येत्या दोन दिवसांनी म्हणजेच 12 ऑगस्ट रोजी अवकाशात या वर्षातील सर्वात मोठे ‘खग्रास सूर्यग्रहण’ लागणार आहे. ही घटना विज्ञानाच्या इतिहासातील एक सर्वात मोठी मोहीम ठरणार आहे. या ग्रहणाचा अभ्यास करण्यासाठी अमेरिकन अंतराळ संस्था ‘नासा’ पृथ्वीवरून नाही, तर थेट 50,000 फूट उंचीवरून विशेष जेट विमानांद्वारे चंद्राच्या सावलीचा थरारक पाठलाग करणार आहे.
येत्या दोन दिवसांनी म्हणजेच 12 ऑगस्ट 2026 रोजी अवकाशात या वर्षातील सर्वात मोठे ‘खग्रास सूर्यग्रहण’ (Total Solar Eclipse) लागणार आहे. मात्र, ही केवळ एक साधी खगोलीय घटना नाही, तर विज्ञानाच्या इतिहासातील एक सर्वात मोठी आणि गुंतागुंतीची मोहीम ठरणार आहे. या ग्रहणाचा अभ्यास करण्यासाठी अमेरिकन अंतराळ संस्था ‘नासा’ पृथ्वीवरून नाही, तर थेट 50,000 फूट उंचीवरून चंद्राच्या सावलीचा थरारक पाठलाग करणार आहे.
नासाचे WB-57 जेट महत्त्वाचा डेटा घेणार
‘NASA Science’ च्या अधिकृत (REF.) रिपोर्टनुसार, नासा त्यांची विशेष WB-57 जेट विमाने हवेत तैनात करणार आहे. ही विमाने ताशी शेकडो मैल वेगाने उडत, चंद्राने पृथ्वीवर टाकलेल्या गडद सावलीच्या (Path of Totality) सोबत प्रवास करतील. जमिनीवरून शास्त्रज्ञांना ग्रहणाचा पूर्ण आनंद घेण्यासाठी अवघी 2 मिनिटे मिळतात, परंतु या जेट विमानांमुळे शास्त्रज्ञांना हवेत सलग अधिक काळ सूर्याच्या बाह्य वातावरणाचा म्हणजेच ‘कोरोना’चा (Corona) अभ्यास करता येणार आहे. 50,000 फूट उंचीवर ढग किंवा प्रदूषणाचा कोणताही अडथळा नसल्याने, सूर्यामधून निघणाऱ्या सौर वादळांचे आतापर्यंतचे सर्वात अचूक फोटो आणि डेटा गोळा करणे शक्य होणार आहे.
युरोपमध्ये दिसणार दुर्मिळ ‘सूर्यास्त सूर्यग्रहण’
या ग्रहणाची दुसरी सर्वात मोठी गोड बातमी युरोपमधून येत आहे. Al Jazeera च्या (REF.) जागतिक हवामान वृत्तानुसार, स्पेन आणि आइसलँडच्या काही भागात निसर्गाचा एक अत्यंत विहंगम नजराणा पाहायला मिळणार आहे. तिथे जेव्हा सूर्य मावळतीला जात असेल, अगदी त्याच वेळी त्याला ग्रहण लागेल. म्हणजेच, समुद्राच्या क्षितिजावर बुडणारा लालभडक सूर्य अर्धा कापलेला किंवा संपूर्ण काळा पडलेला दिसेल. याला खगोलशास्त्रात ‘मावळते सूर्यग्रहण’ म्हणतात. हे दृश्य कॅमेऱ्यात टिपण्यासाठी जगभरातील हजारो फोटोग्राफर्स सध्या स्पेनमध्ये दाखल झाले आहेत.
15 दिवसांच्या अंतराने ‘ट्विन इक्लिप्स’चा धोका की योगायोग?
या ग्रहणाशी जोडलेली आणखी एक विशेष घटना म्हणजे ऑगस्ट महिन्यातील ‘ट्विन इक्लिप्स’. 12 ऑगस्टच्या सूर्यग्रहणानंतर अवघ्या 15 दिवसांनी, म्हणजेच 28 ऑगस्ट रोजी खंडग्रास चंद्रग्रहण देखील लागणार आहे. जेव्हा चंद्राची भ्रमणकक्षा पृथ्वीच्या कक्षेला अगदी अचूक कोनात छेदते, तेव्हाच एकापाठोपाठ एक अशी दोन ग्रहणे होतात.
भारतातून कसे पाहायचे?
भारतीय प्रमाणवेळेनुसार (IST) हे ग्रहण 12 ऑगस्ट रोजी रात्री 9:04 वाजता सुरू होईल, पण भारतात दिसणार नाही. भारतातील खगोलप्रेमींना निराश होण्याची गरज नाही. नासा आपल्या अधिकृत युट्यूब चॅनेल आणि वेबसाईटवर या संपूर्ण मोहिमेचे 50,000 फुटांवरील जेट विमानांमधून थेट प्रक्षेपण करणार आहे, ज्यामुळे भारतातील नागरिक घरात बसून या अद्भुत चमत्काराचे साक्षीदार होऊ शकतात.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा