Sam Bankman-Fried FTX Downfall Bankruptcy; बढाई मारणारा क्षणात कंगाल, 24 तासांत 1 लाख करोडोंची संपत्ती थेट शून्यावर… अब्जाधीशाचा रावाचा रंक कसा झाला?

बिटकॉइनसारख्या क्रिप्टोकरन्सीमुळे रातोरात श्रीमंत लोकांबद्दल तुम्ही बरच ऐकले असेल, पण यामुळे असंख्य लोकांचे नुकसानही झाले असून एकेकाळी अमेरिकेतील तरुण अब्जाधीश सॅम बँकमन-फ्राइडला बढाईखोरपणा चांगलाच महागात पडला. वयाच्या अवघ्या 30 व्या वर्षी सॅमने एका रात्रीत 94 टक्के संपत्ती गमावली आणि यासह अब्जाधीश म्हणून मिरवण्याचा मानही गमावून बसला.

सॅम बँकमन-फ्राइडचा बढाईखोरपणा त्याच्यावरच उलटला. सॅमने मोठ्या अतिउत्साहाच्या नादात FTX या क्रिप्टो एक्सचेंजच्या भविष्यातील योजना जाहीर करून टाकल्या. क्रिप्टो एक्सचेंज विकले जात आहे हे कळताच गुंतवणूकदारांनी आपले पैसे काढून घेतले, परिणामी एकाच दिवसात सॅमची संपत्ती 16 अब्ज डॉलर्सवरून सुमारे 1 अब्ज डॉलर्सपर्यंत घसरली.

बायनॅन्सचे सीईओ Changpeng Zhao यांनी सकाळ-सकाळी कंपनीने एफटीएक्सचे अधिग्रहण करण्यासाठी Letter of Intent वर स्वाक्षरी केली.जगातील सर्वात मोठ्या क्रिप्टोकरन्सी एक्सचेंज बायनॅन्सच्या सीईओने सांगितले की, FTX ‘मोठ्या तरलतेच्या संकटाचा’ सामना करत होती आणि FTX ने बायनॅन्सची मदत मागितल्यानंतर करार केल्यास उघड केले. मात्र, हे इरादा पत्र बंधनकारक नाही, म्हणजेच बायनॅन्सला हवे असल्यास नंतर यातून माघार घेऊ शकते.

Coindesk च्या आकडेवारीनुसार FTX अधिग्रहणाचे वृत्त समोर आल्यानंतर सॅम बँकमन-फ्राइडची अंदाजित संपत्ती 15.2 अब्ज डॉलर्स होती आणि ही बातमी बाहेर आल्यानंतर रातोरात Net Worth मधून अंदाजे 14.6 अब्ज डॉलर्स कमी झाले.

एकेकाळी FTX ही जगातील दुसरी सर्वात मोठी एफिलिएटेड क्रिप्टो ट्रेडिंग कंपनी होती, पण सॅमने कोणालाही न कळवता FTX मधून ग्राहकांचे 10 अब्ज डॉलर्सचे निधी ट्रेडिंग शाखा, अलामेडा रिसर्चकडे ट्रान्सफर केले. अलामेडाने या निधीचा वापर ट्रेडिंगसाठी केला आणि जेव्हा कंपनीला मोठे नुकसान झाले, तेव्हा FTX सुद्धा गोंधळात सापडली. सततच्या अडचणींचा सामना केल्यानंतर फ्राइडने दिवाळखोरीसाठी अर्ज दाखल केला.

शेअर बाजारातील चढ-उतारामुळे जगातील श्रीमंतांच्या निव्वळ संपत्तीत अनेकदा मोठे बदल होतात, पण एकूण निव्वळ संपत्तीतील ही एका दिवसातील सर्वात मोठी घसरण होती. एकेकाळी सॅम बँकमन-फ्रॉइडची निव्वळ संपत्ती अंदाजे 16 अब्ज डॉलर्स होती आणि FTX मधील हिश्श्याचे मूल्य 6.2 अब्ज डॉलर्स व क्रिप्टो ट्रेडिंग हाऊस अलामेडा रिसर्चमधील हिश्श्याचे मूल्य अंदाजे 7.4 अब्ज डॉलर्स होते.

अमेरिकेतील सर्वात प्रतिष्ठित संस्थांपैकी मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीमधून सॅमने शिक्षण घेतले आणि त्याला लहानपणापासून डिजिटल विश्वात रस होता. आपली आवड जपून सॅमने 20213 मध्ये आंतरराष्ट्रीय ETF मध्ये व्यवहार करणाऱ्या कंपनीत काम केले, मग 2017 मध्ये त्याचे नशीब पालटले आणि ‘अलमेडा रिसर्च’ या क्वांटिटेटिव्ह ट्रेडिंग फर्मची स्थापना केली, ज्याला अमेरिकन अब्जाधीश आणि संगणक प्रोग्राम तज्ञ जॉन टॅलिन यांनीही निधी दिला.

त्यानंतर, अमेरिकेच्या तुलनेत जपानमध्ये क्रिप्टोची किंमत वाढली, तेव्हा सॅमला पैसा कमावण्याचा नवीन मार्ग सापडला आणि अमेरिकेतून क्रिप्टो खरेदी करून जपानमध्ये विकू लागला. मात्र, FTX ने सॅमला प्रसिद्धीच्या शिखरावर पोहोचवले आणि 2019 मध्ये क्रिप्टोकरन्सी डेरिव्हेटिव्ह एक्सचेंज प्लॅटफॉर्मची स्थापना केली. सॅमने आपला संपूर्ण व्यवसाय बहामासमध्ये स्थलांतरित करून कंपनीने बॅटलग्राउंड्स मोबाईल इंडिया – BGMI – या बॅटल रॉयल गेममागील टीम, TSM सोबत भागीदारी करून भारतातील ई-स्पोर्ट्स क्षेत्रातही गुंतवणूक केली.

FTX च्या माध्यमातून सॅम यशाच्या शिखरावर पोहोचला, जे जगातील दुसरे सर्वात मोठे क्रिप्टो एक्सचेंज प्लॅटफॉर्म बनले. 2021 मध्ये प्रतिष्ठित अमेरिकन व्यावसायिक मासिक – फोर्ब्सने सॅमचा 30 वर्षांखालील 30 सर्वात यशस्वी उद्योजकांच्या यादीत समावेश केला. पण FTX घोटाळा उघडकीस आल्यावर त्याच फोर्ब्सने सॅमला 2023 च्या ‘हॉल ऑफ शेम’मध्ये जोडले. या यादीतील 10 व्यक्तींनी यश मिळवल्यानंतर चुकीचा मार्ग निवडला आणि स्वतःचे आयुष्य उद्ध्वस्त केले. विशेष म्हणजे सॅम बँकमन-फ्राइड या यादीत पहिल्या नंबरवर होता.