आजकाल सायबर गुन्हेगार OTP न मागताही बँक खात्यातून पैसे चोरण्याच्या नवनवीन क्लृप्त्या शोधत आहेत. सिम स्वॅपिंग, मालवेअर अटॅक आणि आंतरराष्ट्रीय पेमेंट ट्रान्झॅक्शन्सच्या माध्यमातून ही फसवणूक केली जाते. या वाढत्या धोक्यापासून आपल्या कष्टाची कमाई सुरक्षित ठेवण्यासाठी बँकिंग व्यवहारात कोणती खबरदारी घेतली पाहिजे, याविषयी सविस्तर माहिती देणारी ही बातमी. चला तर मग याविषयीची माहिती पुढे जाणून घेऊया.
ओटीपीशिवाय पैसे कसे चोरीला जातात?
RBI च्या नियमांनुसार भारतात प्रत्येक ऑनलाईन व्यवहारासाठी टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (OTP) अनिवार्य आहे. मात्र, अनेक परदेशी किंवा आंतरराष्ट्रीय वेबसाईट्सवर (उदा. Netflix, आंतरराष्ट्रीय ई-कॉमर्स साईट्स) पेमेंट करताना ओटीपीची गरज पडत नाही. सायबर गुन्हेगार तुमच्या क्रेडिट किंवा डेबिट कार्डचा नंबर, एक्सपायरी डेट आणि सीव्हीव्ही (CVV) नंबर चोरी करून आंतरराष्ट्रीय वेबसाईट्सवर व्यवहार करतात, ज्यामुळे तुमच्या फोनवर कोणताही ओटीपी न येता थेट खात्यातून पैसे कट होतात.
बँक खाते सुरक्षित ठेवण्यासाठी घ्यावयाची 5 महत्त्वाची खबरदारी
1. आंतरराष्ट्रीय व्यवहार ताबडतोब बंद करा
ओटीपीशिवाय होणारी बहुतांश फसवणूक आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांद्वारे होते. जर तुम्ही परदेशात प्रवास करत नसाल किंवा आंतरराष्ट्रीय खरेदी करत नसाल, तर तुमच्या बँकेच्या मोबाईल ॲपमध्ये जाऊन ‘International Transactions’ आणि ‘E-commerce Payments’ चा पर्याय त्वरित बंद (Disable) करा. गरज पडल्यास हा पर्याय काही काळासाठी चालू करता येतो.
2. सिम स्वॅपिंग पासून सावध राहा
सायबर गुन्हेगार तुमच्या नावाचे बनावट ओळखपत्र वापरून मोबाईल ऑपरेटरकडून तुमच्याच नंबरचे दुसरे सिम कार्ड (Duplicate SIM) घेतात. असे झाल्यावर तुमच्या मूळ सिम कार्डचे नेटवर्क अचानक गायब होते. नेटवर्क गेल्यामुळे तुम्हाला बँकेचे मेसेजेस किंवा ओटीपी येत नाहीत आणि हॅकर्स त्यांच्याकडील सिमवर ओटीपी मागवून बँक खाते रिकामे करतात. फोनचे सिग्नल्स अचानक गेल्यास तात्काळ मोबाईल कंपनीशी संपर्क साधा.
3. बँक खात्याची दैनिक मर्यादा सेट करा
सर्वच बँका ग्राहकांना मोबाईल बँकिंग ॲपद्वारे दररोजच्या व्यवहारांची मर्यादा ठरवण्याची सुविधा देतात. तुमच्या खात्यातून दिवसाला किंवा एका वेळेस जास्तीत जास्त किती पैसे ट्रान्सफर होऊ शकतात, याची मर्यादा (उदा. 10,000 किंवा 20,000 रुपये) सेट करून ठेवा. यामुळे दुर्दैवाने फसवणूक झालीच, तर तुमचे संपूर्ण बँक खाते रिकामे होण्यापासून वाचेल.
4. संशयास्पद लिंक्स आणि स्क्रीन शेअरिंग ॲप्स टाळा
व्हॉट्सॲप किंवा एसएमएसवर येणाऱ्या “वीज बिल भरा”, “लॉटरी लागली” किंवा “बँक खाते ब्लॉक झाले आहे” अशा खोट्या लिंक्सवर कधीही क्लिक करू नका. या लिंक्समुळे फोनमध्ये ऑटोमॅटिक मालवेअर (Malware) डाउनलोड होतो, जो तुमच्या फोनमधील बँक मेसेजेस हॅकर्सना फॉरवर्ड करतो. तसेच, अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून ‘AnyDesk’ किंवा ‘TeamViewer’ सारखे स्क्रीन शेअरिंग ॲप्स डाऊनलोड करू नका.
5. कार्ड टोकानायझेशनचा वापर करा
कोणत्याही ऑनलाईन शॉपिंग वेबसाईट किंवा फूड ॲपवर खरेदी करताना तुमचे कार्ड डिटेल्स (Card Number & CVV) कधीही ‘सेव्ह’ (Save Card) करून ठेवू नका. आरबीआयच्या नियमांनुसार नेहमी ‘Tokenised’ कार्डचा पर्याय निवडा. यामुळे मर्चंट वेबसाईटवर तुमच्या कार्डची खरी माहिती न जाता एक सुरक्षित टोकन सेव्ह होते, ज्यामुळे डेटा लीक झाल्यासही तुमचे कार्ड सुरक्षित राहते.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.
छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे.
प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा
