नवी दिल्ली55 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
जर तुम्ही थकवा घालवण्यासाठी किंवा त्वरित ताजेतवाने होण्यासाठी एनर्जी ड्रिंकच्या नावाखाली रेडबुल, स्टिंग आणि मॉन्स्टर यांसारखी पेये पीत असाल, तर हा कंपन्यांचा दिशाभूल करणारा दावा आहे. भारताच्या अन्न सुरक्षा नियामक FSSAI ने या कंपन्यांना त्यांच्या उत्पादनांमधून हे नाव आणि संबंधित दावे काढून टाकण्याचे आदेश दिले आहेत.
FSSAI ने म्हटले आहे की, ही पेये प्यायल्याने “शरीर आणि मन ताजेतवाने होते” किंवा “त्वरित ऊर्जा मिळते” यांसारखे दावे लोकांना दिशाभूल करणारे आहेत. भारतात अशा पेयांसाठी कोणतेही मानक निश्चित केलेले नाहीत.
उद्योग क्षेत्राचा विरोध आणि व्यवसायावर होणाऱ्या परिणामाच्या युक्तिवादांना फेटाळून लावत, FSSAI ने कंपन्यांना लेबलमध्ये बदल करण्यासाठी 90 दिवसांचा वेळ दिला आहे. नियामकाने अलीकडेच कंपन्यांना नोटीस दिली होती.
‘एनर्जी ड्रिंक’ शब्दाच्या वापरास बंदी
नियामकाने पेप्सी, रेड बुल, मॉन्स्टर बेव्हरेज, रिलायन्ससाठी कॅम्पा एनर्जी आणि हेल एनर्जी यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांना ‘एनर्जी ड्रिंक’ हा शब्द वापरणे पूर्णपणे बंद करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
FSSAI चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) रजित पुन्हानी यांनी शुक्रवारी झालेल्या बैठकीत कंपन्यांच्या नुकसानीच्या युक्तिवादांना फेटाळून लावले. ते म्हणाले की, कंपन्यांना हवे असल्यास ते या निर्णयाला न्यायालयात आव्हान देऊ शकतात.
कंपन्यांना ब्रँड इमेज आणि विक्रीवर परिणाम होण्याची भीती
पेप्सीची ‘स्टिंग’ जाहिरात शरीरात विजेसारखी ऊर्जा धावण्याचा दावा करते, तर रेड बुलचे “गिव्ह्स यू विंग्स” हे घोषवाक्य जगभरात प्रसिद्ध आहे. ‘एनर्जी’ श्रेणीचे लेबल हटवल्यास त्यांच्या अनेक वर्षांच्या जुन्या ब्रँड इमेज आणि विक्रीवर वाईट परिणाम होईल अशी कंपन्यांना भीती वाटत आहे.
इंडियन बेवरेज असोसिएशनने FSSAI ला पत्र लिहून म्हटले आहे की, अशा सूचना सार्वजनिक केल्याने ब्रँड्सच्या प्रतिमेला हानी पोहोचते आणि लोकांमध्ये संभ्रम निर्माण होतो. असोसिएशनने आधी चर्चा करून आणि टप्प्याटप्प्याने नियम लागू करण्याची मागणी केली आहे.
कारवाई: राजस्थानमध्ये जप्ती आणि ई-कॉमर्सवर कठोरता
1. भारतात ‘एनर्जी ड्रिंक्स’चा बाजार वेगाने वाढत आहे आणि 2028 पर्यंत तो सुमारे ₹13,300 कोटींपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. 2018 ते 2023 दरम्यान त्याच्या विक्रीत वार्षिक 100% वाढ नोंदवली गेली आहे.
2. राजस्थान सरकारने स्टिंग, कॅम्पा एनर्जी आणि रेड बुलच्या हजारो बाटल्या जप्त केल्या आहेत. याव्यतिरिक्त, ॲमेझॉन, फ्लिपकार्ट, ब्लिंकिट आणि स्विगी इन्स्टामार्ट सारख्या ई-कॉमर्स कंपन्यांना या ड्रिंक्सना ‘एनर्जी ड्रिंक’ म्हणून प्रोत्साहन न देण्यास सांगितले आहे.
धोका: कॅफीन आणि टॉरिनचे प्रमाण जास्त असल्याने हानिकारक
या ड्रिंक्समध्ये कॅफीन, साखर आणि एमिनो ॲसिड ‘टॉरिन’चे प्रमाण खूप जास्त असते, ज्यामुळे जगभरातील नियामक चिंतित आहेत.
इंग्लंडमध्ये पुढील वर्षी एप्रिलपासून 16 वर्षांखालील मुलांसाठी उच्च-कॅफीन ड्रिंक्सवर बंदी घालण्यात येणार आहे, तर पाकिस्तानच्या काही भागांमध्ये त्यांना ‘स्टिमुलंट ड्रिंक्स’ (उत्तेजक पेय) असे लिहिणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.
पुढे काय: 90 दिवसांत पॅकेजिंग बदलणे बंधनकारक
FSSAI आणि कंपन्यांमध्ये झालेल्या चर्चेनंतर, उद्योगाने बदलांची अंमलबजावणी करण्यास सहमती दर्शविली आहे. आता कंपन्यांना त्यांच्या पॅकेजिंग, डबे आणि बाटल्यांमधून ‘एनर्जी ड्रिंक’ हा शब्द आणि त्यासंबंधीचे दावे काढून टाकण्यासाठी 90 दिवसांची मुदत आहे. निर्धारित वेळेनंतर, नवीन लेबलसह उत्पादने बाजारात विकली जाऊ शकतील.
