कंटोळा ही पावसाळ्यात मिळणारी अत्यंत पौष्टिक भाजी असून तिला काटोळा, कटरले, कंतोळी किंवा कांकोरा अशा विविध नावांनी ओळखले जाते. Momordica dioica या शास्त्रीय नावाने ओळखली जाणारी ही भाजी रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणे, पचन सुधारण्यास मदत करणे आणि शरीराला पोषण देण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. सुमारे १५० रुपये किलो दराने विकली जाणारी ही भाजी किंमतीने महाग असली तरी तिच्या आरोग्यदायी गुणधर्मांमुळे ती अनेकांच्या आहारातील महत्त्वाचा भाग बनत आहे.
कंटोळा म्हणजे काय?
कंटोळा ही वेलवर्गीय भाजी असून तिच्या बाहेरील भागावर लहान काट्यांसारखी रचना असते. ती आकाराने लहान असते आणि तिचा रंग गर्द हिरवा असतो. भारतातील महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थान, मध्य प्रदेश, कर्नाटक आणि ओडिशा या राज्यांमध्ये ही भाजी मोठ्या प्रमाणावर खाल्ली जाते.
साहित्य
- २५० ग्रॅम कंटोळे (कटरले)
- १ मध्यम आकाराचा कांदा (बारीक चिरलेला)
- २–३ लसूण पाकळ्या (बारीक चिरलेल्या)
- २ टेबलस्पून तेल
- ¼ टीस्पून हळद
- १ टीस्पून लाल तिखट (चवीनुसार)
- मीठ (चवीनुसार)
- २ टेबलस्पून भाजलेल्या शेंगदाण्याचे कूट
- कोथिंबीर (सजावटीसाठी)
कृती
१. कंटोळे स्वच्छ धुवा
प्रथम कंटोळे स्वच्छ धुऊन घ्या. त्यांची दोन्ही टोके कापून प्रत्येक कंटोळ्याच्या पातळ चकत्या किंवा उभे तुकडे करा.
२. फोडणी तयार करा
कढईमध्ये तेल गरम करा. त्यात चिरलेला लसूण घालून हलका सोनेरी होईपर्यंत परता. नंतर कांदा घालून गुलाबी होईपर्यंत परता.
३. मसाले घाला
आता हळद आणि लाल तिखट घालून काही सेकंद परता.
कंटोळ्याची पौष्टिक
४. कंटोळे शिजवा
चिरलेले कंटोळे घालून चांगले मिसळा. झाकण ठेवून मध्यम आचेवर १०–१२ मिनिटे शिजवा. मध्ये मध्ये हलवत राहा.
५. शेंगदाण्याचे कूट घाला
भाजी जवळपास शिजल्यावर मीठ आणि भाजलेल्या शेंगदाण्याचे कूट घालून पुन्हा एकदा चांगले मिसळा.
कंटोळा भाजी
सर्व्ह करण्याची पद्धत
गरमागरम कंटोळ्याची भाजी ज्वारीची भाकरी, बाजरीची भाकरी, गव्हाची पोळी किंवा वरण-भातासोबत अप्रतिम लागते. थोडे दही किंवा ताक असल्यास जेवण अधिक रुचकर होते.
जगातील सर्वात श्रेष्ठ भाजी म्हणता येईल का?
“जगातील सर्वात श्रेष्ठ भाजी” असा कोणताही अधिकृत वैज्ञानिक दर्जा कंटोळ्याला मिळालेला नाही. प्रत्येक भाजीची पोषणमूल्ये वेगवेगळी असतात आणि पालक, ब्रोकोली, शेवगा, रताळे, कारले, कोबी यांसारख्या अनेक भाज्याही अत्यंत पौष्टिक आहेत. मात्र कंटोळा हा पोषक घटक, फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे यांचा चांगला स्रोत असल्यामुळे तो नक्कीच अत्यंत आरोग्यदायी भाज्यांपैकी एक मानला जातो.
