत्तर- मुद्द्यांमधून समजून घ्या- स्टेरॉइड्स- रक्तातील साखर, WBC (पांढऱ्या रक्तपेशी) आणि इतर पॅरामीटर्स बदलू शकतात. थायरॉइडची औषधे- थायरॉइड फंक्शन टेस्ट प्रभावित होऊ शकते. आयर्न सप्लिमेंट्स- आयर्न प्रोफाइल अहवाल प्रभावित होऊ शकतो. बायोटिन (केस-त्वचा-नखे सप्लिमेंट्स)- थायरॉइड, ट्रोपोनिनसह अनेक इम्युनो टेस्टचे अहवाल चुकीचे येऊ शकतात. व्हिटॅमिन बी 12 आणि व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट्स- यांच्या पातळीची तपासणी प्रभावित होऊ शकते. मधुमेहाची औषधे आणि इन्सुलिन- रक्तातील साखरेचा अहवाल बदलू शकतो. ब्लड थिनर (रक्त पातळ करणारी औषधे)- रक्त गोठण्याशी संबंधित चाचण्यांवर परिणाम होऊ शकतो. प्रश्न- व्यायाम केल्यानंतर रक्त तपासणी केल्याने काय नुकसान होऊ शकते? उत्तर- मुद्द्यांमधून समजून घ्या- सल्ला: रक्त तपासणीपूर्वी किमान २४ तास आधी जड व्यायाम टाळा. सामान्य चालणे किंवा हलक्या हालचालीमुळे कोणतीही समस्या नाही. प्रश्न- दारू पिल्याने अहवाल बदलू शकतो का? उत्तर-होय. रक्त तपासणीपूर्वी दारू पिल्याने अनेक चाचण्यांचे निकाल प्रभावित होऊ शकतात, जसे की- सल्ला: चांगल्या आणि अचूक अहवालासाठी, रक्त तपासणीपूर्वी किमान 24 तास आधी दारू पिऊ नका. प्रश्न- सिगारेट ओढल्याने रिपोर्ट बदलू शकतो का? उत्तर- होय. रक्त तपासणीच्या अगदी आधी सिगारेट किंवा इतर तंबाखूजन्य पदार्थांचे सेवन काही चाचण्यांच्या निष्कर्षांवर परिणाम करू शकते, जसे की- सल्ला: चांगल्या आणि अचूक अहवालासाठी रक्ताचा नमुना देण्यापूर्वी किमान 1-2 तास आधी धूम्रपान करू नका. जर उपाशीपोटी चाचणी असेल, तर उपाशीपोटी असताना धूम्रपान पूर्णपणे टाळा. प्रश्न- अपुऱ्या झोपेमुळे देखील अहवालावर परिणाम होऊ शकतो का? उत्तर- होय. पुरेशी झोप न मिळाल्यास काही रक्त तपासणीच्या निष्कर्षांवर परिणाम होऊ शकतो, जसे की- सल्ला: अचूक अहवालासाठी रक्त तपासणीपूर्वी 7-8 तास चांगली झोप घेण्याचा प्रयत्न करा. प्रश्न- मासिक पाळीदरम्यान महिलांच्या अहवालावर परिणाम होऊ शकतो का? उत्तर- होय. मासिक पाळीदरम्यान काही रक्त तपासणीच्या निष्कर्षांवर परिणाम होऊ शकतो, जसे की- सल्ला: जर हार्मोन संबंधित तपासणी करायची असेल, तर डॉक्टरांनी सांगितलेल्या मासिक पाळीच्या योग्य दिवशीच चाचणी करा. लॅबला हे नक्की सांगा की तुमची मासिक पाळी सुरू आहे. बाकीच्या सामान्य CBC चाचण्या मासिक पाळीदरम्यान न करणेच चांगले आहे. प्रश्न- रक्त तपासणी सकाळीच करणे चांगले असते का? उत्तर- हे तपासणीवर अवलंबून असते. प्रत्येक रक्त तपासणी सकाळीच करणे आवश्यक नसते, परंतु काही तपासण्या सकाळी आणि निश्चित वेळेत केल्यास अधिक अचूक परिणाम मिळतात. हे मुद्द्यांद्वारे समजून घ्या- सल्ला: जर एखादी तपासणी वारंवार करायची असेल, तर प्रत्येक वेळी साधारणपणे एकाच वेळी तपासणी करणे चांगले असते, जेणेकरून अहवालांची योग्य प्रकारे तुलना करता येईल. प्रश्न- प्रत्येक वेळी एकाच लॅबमधून तपासणी करावी का? उत्तर- गरजेचं नाही, पण जर एखाद्या आजाराचे नियमित निरीक्षण (मॉनिटरिंग) होत असेल, तर प्रत्येक वेळी एकाच विश्वसनीय आणि मान्यताप्राप्त लॅबमधून चाचणी करणे चांगले मानले जाते. यामुळे वेगवेगळ्या मशीन, तपासणी तंत्र आणि रेफरन्स व्हॅल्यूमुळे होणारे छोटे-मोठे फरक टाळता येतात. यामुळे रिपोर्टची तुलना करणे सोपे होते. जर लॅब बदलावी लागली, तर रिपोर्ट दाखवताना डॉक्टरांना हे नक्की सांगा की तपासणी वेगळ्या लॅबमध्ये केली आहे.
Source link
रक्त तपासणी करणार आहात:जाणून घ्या चाचणीपूर्वी काय करावे, काय करू नये, किरकोळ चुकीमुळेही अहवाल बदलू शकतो
