वॉशिंग्टन2 तासांपूर्वी
- कॉपी लिंक
अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गुरुवारी लेक ओंटारियोचे नाव बदलून ‘लेक अमेरिका’ करण्याच्या आदेशावर स्वाक्षरी केली. आदेशानुसार, ही प्रक्रिया 30 दिवसांत पूर्ण होईल आणि त्यानंतर अमेरिकेच्या सरकारी नकाशे व नोंदींमध्ये नवीन नाव वापरले जाईल.
ट्रम्प यांनी या निर्णयाची तुलना मेक्सिकोच्या आखाताचे नाव बदलून ‘अमेरिकेचा आखात’ करण्याशी केली. त्यांनी मस्करीत म्हटले की, आता अमेरिकेकडे एक आखात आणि एक सरोवर आहे, कदाचित पुढे अटलांटिक किंवा प्रशांत महासागराचे नाव बदलण्याबद्दलही विचार करावा लागेल.
दरम्यान, कॅनडाचे पंतप्रधान मार्क कार्नी यांनी लेक ओंटारियोचे नाव बदलण्याच्या निर्णयावर प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणाले- आम्हाला माहीत आहे की अमेरिका नाव बदलत आहे, पण कॅनेडियन लोकांनाही माहीत आहे की प्रत्यक्षात त्याचे नाव लेक ओंटारियोच आहे. आधीही, आताही आणि नेहमीच. कॅनडा या सरोवराला लेक ओंटारियो असेच म्हणेल.
लेक ओंटारियो हे अमेरिका आणि कॅनडात असलेल्या पाच मोठ्या सरोवरांपैकी एक आहे. त्याच्या एका बाजूला न्यूयॉर्क आणि दुसऱ्या बाजूला कॅनडाचा ओंटारियो प्रांत आहे. दोन्ही देशांची सीमाही याच सरोवरातून जाते.
ट्रम्प यांनी आदेशावर स्वाक्षरी करताना सांगितले की लेक ओंटारियो अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेचा आणि वारशाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
ट्रम्प म्हणाले होते- नाव बदलण्याचा विचार करतोय
ट्रम्प यांनी 25 ऑगस्ट रोजी पहिल्यांदा लेक ओंटारियोचे नाव बदलण्याबद्दल सांगितले होते. ते म्हणाले होते की, अमेरिकेला कॅनडासोबत जास्त व्यापार होण्याची अपेक्षा नाही, त्यामुळे सरोवराचे नाव बदलण्यावर गांभीर्याने विचार केला जात आहे. त्यानंतर दोन दिवसांनी त्यांनी हा निर्णय अधिकृत करण्यासाठी आदेशावर स्वाक्षरी केली.
ट्रम्प यांनी आपल्या आदेशात म्हटले की, लेक ओंटारियो अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेचा आणि वारशाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. हे व्यापार, जहाज वाहतूक, संरक्षण, कृषी आणि ऊर्जेसाठी महत्त्वाचे आहे. त्यांनी सांगितले की, ग्रेट लेक्सच्या संरक्षणावर अमेरिकेने गेल्या 10 वर्षांत सुमारे 4 अब्ज डॉलर म्हणजेच 38 हजार कोटी रुपये खर्च केले आहेत.
अमेरिका – कॅनडा यांच्यात व्यापार तणाव
नाव बदलण्याचा निर्णय अमेरिका आणि कॅनडा यांच्यातील वाढत्या व्यापार तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आला आहे. अलीकडेच, अमेरिकेने कॅनडाच्या सुमारे 20 अब्ज डॉलर म्हणजेच जवळपास 1.7 लाख कोटी रुपयांच्या वस्तूंवर 50% शुल्क (टॅरिफ) लावण्याचा निर्णय घेतला आहे.
याला प्रत्युत्तर म्हणून कॅनडानेही अमेरिकन वस्तूंवर तेवढेच शुल्क लावण्याची घोषणा केली. ट्रम्प म्हणाले की, व्यापाराच्या बाबतीत कॅनडाशी व्यवहार करणे सर्वात कठीण आहे. त्यांनी आरोप केला की, कॅनडा अमेरिकेशी योग्य व्यवहार करत नाही आणि ते कोणत्याही परिस्थितीत हे स्वीकारू शकत नाहीत.
लेक ओंटारियोच्या नावावरून पडले ओंटारियो प्रांताचे नाव
लेक ओंटारियोचे नाव युरोपीय लोक अमेरिकेत पोहोचण्यापूर्वीपासून प्रचलित आहे. हे नाव ह्यूरॉन समुदायाच्या भाषेतील एका शब्दावरून आले आहे. त्याचा अर्थ ‘चमकत्या पाण्याचा तलाव’ असा सांगितला जातो. नंतर कॅनडाच्या ओंटारियो प्रांताचे नावही याच तलावाच्या नावावरून ठेवण्यात आले.
मात्र, नाव बदलण्याबाबत एक महत्त्वाची गोष्ट आहे. जगातील आंतरराष्ट्रीय तलाव आणि जलक्षेत्रांची नावे निश्चित करणारी कोणतीही एक जागतिक संस्था नाही. अमेरिका आपल्या सरकारी दस्तऐवजांमध्ये आणि नकाशांमध्ये याला ‘लेक अमेरिका’ म्हणू शकतो, परंतु कॅनडा आपल्या बाजूने जुने नाव ‘लेक ओंटारियो’ वापरणे सुरू ठेवू शकतो.
अमेरिका एकटाच नाव बदलू शकतो का?
