Monsoon Hair Care Tips, Prevent Hair Fall Dandruff & Scalp Infection; पावसाळ्यात केस गळती आणि कोंडा रोखण्यासाठी करा हे उपाय, पावसाळ्यातील स्कॅल्प इनफेक्शन दूर करण्यासाठी उपाय

पावसाळ्यात डर्मेटॉलॉजिस्टकडे येणाऱ्या रुग्णांमध्ये ‘केस गळणे’ (Hair Shedding) ही सर्वात मोठी तक्रार असते. उशीवर, कंगव्यात किंवा बाथरूमच्या जमिनीवर जास्त केस दिसल्यामुळे अनेक जण घाबरून जातात. परंतु, या दिवसांत हवेत असणाऱ्या अति आर्द्रतेमुळे (High Humidity) केसांचा पोत बदलतो. आर्द्रतेमुळे केस जास्त कुरळे (Frizz), गुंतागुंतीचे आणि कमकुवत होतात, ज्यामुळे ते विंचरताना लगेच तुटतात. बऱ्याचदा लोक केसांच्या या तुटण्यालाच केस गळणे समजण्याची चूक करतात.

दमट आणि दमट हवामानाचा आपल्या टाळूच्या त्वचेवर थेट परिणाम होतो. हवेतील ओलावा वाढल्यामुळे टाळूवरील तेल ग्रंथी जास्त प्रमाणात तेल (तयार करू लागतात, विशेषतः ज्यांची त्वचा आधीच तेलकट आहे त्यांना हा त्रास जास्त होतो. हे अतिरिक्त तेल आणि घाम एकत्र आल्यामुळे टाळूवर सूक्ष्मजीवांच्या वाढीसाठी पोषक वातावरण तयार होते. यामुळे केसांची मुळे (Hair Follicles) ब्लॉक होतात आणि तिथे सूज येते, ज्याला वैद्यकीय भाषेत ‘फॉलिक्युलायटिस’ म्हणतात. यात टाळूवर बारीक पुरळ येणे, खाज सुटणे, दुखणे किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते.

उबदार आणि दमट वातावरण हे बुरशी (Fungi) आणि यीस्टसारख्या जीवांच्या वाढीसाठी अत्यंत अनुकूल असते, म्हणूनच पावसाळ्यात कोंड्याची (Dandruff) समस्या अचानक गंभीर रूप धारण करते. लोकांमध्ये असा गैरसमज असतो की कोंडा हा केवळ त्वचा कोरडी पडल्यामुळे होतो, परंतु तसे नाही. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, तेलकट टाळूवर वाढणाऱ्या सूक्ष्मजीवांविरूद्ध शरीराने दाखवलेली ती एक दाहक प्रतिक्रिया (Inflammatory Response) असते. हवेतील आर्द्रता ही प्रक्रिया अधिक वाढवते, ज्यामुळे टाळूचे पापुद्रे निघणे आणि तीव्र खाज सुटणे असे त्रास होतात.

अनेकांना वाटते की पावसाचे पाणी स्वच्छ आणि निरुपद्रवी असते, पण शहरी भागातील पावसाच्या पाण्यात प्रदूषण, धुलीकण आणि अनेक पर्यावरणीय प्रदूषक घटक मिसळलेले असतात. हे पाणी केसांत जास्त काळ राहिल्यास टाळूला संसर्ग होऊ शकतो.

• काय करावे? : पावसात भिजल्यानंतर केस जास्त वेळ ओले ठेवू नका. घरी आल्यावर लगेच स्वच्छ पाण्याने केस धुवा आणि ते पूर्णपणे कोरडे करा. ओल्या केसांनी झोपणे किंवा दमट केस बांधून ठेवल्याने बुरशीजन्य संसर्गाचा धोका वाढतो.
• केस धुणे : केस गळतील या भीतीने अनेक जण पावसाळ्यात केस धुणे टाळतात. परंतु, नियमित केस न धुतल्यास घाम, तेल आणि घाण साचून कोंडा वाढतो. तुमच्या टाळूच्या प्रकारानुसार सौम्य शॅम्पूचा वापर करून टाळू स्वच्छ ठेवा. तसेच, या दिवसांत केसांना खूप जास्त तेल लावून ते दीर्घकाळ ठेवल्याने अधिक घाण अडकून कोंडा वाढू शकतो, त्यामुळे तेलाचा वापर मर्यादित करा.

केसांचे आरोग्य हे केवळ बाह्य उपचारांवर नाही, तर शरीराच्या अंतर्गत पोषणावर अवलंबून असते. केस प्रामुख्याने प्रोटीनने (प्रथिने) बनलेले असतात, त्यामुळे आहारात पुरेसे प्रोटीन असणे गरजेचे आहे. शरीरात लोहाची कमतरता, व्हिटॅमिन D ची कमी पातळी, झिंकची कमतरता, अपुरी झोप, जुनाट मानसिक ताण (Stress) किंवा अचानक कडक डाएट करणे यामुळेही केस गळती वाढते. पावसाळ्यात येणारे आजार किंवा जीवनशैलीतील बदलांमुळे वाढणारा ताण देखील केस गळण्यास कारणीभूत ठरतो.