Belly Button Oiling Benefits or Myth? How to apply oil in navel; रात्री बेंबीत तेल घालण्याचे फायदे आणि गैरसमज? रात्री झोपताना बेंबीत तेल का व केस घालावे, डॉक्टरांनी सांगितलेले सत्य

बेंबीत तेल घालणे खरोखरच सुरक्षित आहे का?

कोणतीही त्वचेची समस्या नसलेल्या निरोगी प्रौढ व्यक्तीसाठी, होय, हे पूर्णपणे सुरक्षित आहे. रात्रीच्या वेळी बेंबीमध्ये २ ते ३ थेंब तेल टाकल्याने तुमच्या शरीराला कोणतीही हानी पोहोचणार नाही. ही प्रक्रिया करण्यासाठी रात्रीची वेळ सर्वात उत्तम मानली जाते, कारण या वेळी तुम्ही शांत झोपलेले असता, ज्यामुळे तेल कपड्यांवर न घासता बेंबीमध्ये स्थिर राहते. जर तुम्हाला पोटाच्या भागावर किंवा बेंबीच्या आसपास त्वचेचा संसर्ग (Active Skin Infection), उघडी जखम किंवा बुरशीजन्य संसर्ग (Fungal Condition) असेल, तर हा प्रयोग करू नका. ज्यांची बेंबी खूप खोल असते, तिथे ओलावा जास्त काळ टिकून राहतो. अशा वेळी बेंबी आधी साफ न करता तेल लावल्यास बॅक्टेरियाची वाढ होऊ शकते. गरोदर महिलांनी कोणताही नवीन उपाय सुरू करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, आणि ज्यांची अलीकडेच पोटाची शस्त्रक्रिया (Abdominal Surgery) झाली आहे, त्यांनी हा उपाय पूर्णपणे टाळावा.

तुमच्यासाठी कोणते तेल सर्वात फायदेशीर ठरेल?

तुम्हाला या प्रक्रियेतून नेमका कोणता फायदा मिळवायचा आहे, यावर तेलाची निवड अवलंबून असते:

• एरंडेल तेल (Castor Oil) : हे तेल सर्वात लोकप्रिय आहे. ते घट्ट असते आणि शरीरात हळूहळू शोषले जाते. ज्या लोकांना पोटाचा त्रास किंवा कोरड्या त्वचेची समस्या आहे, ते प्रामुख्याने याचा वापर करतात.
• नारळ तेल (Coconut Oil) : हे तेल अत्यंत सौम्य असते. ज्यांची त्वचा संवेदनशील (Sensitive Skin) आहे किंवा जे या उपायाची नुकतीच सुरुवात करत आहेत, त्यांच्यासाठी हा उत्तम पर्याय आहे.
• तिळाचे तेल (Sesame Oil) : हा आयुर्वेदाचा पारंपारिक आणि आवडता पर्याय आहे. तिळाचे तेल निसर्गाने उष्ण असते आणि त्यात सौम्य दाहक-विरोधी (Anti-inflammatory) गुणधर्म असतात.
• मोहरीचे तेल (Mustard Oil) : यात बॅक्टेरियाच्या वाढीला रोखणारे (Antibacterial) गुणधर्म असतात, परंतु पोटाभोवतीची त्वचा पातळ असल्याने हे तेल काही जणांना जळजळ किंवा त्रास निर्माण करू शकते.
• सुगंधी तेले (Fragrance Oils) किंवा कॉस्मेटिक ब्लेंड्स वापरणे पूर्णपणे टाळा. नेहमी कोल्ड-प्रेस (कच्च्या घाण्याचे) आणि अनरिफाइंड तेल वापरा.

बेंबीत तेल घालण्याची योग्य पद्धत

बेंबीत तेल घालताना पुढील सोप्या स्टेप्स फॉलो कराव्यात

• बेंबीची स्वच्छता करा : सगळ्यात आधी पाठीवर सरळ झोपा. सौम्य सलाईन वॉटर किंवा साध्या पाण्यात कापसाचा बोळा (Cotton Swab) बुडवून बेंबी आधी व्यवस्थित साफ करून घ्या.
• तेलाचे थेंब टाका : स्वच्छतेनंतर तुमच्या आवडीच्या तेलाचे फक्त २ ते ३ थेंब बेंबीमध्ये टाका.
• सौम्य मसाज करा : तुमच्या तर्जनीच्या (Index Finger) टोकाने बेंबीच्या आत आणि आसपास एका मिनिटासाठी गोलाकार गतीने (Circular Motions) अतिशय हळूवारपणे मसाज करा.
• उष्ण शेक द्या (ऐच्छिक) : जर तुम्हाला अधिक आराम हवा असेल, तर मसाज केल्यानंतर त्या भागावर ५ मिनिटांसाठी एक कोमट कापड ठेवा. यामुळे तेल शोषून घेण्यास मदत होते.