अमेरिकन सरकार आपल्या अधिकृत दस्तऐवजांमध्ये, सरकारी नकाशांमध्ये आणि नोंदींमध्ये एखाद्या जागेसाठी नवीन नाव वापरण्याचा निर्णय घेऊ शकते. पण याचा अर्थ असा नाही की इतर देशही ते नाव स्वीकारण्यास बांधील असतील.
लेक ओंटारियो अमेरिका आणि कॅनडा या दोन्ही देशांशी संबंधित आहे. त्यामुळे जर अमेरिकन सरकारने आपल्या दस्तऐवजांमध्ये याला ‘लेक अमेरिका’ म्हणायला सुरुवात केली तरी, कॅनडा आपल्या सरकारी नोंदींमध्ये ‘लेक ओंटारियो’ हे नाव कायम ठेवू शकतो. इतर देश आणि आंतरराष्ट्रीय संस्था देखील अमेरिकन नाव आपोआप स्वीकारण्यास बांधील नसतील.
म्हणजे, नाव बदलल्याने तलावाची मालकी बदलणार नाही. ‘लेक अमेरिका’ हे नाव वापरल्याने तलावाचा कॅनेडियन भाग अमेरिकन प्रदेश बनणार नाही.
ट्रम्प यांनी बदलले ‘गल्फ ऑफ मेक्सिको’चे नाव
ट्रम्पसाठी एखाद्या जागेचे नाव बदलणे नवीन नाही. जानेवारी 2025 मध्ये त्यांनी ‘गल्फ ऑफ मेक्सिको’ला अमेरिकन सरकारी वापरासाठी ‘गल्फ ऑफ अमेरिका’ करण्याचे आदेश दिले होते.
त्यानंतर अमेरिकन एजन्सींनी त्यांच्या नोंदी आणि नकाशांमध्ये नवीन नाव वापरण्यास सुरुवात केली, परंतु मेक्सिकोने ते स्वीकारले नाही. तेव्हा मेक्सिकोने आंतरराष्ट्रीय सागरी कायद्याचा हवाला देत म्हटले होते की, अमेरिका आपल्या अधिकार क्षेत्राच्या आधारावर संपूर्ण गल्फचे नाव एकट्याने बदलू शकत नाही.
तथापि, लेक ओंटारियो आणि गल्फ ऑफ मेक्सिकोची कायदेशीर स्थिती वेगळी आहे. गल्फ हा सागरी प्रदेश आहे, तर लेक ओंटारियो हे अमेरिका आणि कॅनडा दरम्यानचे सामायिक सरोवर आहे.
अमेरिका-कॅनडा यांच्यातील वादाची 5 मोठी कारणे
1. टॅरिफची नवीन लढाई
सर्वात मोठा वाद शुल्कावरून आहे. अमेरिकेने कॅनडाच्या सुमारे 20 अब्ज डॉलरच्या वस्तूंवर 50% पर्यंत अतिरिक्त शुल्क लावले आहे. यात दारू, दुग्धजन्य पदार्थ, फर्निचर, हॉकी उपकरणे आणि इतर अनेक वस्तूंचा समावेश आहे. चर्चा फिस्कटल्यानंतर कॅनडानेही डॉलर-फॉर-डॉलर प्रति-शुल्क लावण्याचा निर्णय घेतला आहे.
2. कॅनडाला 51वे राज्य म्हणणे
ट्रम्प यांनी अनेकदा कॅनडाला अमेरिकेचे 51वे राज्य बनवण्याबद्दल सांगितले आहे. ट्रम्प यांचे म्हणणे आहे की अमेरिका व्यापाराच्या बाबतीत कॅनडाला अब्जावधी डॉलर्सचा फायदा पोहोचवतो. जर कॅनडा अमेरिकेचा भाग बनला, तर ही व्यापारी असमानता आणि शुल्काशी संबंधित वाद आपोआप संपतील.
3. ट्रुडो यांना कॅनडाचे गव्हर्नर म्हणणे
ट्रम्प यांनी अनेकदा कॅनडाचे तत्कालीन पंतप्रधान जस्टिन ट्रुडो यांना उपहासात्मकपणे ‘गव्हर्नर’ असे संबोधले होते. कॅनडाच्या नेत्यांनी आणि जनतेने याला आपल्या सार्वभौमत्वाचा अपमान मानले.
4. सीमा सुरक्षा, अवैध घुसखोरी आणि फेंटानिल तस्करी
अमेरिका आणि कॅनडा यांच्यातील वाढत्या सीमा सुरक्षा चिंता देखील मोठ्या वादाचे कारण बनल्या आहेत. ट्रम्प प्रशासनाचा आरोप आहे की कॅनडाच्या उत्तरेकडील सीमेवरून बेकायदेशीर स्थलांतरितांची घुसखोरी आणि धोकादायक अंमली पदार्थांची (विशेषतः फेंटानिल) तस्करी अमेरिकेत वाढत आहे. अमेरिकेने कॅनडाला आपल्या सीमांवर कडक पाळत ठेवण्याची आणि कठोर स्थलांतर धोरणे लागू करण्याची मागणी केली आहे.
5. डेअरी आणि कृषी विवाद
अमेरिका बऱ्याच काळापासून कॅनडाच्या ‘सप्लाय मॅनेजमेंट’ प्रणालीला विरोध करत आहे, जी कॅनेडियन डेअरी आणि पोल्ट्री (कुक्कुटपालन) बाजाराला परदेशी स्पर्धेपासून वाचवते. अमेरिकेला हवे आहे की कॅनडाने आपले डेअरी बाजार अमेरिकन शेतकऱ्यांसाठी पूर्णपणे खुले करावे.
