Iranian Rial vs US Dollar: अमेरिकेतील सरकार इराणवर कडक निर्बंध लादण्याची तयारी करत असून यामुळे इराणचे चलन, रियाल, आतापर्यंतच्या नीचांकी पातळीवर कोसळले आहे. या निर्बंधांमुळे युद्ध, महागाई आणि कमकुवत आर्थिक विकासाशी आधीच झगडत असलेल्या इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर आणखी ताण येण्याची शक्यता आहे.

इराणी चलनाचा ऐतिहासिक नीचांक
इराणचे चलन, रियाल, सोमवारी अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत 20.2 लाख रियालपर्यंत घसरून आतापर्यंतच्या नीचांकी पातळीवर आले, तर 25 ऑगस्ट रोजी इराणी चलन 13,74,600 रियालपर्यंत खाली आले.
Sugar Prices Fall: घाऊक साखरेचे दर 800 रुपयांनी घसरले तरीही सामान्यांना दिलासा नाहीच, आता LPG चा फॉर्म्युला अजमावण्याचा सरकारचा प्रस्तावगेल्या काही वर्षांपासून इराणी चलन दबावाखाली असून यावर्षी 28 फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ला करण्यापूर्वीच पश्चिम आशियातील हा देश दुहेरी अंकी महागाई आणि नकारात्मक आर्थिक दरवाढीचा सामना करत होता. मात्र, जवळपास 6 महिन्यांपासून चाललेल्या मध्यपूर्वेतील या युद्धामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर आणखी परिणाम झाला असून या दरम्यान, रियालने सातत्याने नवीन विक्रमी नीचांक गाठला.
अमेरिकेच्या संभाव्य ‘इकॉनॉमिक डी-डे’ निर्बंधांमुळे येत्या काही दिवसांत अर्थव्यवस्थेवरील संकट आणखी गडद होऊ शकते. तसेच भारतीय निर्यातदारांनी आणि आंतरराष्ट्रीय वस्तू व्यापाऱ्यांनी पेमेंटच्या सुरक्षेची खात्री करावी व अधिकृत राजनैतिक व बँकिंग घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवून राहावे.
इराणी रियालसमोर रुपया किती मजबूत
याशिवाय इराणी चलनाची भारतीय रुपयाशी तुलना केल्यास ऑगस्ट 2026 पर्यंत 500 भारतीय रुपये किंमत अधिकृत मध्य-मार्केट विनिमय दरामध्ये अंदाजे 7,175,000 ते 10,150,000 इराणी रियाल आहे. तसेच खुल्या बाजारात (जो इराणमधील वास्तविक खर्चाचे अधिक चांगले प्रतिबिंब दर्शवतो), 500 रुपयांचे रूपांतर अंदाजे 1,01,50,000 इराणी रियाल होते. म्हणजे भारतातील एखादा लखपती इराणमध्ये जाऊन अब्जाधीश बनू शकतो. भारतातले एक लाख रुपये एक अब्ज, चारशे छत्तीस दशलक्ष, तीनशे चोवीस हजार, सातशे छप्पन इराणमध्ये इतके होतात.
अनियंत्रित महागाई अन् बँकिंग निर्बंधांचा विळखा
इराण अनेक वर्षांपासून कठोर आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांचा सामना करत असून SWIFT आंतरराष्ट्रीय बँकिंग नेटवर्कपासून संपर्क तुटल्यामुळे देशाला तेल आणि पेट्रोकेमिकल उत्पादनांची निर्यात करताना मोठ्या अडचणी उभ्या राहिल्या आहेत. तसेच चालनातील कमजोरीमुळे इराणमध्ये अन्न-धान्य, औषधे आणि दैनंदिन वस्तूंच्या किमती गगनाला भिडल्या असून वाढत्या आयात खर्चामुळे येत्या काही आठवड्यांत महागाई 50% ते 60% पर्यंत वाढू शकते, ज्यामुळे सर्वसामान्य कुटुंबांच्या घरगुती बजेटवर गंभीर परिणाम होईल असे स्थानिक अर्थतज्ज्ञांचा अंदाज आहे.
साखरेपाठोपाठ कांदाही सुसाट! चालवली जातेय स्पेशल ट्रेन, नक्की काय आहे ‘कांदा एक्सप्रेस’?
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर इराणचा दावा
गेल्या काही महिन्यांपासून सुरू असलेल्या वाटाघाटींच्या सत्रातही अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना इराणकडून सवलती मिळवता आलेल्या नाही.होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या सागरी वाहतुकीवर इराणने अजूनही आपली मजबूत पकड कायम ठेवली असून युद्धादरम्यान झालेल्या इराणी हल्ले आणि धमक्यांमुळे या मार्गावरील वाहतुकीवर गंभीर परिणाम झाला .
अर्थव्यवस्थेवरील आर्थिक दबाव तसेच जनता महागाईने हैराण झाली असतानाही इराण अद्याप अमेरिकेसमोर झुकला नाही आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या जहाजांच्या वाहतुकीवर कडक नियंत्रण ठेवले आहे, ज्यामधून युद्धापूर्वी जगातील जवळपास पाचवा तेल व्यापार कोणत्याही अडथळ्याशिवाय व्हायचा.

