मालमत्तेच्या कागदपत्रांचे सखोल रिव्यू न करता सौदा केल्यास भविष्यात मालकी हक्कावरून वाद, बँकेचे कर्ज, सरकारी कारवाई किंवा दीर्घकाळ चालणाऱ्या कायदेशीर लढाया यांसारख्या समस्यांना सामोरे जावे लागू शकते. घर किंवा फ्लॅट खरेदी करताना एक छोटीशी चूक देखील मोठ्या कायदेशीर वादांना कारणीभूत ठरू शकते, त्यामुळे मालमत्ता खरेदी करताना सखोल रिसर्च आणि कायदेशीर तपासणी केली पाहिजे.
मालमत्तेचा मालक कोण?
मालमत्ता खरेदी करण्यापूर्वी विकणारी व्यक्तीच मालमत्तेची खरी मालक आहे की नाही याची खात्री करून घ्या, ज्यासाठी मालकी हक्काचे दस्तऐवज आणि विक्रीपत्र तपासले पाहिजे. वारसा हक्काने मालमत्ता मिळाली असल्यास सर्व कायदेशीर वारसांची संमती घेणेही गरजेचे असून कागदपत्रांमध्ये नाव, सर्वेक्षण क्रमांक आणि मालमत्तेचे वर्णन अचूकपणे नमूद केलेले असले पाहिजे. केवळ कायदेशीररित्या स्पष्ट टायटल हक्क असलेल्या मालमत्ताच सुरक्षित गुंतवणूक मानल्या जातात.
मागील 20 ते 30 वर्षांचा मालकीचा इतिहास तपासा
शक्य असल्यास मालमत्तेच्या मागील 20 ते 30 वर्षांच्या मालकी चेनची चौकशीही करा, ज्यामुळे मालमत्तेचा मालक कोण होता आणि हस्तांतरण कायदेशीररित्या झालेले की नाही, याबाबत चित्र स्पष्ट होईल. या प्रक्रियेत मदर डीड एक अत्यंत महत्त्वाचा दस्तऐवज असून कोणतेही दस्तऐवज गहाळ असतील किंवा बेकायदेशीरपणे हस्तांतरित केलेले असल्यास भविष्यात वाद निर्माण होऊ शकतात.
Gen Z Gold Investment: गोल्ड मार्केटमध्ये नवा ट्विस्ट, ‘जेन झीं’चा 315 लाख कोटींच्या सोन्यावर डोळा; अनेक पिढ्यांची परंपरा मोडीत काढणाररेरा, बांधकाम आराखडे आणि शासकीय मंजुऱ्या तपासा
तुम्ही फ्लॅट किंवा नवीन प्रकल्प खरेदी करत असाल, तर प्रकल्प RERA नोंदणीकृत आहे की नाही याची खात्री करा. तसेच बांधकाम आराखड्याला स्थानिक संस्थेकडून मंजुरी मिळणे देखील आवश्यक असून याशिवाय बांधकाम केल्यास भविष्यात कारवाईचा धोका उद्भवू शकतो. प्रकल्पाची रचना आणि बांधकाम मंजूर प्लॅननुसार झाले पाहिजे व खरेदीदार राज्य रेरा पोर्टलवर देखील प्रकल्पाची माहिती तपासू शकतात.
ऑक्युपन्सी आणि कंप्लिशन प्रमाणपत्रही महत्त्वाचे
रेडी-टू-मूव्ह मालमत्ता खरेदी करताना भोगवटा प्रमाणपत्र म्हणजे OC आणि बांधकाम पूर्णता प्रमाणपत्र तपासा, जे प्रमाणित करते की मंजूर योजनेनुसार बांधकाम पूर्ण झाले आहे. तसेच OC इमारत राहण्यायोग्य आणि कायदेशीररित्या वापरण्यायोग्य असल्याचे सिद्ध करते. या कागदपत्रांशिवाय वीज आणि पाणी यांसारख्या सुविधा मिळण्यात अडथळा येऊ शकतो व भविष्यातील विक्री करणे कठीण होऊ शकते.
रस्त्याच्या कडेला दुकान अन् वर्षांची सरासरी कमाई 30 लाखांहून जास्त; समजून घ्या, लहानशा व्यापाऱ्याचं वार्षिक गणितबोजा प्रमाणपत्र तपासायला विसरू नका
बोजा प्रमाणपत्र मालमत्तेवर कोणतेही बँक कर्ज, गहाणखत किंवा कायदेशीर दावे असल्याचे दर्शवते. मालमत्ता आधीच गहाण ठेवलेली असल्यास खरेदी करण्यापूर्वी बँकेकडून NOC घेणे आवश्यक असून योग्य तपासणी न करता मालमत्ता खरेदी केल्यास नवीन खरेदीदारावर आर्थिक दायित्वचा बोजा पडू शकतो.
कर, वीज आणि पाण्याची बिले आणि सोसायटीचे NOC
केवळ मालकी हक्काच्या कागदपत्रांचे पुनरावलोकन करणे पुरेसे नाही, तर खरेदीदाराने मालमत्ता कर, वीज आणि पाण्याची बिले आणि देखभाल शुल्क पूर्णपणे भरल्याचीही खात्री केली पाहिजे. घरावर कोणतीही थकबाकी असल्यास नवीन मालकावर आर्थिक भर पडू शकतो. अपार्टमेंट खरेदी करताना गृहनिर्माण सोसायटीचे NOC देखील महत्त्वाचे आहे, ज्यामुळे मालमत्तेच्या हस्तांतरणावर कोणताही आक्षेप नाही याची खात्री होते.
विक्री करार आणि नोंदणी प्रक्रिया
- अंतिम पेमेंट करण्याआधी Sale Deed काळजीपूर्वक वाचा. यामध्ये पेमेंटच्या अटी, ताबा मिळण्याची तारीख, दंड, सुविधा आणि इतर शर्ती स्पष्टपणे नमूद असल्या पाहिजे.
- यानंतर मुद्रांक शुल्क आणि नोंदणी शुल्क भरून Sale Deed रजिस्टर करा आणि केवळ तोंडी करार किंवा नोंदणीशिवाय केलेले पेमेंट कायदेशीर संरक्षण देत नाही.
- प्रकरण गुंतागुंतीचे असल्यास नवीन घर किंवा मालमत्ता अंतिम करण्याआधी अनुभवी वकिलाकडून कागदपत्रांचे पुनरावलोकन करून घेतले पाहिजे, ज्यामुळे भविष्यातील वादांची शक्यता लक्षणीयरीत्या कमी होईल.