लेखकाबद्दलमृणाल पाटीलमृणाल पाटील या महाराष्ट्र टाइम्स.कॉममध्ये कार्यरत असलेल्या अनुभवी पत्रकार आणि डिजिटल कंटेंट रायटर असून मीडिया क्षेत्रात त्यांना 11 वर्षांहून अधिक काळाचा अनुभव आहे. टेलिव्हिजन, डिजिटल मीडिया, प्रिंट पत्रकारिता आणि जनसंपर्क या विविध क्षेत्रांमध्ये काम करत त्यांनी विश्वसनीय,अभ्यासपूर्ण आणि वाचकाभिमुख लेखनाची भक्कम ओळख निर्माण केली आहे. मनोरंजन, लाइफस्टाईल, फिचर स्टोरीज, ट्रेंडिंग विषय आणि सेलिब्रिटी मुलाखती या विषयांवर सखोल माहिती देणारे लेखन हे त्यांचे प्रमुख कौशल्य आहे.
मृणाल यांनी ‘प्रहार’ वर्तमानपत्रामध्ये प्रवास आणि खाद्यसंस्कृती विषयावर साप्ताहिक लेखन केले आहे. विविध शहरांची संस्कृती, स्थानिक परंपरा आणि खाद्यवैशिष्ट्ये यावर आधारित त्यांच्या लेखांना वाचकांकडून उत्तम प्रतिसाद मिळाला आहे. ‘TV 9’ या प्रतिष्ठित न्यूज चॅनलसाठी त्यांनी अनेक नामांकित कलाकारांच्या मुलाखती घेतल्या असून मनोरंजन पत्रकारितेमध्ये त्यांनी भक्कम अनुभव मिळवला आहे. तसेच आकाशवाणी मुंबईसाठी ‘मन की बात’ या कार्यक्रमासाठी व्हॉइस ओव्हरचे काम करण्याचा अनुभव देखील त्यांच्या कार्यात महत्त्वपूर्ण ठरला आहे.
जनसंपर्क क्षेत्रात कार्यरत असताना त्यांनी 30 पेक्षा अधिक क्लायंट्सचे यशस्वीपणे व्यवस्थापन केले असून ब्रँड कम्युनिकेशन, कंटेंट स्ट्रॅटेजी आणि मीडिया समन्वय यामध्ये त्यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. सध्या महाराष्ट्र टाइम्समध्ये ट्रेंडिंग आणि लाईफस्टाईल विषयांवर संशोधनाधारित, अचूक आणि विश्वसनीय माहिती देणारे लेख लिहिणे ही त्यांची विशेष ओळख आहे. तथ्य पडताळणी, विश्वासार्ह स्रोतांचा वापर आणि वाचकांसाठी उपयुक्त माहिती सादर करण्यावर त्यांचा विशेष भर असतो.
लेखनासोबतच वाचन आणि सोलो ट्रॅव्हलिंग ही त्यांची आवड असून विविध ठिकाणांच्या संस्कृती, जीवनशैली आणि सामाजिक रचनेचा अभ्यास करण्यामध्ये त्यांना विशेष रस आहे. व्यायाम, हॉलिवूड चित्रपट आणि नव्या तंत्रज्ञानाविषयी माहिती मिळवणे हे देखील त्यांचे आवडते छंद आहेत. आपल्या अनुभव, संशोधन आणि निरीक्षणांच्या आधारे वाचकांना दर्जेदार, अचूक आणि विश्वासार्ह माहिती देण्याचा त्या सातत्याने प्रयत्न करतात.
शैक्षणिक पात्रता
मृणाल पाटील यांनी 2017-18 मध्ये मुंबई विद्यापीठातून मास्टर ऑफ आर्ट्स इन कम्युनिकेशन अँड जर्नालिझम (MACJ) पदवी प्राप्त केली आहे. डिजिटल मीडिया ट्रेंड्स, बदलती वाचक प्रवृत्ती आणि माहिती सादरीकरणाच्या आधुनिक पद्धतींचा त्या सातत्याने अभ्यास करतात.… आणखी वाचा
