फ्रेंच राजधानी पॅरिसमध्ये आलेल्या शक्तिशाली वादळादरम्यान आयफेल टॉवरवर वीज पडल्याने पॅरिसचे क्षितिज उजळून निघाले, आणि जगातील सर्वात अविस्मरणीय हवामान दृश्यांपैकी एक निर्माण झाले.
शहराला काळ्या वादळी ढगांनी वेढले असताना, ३३० मीटर उंच लोखंडी टॉवरवर वीज चमकल्याचे दृश्य सोशल मीडियावर शेअर केलेल्या व्हिडिओंमध्ये कैद झाले. हे दृश्य भीतीदायक वाटत असले तरी, तज्ज्ञांच्या मते अशा वीज पडण्याच्या घटना अपेक्षित असतात आणि हे स्मारक विशेषतः अशा घटनांना तोंड देण्यासाठीच तयार करण्यात आले आहे.
आयफेल टॉवरवर दरवर्षी अनेक वेळा वीज पडते. वादळी पावसाच्या तीव्रतेनुसार, वर्षाला पाच ते दहा वेळा थेट वीज पडण्याचा अंदाज आहे. यामुळे टॉवरला संरचनात्मक धोका निर्माण होण्याऐवजी, एका अत्याधुनिक वीज संरक्षण प्रणालीद्वारे या वीज कडाक्याच्या वीजेला सुरक्षितपणे जमिनीत वळवले जाते.
आयफेल टॉवरवर वीज पडताना पहा
वीज पडताना आयफेल टॉवर सुरक्षित कसा राहतो?
टॉवरच्या उंचीमुळे वादळी पावसात तो एक नैसर्गिक लक्ष्य बनतो. वीज सहसा त्या भागातील सर्वात उंच विद्युतवाहक वस्तूवर पडते, कारण विद्युतभारित वादळी ढग आणि जमीन यांच्यामधील तो सर्वात लहान मार्ग असतो.
मात्र, प्रचलित समजुतीच्या विरुद्ध, तो टॉवर वीज ‘आकर्षित’ करत नाही. उलट, जेव्हा विजेचा प्रवाह निर्माण होतो, तेव्हा ती उंच लोखंडी रचना त्या प्रचंड विद्युत प्रवाहासाठी सर्वात कार्यक्षम मार्ग बनते.
ही संपूर्ण रचना एका विशाल फॅरेडे पिंजऱ्याप्रमाणे कार्य करते, जे १९व्या शतकात भौतिकशास्त्रज्ञ मायकल फॅरेडे यांनी शोधलेले एक तत्त्व आहे. जेव्हा टॉवरवर वीज पडते, तेव्हा विद्युत प्रवाह आत असलेल्या किंवा निरीक्षण डेकवरील लोकांच्या शरीरातून जाण्याऐवजी धातूच्या चौकटीतून जातो.
स्मारकाच्या पायथ्याशी असलेली विशेषतः तयार केलेली अर्थिंग प्रणाली काही क्षणांतच विद्युत प्रवाह सुरक्षितपणे पृथ्वीत विलीन करते. आधुनिक सर्ज प्रोटेक्शन टॉवरमधील लिफ्ट, प्रकाशयोजना, दळणवळण उपकरणे आणि इलेक्ट्रॉनिक पायाभूत सुविधांचेही नुकसानीपासून संरक्षण करते.
अभ्यागतांच्या सुरक्षिततेसाठी, अधिकारी हवामानावर बारकाईने लक्ष ठेवतात. तीव्र वादळी पाऊस किंवा सोसाट्याच्या वाऱ्याच्या वेळी, खबरदारीचा उपाय म्हणून टॉवरचे काही भाग तात्पुरते बंद केले जाऊ शकतात, जरी प्रत्यक्ष वीज पडल्याने क्वचितच कोणतेही संरचनात्मक नुकसान होते.