घ्यायची काळजी आणि आवश्यक खबरदारी

• आपल्या शरीराच्या बेंबीच्या भागात दिवसभरात मृत त्वचा (Dead Skin) आणि ओलावा जमा होत असतो. अनेक जण बेंबी साफ न करता थेट त्यात तेल घालण्याची चूक करतात. यामुळे तिथे एक उबदार आणि तेलकट वातावरण तयार होते, जिथे बॅक्टेरिया सहज वाढू शकतात. म्हणूनच, तेल लावण्यापूर्वी नेहमी स्वच्छता करा.
• दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, मसाज करताना तुमचे बोट बेंबीच्या आत जास्त खोलवर दाबू नका. तिथली त्वचा दिसते त्यापेक्षा खूप पातळ आणि संवेदनशील असते. जर तुम्हाला हा उपाय सुरू केल्यानंतर काही दिवसांत तिथे लालसरपणा, खाज सुटणे, विचित्र वास येणे किंवा पाणी येणे असा त्रास जाणवला, तर हा उपाय लगेच थांबवा.

काय खरे आणि काय खोटे?

बेंबीला तेल लावल्याने तिच्या आजूबाजूच्या त्वचेला हायड्रेशन (ओलावा) मिळतो, हे पूर्णपणे खरे आहे. मसाज केल्याने त्या भागातील रक्ताभिसरण (Circulation) सुधारते. अनेक लोकांना या उपायानंतर शांत झोप लागते, ज्याचे मुख्य कारण तेल नसून झोपण्यापूर्वी शांतपणे पडून राहणे आणि स्वतःला रिलॅक्स करणे हे असते. पण, सोशल मीडियावरील मोठे दावे जसे की – यामुळे डोळ्यांची दृष्टी सुधारते, वंध्यत्व दूर होते, शरीराचे अवयव डिटॉक्स होतात किंवा हे उपाय ‘पेचोटी ग्लँड’ (Pechoti Gland) नावाच्या ग्रंथीद्वारे काम करतात, हे दावे पूर्णपणे खोटे आहेत. आधुनिक वैद्यकीय विज्ञानात ‘पेचोटी ग्लँड’ नावाच्या कोणत्याही ग्रंथीचा उल्लेख नाही. बेंबी ही केवळ आपल्या जन्माच्या वेळची एक साधी खूण (Scar) आहे; ती आपली पचनसंस्था किंवा पुनरुत्पादन संस्थेशी जोडलेले कोणतेही कार्यरत द्वार (Portal) नाही. त्यामुळे याचे फायदे खरे असले तरी ते अतिशय मर्यादित आहेत.

यामुळे बद्धकोष्ठतेचा (Constipation) त्रास कमी होतो का?

येथे एक गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट म्हणून मला एक रंजक गोष्ट सांगावीशी वाटते. बेंबीमध्ये एरंडेल तेल (Castor Oil) लावून पोटावर हलक्या हाताने गोलाकार मसाज केल्यास बद्धकोष्ठतेच्या त्रासात नक्कीच आराम मिळतो – पण लोक विचार करतात त्या कारणाने नाही! तेल तुमच्या आतड्यांमध्ये शोषले जात नाही, तर त्या मसाजच्या पद्धतीमुळे फरक पडतो. वयस्कर व्यक्ती किंवा ज्यांची पचनक्रिया मंद आहे, त्यांच्यामध्ये पोटावर गोलाकार मसाज केल्याने आतड्यांची हालचाल सुधारते, याचे वैद्यकीय पुरावे आहेत. मसाजची उबदारपणा आणि दाब यामुळे ‘पेरिस्टॅलिसिस’ (Peristalsis) – म्हणजेच आतड्यांमधील स्नायूंचे आकुंचन आणि प्रसरण वाढते, ज्यामुळे शौचास साफ होण्यास मदत होते. त्यामुळे बद्धकोष्ठतेचा दावा योग्य आहे, पण त्याचे कारण तेल नसून मसाज आहे! थोडक्यात सांगायचे तर, बेंबीत तेल घालणे ही एक चांगली, स्वस्त आणि आरामदायी सवय आहे, ज्याचे काही मर्यादित आणि खरे फायदे आहेत. सोशल मीडियावरील अतिशयोक्तीपूर्ण दाव्यांना बळी पडू नका. योग्य अपेक्षा ठेवून आणि स्वच्छता बाळगून जर तुम्ही हा उपाय तुमच्या रात्रीच्या दिनचर्येत समाविष्ट केला, तर ते आरोग्यासाठी नक्कीच उत्तम ठरेल!