काकडी कडू की गोड हे ओळखण्यासाठी कोणतीही एक जादुई खूण नाही. ताजेपणा, रंग, आकार, कडकपणा, साल आणि काकडीची एकूण अवस्था पाहून चांगली काकडी निवडता येते; पण तिची चव पूर्णपणे बाहेरून निश्चित करता येत नाही. काकडीमध्ये नैसर्गिकरित्या आढळणाऱ्या कुकुर्बिटासिनचे प्रमाण वाढल्यास कडूपणा येऊ शकतो.
काकडीची चव मुख्यतः तिच्या वाढीच्या परिस्थितीवर आणि प्रकारावर अवलंबून असते. काही काकड्यांमध्ये कुकुर्बिटासिन (Cucurbitacin) नावाच्या नैसर्गिक संयुगाचे प्रमाण वाढल्यास त्यांना कडवट चव येऊ शकते. पाण्याची कमतरता, जास्त उष्णता, झाडावर आलेला ताण किंवा काही वाणांमुळेही कडूपणा वाढू शकतो. त्यामुळे केवळ बाहेरून पाहून काकडी गोड आहे असे शंभर टक्के सांगता येत नाही. तरी काही गोष्टी लक्षात घेतल्यास चांगली आणि कमी कडू काकडी निवडण्याची शक्यता नक्कीच वाढते. (फोटो सौजन्य :- iStock)
काकडीचा रंग पाहा
काकडी खरेदी करताना सर्वप्रथम तिचा रंग पाहावा. साधारणपणे ताजी, हिरवी आणि एकसारख्या रंगाची काकडी निवडणे चांगले. काकडी खूप पिवळसर झालेली, फिकट किंवा डाग पडलेली असेल तर ती जास्त पिकलेली किंवा जुनी असण्याची शक्यता असते.मात्र फक्त गडद हिरवा रंग म्हणजे काकडी नक्कीच गोड, असे समजू नये. काकडीच्या विविध जातींमध्ये रंग वेगवेगळा असू शकतो. त्यामुळे रंगाबरोबर इतर लक्षणेही तपासणे आवश्यक आहे.
काकडीचा आकार आणि जाडी तपासा
खूप मोठी आणि अतिशय जाड काकडी घेण्यापेक्षा मध्यम आकाराची, भरदार आणि समप्रमाणात वाढलेली काकडी निवडणे चांगले. काकडी एका बाजूला जास्त जाड आणि दुसऱ्या बाजूला खूप बारीक असेल तर तिची वाढ व्यवस्थित झालेली नसण्याची शक्यता असते.साधारण मध्यम आकाराच्या काकड्या कोवळ्या आणि रसाळ असतात. अर्थात, काकडीचा आकार हा तिच्या जातीवरही अवलंबून असतो; म्हणून आकार हा एकटाच निर्णायक निकष नाही.
काकडी हातात घेऊन तिचा कडकपणा तपासा
ताजी काकडी हातात घेतल्यावर घट्ट आणि टणक वाटते. ती दाबल्यावर खूप नरम किंवा लिबलिबीत वाटत असेल तर ती जुनी असण्याची शक्यता असते.काकडीवर बोटाने हलकेच दाब देऊन पाहावे. काकडी घट्ट वाटत असेल तर ती ताजी असण्याची शक्यता जास्त. ताजी काकडी सामान्यतः अधिक कुरकुरीत आणि रसाळ असते.
टोकांकडे विशेष लक्ष द्या
काकडी कडू आहे की नाही हे ओळखताना तिच्या टोकांकडे लक्ष देणे उपयोगी ठरते. काकडीच्या देठाच्या बाजूला किंवा टोकाजवळील भागात कडूपणा तुलनेने अधिक जाणवू शकतो.मात्र एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवावी काकडीचे टोक कापून किंवा चोळून कडूपणा तपासण्याची पद्धत नेहमीच अचूक नसते. त्यामुळे विक्रेत्याकडून काकडी कापून चाखण्याची अपेक्षा करण्यापेक्षा तिची ताजेपणा, पोत आणि बाह्य स्वरूप तपासणे अधिक योग्य आहे.
काकडीवर सुरकुत्या किंवा मऊ भाग नसावेत
काकडी ताजी असेल तर तिची साल साधारणपणे ताठ आणि ताजी दिसते. सुरकुतलेली, वाकलेली, मऊ पडलेली किंवा ठिकठिकाणी दबलेली काकडी शक्यतो घेऊ नये.अशा काकड्या बराच काळ साठवलेल्या असू शकतात. त्यामध्ये पाण्याचे प्रमाण कमी झालेले असते आणि त्यांची चवही ताज्या काकडीसारखी राहिलेली नसते.
