भारतीय क्रीडा विश्वात आणि विशेषतः मुंबईच्या क्रीडा संस्कृतीत अनन्यसाधारण महत्त्व जपणाऱ्या ऐतिहासिक ‘बॉम्बे जिमखाना’ने आपल्या समृद्ध प्रवासाची दीड शतके (150 वर्षे) पूर्ण केली आहेत. या ऐतिहासिक टप्प्याचे औचित्य साधून क्लबने ‘The Journey So Far’ या नावाने एका अत्यंत आकर्षक कॉफी टेबल पुस्तकाचे अनावरण केले. बॉम्बे जिमखानाच्या मुख्य डायनिंग हॉलमध्ये पार पडलेल्या दिमाखदार सोहळ्यात 1875 पासून सुरू झालेला हा प्रवास, त्याशी जोडलेली दिग्गज व्यक्तिमत्त्वे आणि संस्मरणीय क्षणांना चित्रांच्या व नोंदींच्या माध्यमातून उजाळा देण्यात आला. पुस्तकाची प्रमुख वैशिष्ट्ये स्पेंटा मल्टिमीडिया प्रा. लि. यांनी संपादीत आणि मुद्रित केलेले हे पुस्तक तब्बल 284 पानांचे आहे. यात 1875 सालापासूनची दुर्मिळ कृष्णधवल (Black White) छायाचित्रे, ऐतिहासिक दस्तऐवज आणि आजच्या आधुनिक काळातील रंगीत फोटोंचा अप्रतिम संगम पाहायला मिळतो. क्रिकेट, रग्बी, पोलो, टेनिस, बॅडमिंटन, स्क्वॉश आणि जलतरण यांसारख्या खेळांमधील क्लबचे योगदान यात सविस्तर मांडले आहे. इतिहासातील सुवर्णक्षण या पुस्तकात क्लबच्या इतिहासातील अनेक मैलाचे दगड नोंदवले गेले आहेत. त्यात 1933 मध्ये इंग्लंडविरुद्ध खेळवला गेलेला भारताचा मायदेशातील पहिलावहिला कसोटी सामना याच बॉम्बे जिमखानाच्या मैदानावर रंगला होता. 1882 मध्ये सुरू झालेल्या ‘बॉम्बे जिमखाना पोलो चॅलेंज कप’चा इतिहास आणि जवळपास 100 वर्षांनंतर क्लबमध्ये पुन्हा झालेले पोलोचे पुनरागमन यांचा विशेष उल्लेख पुस्तकात आहे.150व्या वर्धापनदिनाचे औचित्य साधून भारतीय टपाल विभागाने जारी केलेल्या विशेष टपाल तिकिटाची नोंदही या ग्रंथात घेण्यात आली आहे. दिग्गजांची मनोगते
संजिव सरन मेहरा (अध्यक्ष, बॉम्बे जिमखाना): “हा ग्रंथ केवळ आठवणींचा संग्रह नसून अनेक पिढ्यांच्या योगदानाचा उत्सव आहे. मुंबई आणि भारताच्या क्रीडा इतिहासाशी आमचे नाते घट्ट विणलेले आहे. हा वारसा पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचवणे आणि त्यांना प्रेरित करणे ही आमची जबाबदारी आहे.” सुनील गावस्कर (माजी भारतीय क्रिकेट कर्णधार): “बॉम्बे जिमखानाशी जोडले जाणे हा माझ्यासाठी नेहमीच अभिमानाचा विषय राहिला आहे. येथे क्रिकेट आणि बॅडमिंटन खेळताना घालवलेले क्षण माझ्या मनात कायम घर करून आहेत. नरिमन जमशेदजी कॉन्ट्रॅक्टर यांच्यासारख्या महामानवांचा वारसा जतन करण्याचे काम या पुस्तकाने उत्तम प्रकारे केले आहे.” उदय पवार (माजी आंतरराष्ट्रीय बॅडमिंटनपटू): “ऑल इंग्लंड विजेते वाँग पेन सून, एरलँड कोप्स आणि रुडी हार्टोनो यांच्यासारखे जागतिक बॅडमिंटनपटू आमच्या कोर्टवर खेळले आहेत. बॉम्बे जिमखानाने जागतिक दर्जाच्या बॉक्सिंग स्पर्धांपासून ते स्क्वॉशपर्यंत सर्व खेळांना व्यासपीठ दिले. या सर्व आठवणी जतन करण्याचा अध्यक्षांचा निर्णय कौतुकास्पद आहे.” एम. एम. सोमय्या (माजी हॉकी कर्णधार व 1980 ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेते): “गेल्या दीड शतकाहून (150 वर्षांहून) अधिक काळ बॉम्बे जिमखाना खेळाडूंचे श्रद्धास्थान राहिला आहे. परंपरेला आधुनिकतेची जोड देत क्लबने आपली वेगळी क्रीडा संस्कृती जपली आहे. हे पुस्तक सर्व क्रीडाप्रेमींसाठी नक्कीच एक अमूल्य ठेवा ठरेल.” थोडक्यात सांगायचे तर, ‘The Journey So Far’ हे पुस्तक केवळ एका क्लबचा इतिहास नसून, मुंबईच्या आणि पर्यायाने भारताच्या क्रीडा जगतातील एका सुवर्णयुगाची जिवंत गाथा आहे.
Source link
मुंबईचा क्रीडा-वारसा एकाच ग्रंथात:बॉम्बे जिमखानाच्या 150 वर्षांच्या देदिप्यमान प्रवासावर 'कॉफी टेबल बुक' प्रकाशित
