युक्रेनच्या सततच्या ड्रोन हल्ल्यांनंतर रशियाला मोठा धक्का बसला आहे. या आठवड्यात झालेल्या हल्ल्यांमुळे रशियाला एझोव्ह समुद्रातील महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवर जहाजांची वाहतूक थांबवावी लागली. यामुळे जगातील इतर देशांसोबत रशियाचा व्यापार प्रभावित होऊ लागला आहे. एझोव्ह समुद्र दीर्घकाळापासून युक्रेनच्या आवाक्याबाहेर होता. रशिया याच सागरी मार्गाचा वापर युक्रेनवर हल्ले करण्यासाठी आणि दक्षिण रशियातून तेल, गहू, स्टील, सूर्यफूल तेल आणि इतर वस्तू जगातील बाजारपेठांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी करत होता. परंतु, अलीकडच्या काही महिन्यांत युक्रेनचे ड्रोन हल्ले खूप प्रभावी झाले आहेत आणि आता या सागरी मार्गावरही रशियाचे वर्चस्व कमी होऊ लागले आहे. युक्रेनच्या ड्रोन सेनेचे कमांडर रॉबर्ट ब्रोवदी यांनी बुधवारी दावा केला की, गेल्या 9 दिवसांत एझोव्ह समुद्रात रशियाच्या 116 जहाजांना लक्ष्य करण्यात आले आहे. यापूर्वी युक्रेनचे हल्ले प्रामुख्याने रशियाच्या ‘शॅडो ऑइल टँकर्स’ आणि युद्धनौकांपर्यंत मर्यादित होते, परंतु आता हल्ल्यांची व्याप्ती वाढली आहे. रशियाचे दोन महत्त्वाचे सागरी मार्ग बंद सतत हल्ल्यांनंतर रशियाने डॉन-एझोव्ह चॅनल आणि केर्च स्ट्रेटमधून जहाजांची वाहतूक थांबवली आहे. उपग्रह प्रतिमा आणि जहाजांचा मागोवा घेणाऱ्या वेबसाइट्सनुसार, या दोन्ही मार्गांच्या दोन्ही बाजूंना मोठ्या संख्येने जहाजे अडकली आहेत आणि पुढे जाण्याची वाट पाहत आहेत. तज्ञांचे म्हणणे आहे की, याचा परिणाम केवळ रशियाच्या तेल व्यापारापुरता मर्यादित राहणार नाही. यामुळे गहू, सूर्यफूल तेल आणि इतर कृषी उत्पादनांच्या निर्यातीवरही परिणाम होऊ शकतो, ज्यावर पाश्चात्त्य देशांचे निर्बंध लागू नाहीत. अमेरिकेच्या इन्स्टिट्यूट फॉर द स्टडी ऑफ वॉर (ISW) चे म्हणणे आहे की, युक्रेनच्या हल्ल्यांचा उद्देश क्रिमियाला रशियाच्या पुरवठा रेषेपासून वेगळे करणे आणि सागरी मार्गांनी होणाऱ्या तेल व धान्याच्या निर्यातीत अडथळा निर्माण करणे हा आहे. गव्हाच्या किमती वाढू लागल्या अहवालानुसार, रशियाच्या सुमारे 25% गव्हाची निर्यात एझोव्ह समुद्रातून होते. जर हे संकट असेच सुरू राहिले, तर रशियाला अब्जावधी डॉलर्सचे आर्थिक नुकसान होऊ शकते. रशिया जगातील सर्वात मोठा गहू निर्यातदार आहे आणि जागतिक गहू निर्यातीपैकी सुमारे 20% हिस्सा एकट्या रशियातून येतो. अहवालानुसार, रशियाच्या सुमारे 25% गव्हाची निर्यात एझोव्ह समुद्रातून होते. जर हे संकट असेच सुरू राहिले, तर रशियाला अब्जावधी डॉलर्सचे आर्थिक नुकसान होऊ शकते. एझोव्ह समुद्रातील संकट वाढल्यानंतर, आंतरराष्ट्रीय बाजारात गव्हाचे वायदा भाव (फ्यूचर्स) देखील वाढू लागले आहेत. रशियाचा दावा आहे की तो आपल्या गव्हाची निर्यात ब्लॅक सीच्या इतर बंदरांमधून करू शकतो. मात्र, तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की निर्यातीच्या सर्वात व्यस्त हंगामात इतर बंदरांची क्षमता इतकी नाही की ते संपूर्ण भार सांभाळू शकतील. रशियासाठी एझोव्ह सागर इतका खास का आहे एझोव्ह सी हा युक्रेन आणि रशिया यांच्यामध्ये असलेला एक अंतर्गत समुद्र आहे, जो केर्च स्ट्रेटद्वारे ब्लॅक सीला जोडलेला आहे. 2003 मध्ये युक्रेन आणि रशियाने या सागरी क्षेत्राचा संयुक्त वापर करण्याचा करार केला होता. पण 2014 मध्ये क्रिमियावर कब्जा केल्यानंतर रशियाने या कराराचे अनेक वेळा उल्लंघन केले. फेब्रुवारी 2022 मध्ये युक्रेनवर हल्ला केल्यानंतर रशियाने एझोव्ह समुद्राच्या आसपासच्या जवळजवळ संपूर्ण युक्रेनियन किनारपट्टीवर कब्जा केला. राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी याला रशियाचा समुद्र असेही म्हटले होते. आकारात लहान असूनही, एझोव्ह समुद्र रशियाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. सोव्हिएत काळात विकसित झालेले नद्या आणि कालव्यांचे मोठे जाळे याच सागरी मार्गाशी जोडलेले आहे. याद्वारे दक्षिण रशियातून तेल, गहू, सूर्यफूल तेल, पोलाद आणि इतर वस्तू प्रथम ब्लॅक सी आणि नंतर जगातील अनेक देशांपर्यंत पोहोचवल्या जातात.
Source link
युक्रेनच्या हल्ल्यामुळे रशियातही होर्मुझसारखे संकट:एझोव्ह समुद्रात जहाजांची वाहतूक थांबली, 9 दिवसांत 116 जहाजांवर हल्ले झाले