खूप मोठ्या बिया असलेली काकडी टाळा
काकडी कापल्यानंतर दिसणाऱ्या बिया तिच्या परिपक्वतेची कल्पना देतात. खूप जुनी किंवा जास्त पिकलेली काकडी असेल तर तिच्या बिया मोठ्या आणि कडक असू शकतात. अशा काकडीचा गरही तुलनेने कमी कुरकुरीत असतो. म्हणून शक्यतो कोवळी, रसाळ आणि कुरकुरीत काकडी निवडावी. अशा काकड्या कोशिंबिरीसाठी विशेष चांगल्या लागतात.
लेखकाबद्दलमृणाल पाटीलमृणाल पाटील या महाराष्ट्र टाइम्स.कॉममध्ये कार्यरत असलेल्या अनुभवी पत्रकार आणि डिजिटल कंटेंट रायटर असून मीडिया क्षेत्रात त्यांना 11 वर्षांहून अधिक काळाचा अनुभव आहे. टेलिव्हिजन, डिजिटल मीडिया, प्रिंट पत्रकारिता आणि जनसंपर्क या विविध क्षेत्रांमध्ये काम करत त्यांनी विश्वसनीय,अभ्यासपूर्ण आणि वाचकाभिमुख लेखनाची भक्कम ओळख निर्माण केली आहे. मनोरंजन, लाइफस्टाईल, फिचर स्टोरीज, ट्रेंडिंग विषय आणि सेलिब्रिटी मुलाखती या विषयांवर सखोल माहिती देणारे लेखन हे त्यांचे प्रमुख कौशल्य आहे.
मृणाल यांनी ‘प्रहार’ वर्तमानपत्रामध्ये प्रवास आणि खाद्यसंस्कृती विषयावर साप्ताहिक लेखन केले आहे. विविध शहरांची संस्कृती, स्थानिक परंपरा आणि खाद्यवैशिष्ट्ये यावर आधारित त्यांच्या लेखांना वाचकांकडून उत्तम प्रतिसाद मिळाला आहे. ‘TV 9’ या प्रतिष्ठित न्यूज चॅनलसाठी त्यांनी अनेक नामांकित कलाकारांच्या मुलाखती घेतल्या असून मनोरंजन पत्रकारितेमध्ये त्यांनी भक्कम अनुभव मिळवला आहे. तसेच आकाशवाणी मुंबईसाठी ‘मन की बात’ या कार्यक्रमासाठी व्हॉइस ओव्हरचे काम करण्याचा अनुभव देखील त्यांच्या कार्यात महत्त्वपूर्ण ठरला आहे.
जनसंपर्क क्षेत्रात कार्यरत असताना त्यांनी 30 पेक्षा अधिक क्लायंट्सचे यशस्वीपणे व्यवस्थापन केले असून ब्रँड कम्युनिकेशन, कंटेंट स्ट्रॅटेजी आणि मीडिया समन्वय यामध्ये त्यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. सध्या महाराष्ट्र टाइम्समध्ये ट्रेंडिंग आणि लाईफस्टाईल विषयांवर संशोधनाधारित, अचूक आणि विश्वसनीय माहिती देणारे लेख लिहिणे ही त्यांची विशेष ओळख आहे. तथ्य पडताळणी, विश्वासार्ह स्रोतांचा वापर आणि वाचकांसाठी उपयुक्त माहिती सादर करण्यावर त्यांचा विशेष भर असतो.
लेखनासोबतच वाचन आणि सोलो ट्रॅव्हलिंग ही त्यांची आवड असून विविध ठिकाणांच्या संस्कृती, जीवनशैली आणि सामाजिक रचनेचा अभ्यास करण्यामध्ये त्यांना विशेष रस आहे. व्यायाम, हॉलिवूड चित्रपट आणि नव्या तंत्रज्ञानाविषयी माहिती मिळवणे हे देखील त्यांचे आवडते छंद आहेत. आपल्या अनुभव, संशोधन आणि निरीक्षणांच्या आधारे वाचकांना दर्जेदार, अचूक आणि विश्वासार्ह माहिती देण्याचा त्या सातत्याने प्रयत्न करतात.
शैक्षणिक पात्रता
मृणाल पाटील यांनी 2017-18 मध्ये मुंबई विद्यापीठातून मास्टर ऑफ आर्ट्स इन कम्युनिकेशन अँड जर्नालिझम (MACJ) पदवी प्राप्त केली आहे. डिजिटल मीडिया ट्रेंड्स, बदलती वाचक प्रवृत्ती आणि माहिती सादरीकरणाच्या आधुनिक पद्धतींचा त्या सातत्याने अभ्यास करतात.… आणखी वाचा
