आजकाल बँकिंग व्यवहार सुलभ करण्यासाठी मोबाईल ॲप्सचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. परंतु, सोयीसोबतच डिजिटल चोरी आणि हॅकिंगचा धोकाही तितकाच गंभीर बनला आहे. सायबर गुन्हेगार युजर्सची फसवणूक करून बँक खाती रिकामी करत आहेत. अशा वेळी तुमचे कष्टाचे पैसे सुरक्षित ठेवण्यासाठी बँक आणि सायबर तज्ज्ञांनी दिलेल्या सुरक्षा नियमांचे पालन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. चला तर मग याविषयीची माहिती पुढे जाणून घेऊया.
आजकाल बँकेच्या चकरा मारण्याऐवजी प्रत्येक जण मोबाईल बँकिंग ॲप्सचा वापर करत आहे. पैशांचे ट्रान्सफर, लाईट बिल भरणे, ऑनलाईन खरेदी या सर्व गोष्टी एका क्लिकवर होतात. पण जितकी ही सुविधा सोपी आहे, तितकाच डिजिटल चोरीचा म्हणजेच हॅकिंगचा धोकाही वाढला आहे. सायबर गुन्हेगार नवनवीन क्लृप्त्या शोधून लोकांची बँक खाती रिकामी करत आहेत. अशा वेळी तुमचे बँक खाते सुरक्षित ठेवण्यासाठी बँक आणि सायबर तज्ज्ञांनी दिलेल्या 10 महत्त्वाच्या टिप्स पाळणे गरजेचे आहे.
मोबाईल बँकिंग सुरक्षित ठेवण्यासाठी 10 नियम
1. अधिकृत ॲप्सचाच वापर करा
बँकिंग ॲप्स नेहमी गुगल प्ले स्टोअर किंवा ॲपल ॲप स्टोअरवरूनच डाऊनलोड करा. कोणत्याही अनोळखी वेबसाईट किंवा लिंकवरून ‘APK’ फाईल्स डाऊनलोड करू नका.
2. Public Wi-Fi टाळा
रेल्वे स्टेशन, बसस्थानक किंवा कॅफेमधील मोफत Wi-Fi वापरून कधीही बँक व्यव्हार करू नका. हे नेटवर्क हॅकर्स सहजपणे ट्रॅक करू शकतात. नेहमी स्वतःचा मोबाईल डेटा वापरा.
3. टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (2FA) सुरू ठेवा
तुमच्या बँकिंग ॲपमध्ये आणि ईमेलमध्ये ‘Two-Factor Authentication’ नेहमी ऑन ठेवा. यामुळे पासवर्ड माहिती असला, तरी OTP किंवा बायोमेट्रिक पडताळणीशिवाय कोणालाही तुमचे खाते उघडता येत नाही.
4. स्ट्रॉंग पासवर्ड आणि नियमित बदल
बँकिंग ॲपचा पासवर्ड सोपा (उदा. नाव, जन्मतारीख, 1234) ठेवू नका. पासवर्डमध्ये अक्षरे, अंक आणि स्पेशल कॅरेक्टर्सचा (@, #, $) वापर करा. तसेच तो दर ३ महिन्यांनी बदला.
5. OTP आणि पिन कधीही शेअर करू नका
बँकेचे अधिकारी असल्याचा बहाणा करून फोन आल्यास, त्यांना कधीही तुमचा OTP, UPI PIN किंवा एटीएम कार्डचा नंबर सांगू नका. बँक कधीही फोनवर अशी माहिती मागत नाही.
6. संशयास्पद लिंक्सवर क्लिक करू नका
“तुमचे वीज बिल भरले नाही म्हणून कनेक्शन कट होणार आहे” किंवा “लॉटरी लागली आहे”, अशा मेसेजमधील कोणत्याही लिंकवर क्लिक करू नका. या लिंक्सद्वारे मोबाईलमध्ये व्हायरस (Malware) पाठवला जातो.
7. ॲप्स अपडेट ठेवा
तुमचा मोबाईल ऑपरेटिंग सिस्टम (OS) आणि बँकिंग ॲप्स नेहमी लेटेस्ट व्हर्जनवर अपडेट ठेवा. नवीन अपडेट्समध्ये सुरक्षेच्या दृष्टीने ‘सिक्युरिटी पॅचेस’ दिलेले असतात, जे हॅकिंग रोखतात.
8. बायोमेट्रिक लॉकचा वापर करा
बँकिंग ॲप्स उघडण्यासाठी Fingerprint किंवा Face ID चा वापर करा. यामुळे फोन हरवला तरी कोणीही तुमचे बँक ॲप सहजासहजी उघडू शकणार नाही
9. बँकेचे अलर्ट्स सुरू ठेवा
तुमच्या खात्यातून पैसे कट झाल्यास येणारे SMS आणि ईमेल अलर्ट्स नेहमी सुरू ठेवा. जेणेकरून कोणताही अनधिकृत व्यवहार झाल्यास तुम्हाला लगेच समजेल.
10. फोनमध्ये अँटी-व्हायरस वापरा
मोबाईलच्या सुरक्षेसाठी नामांकित कंपनीचे अँटी-व्हायरस किंवा मोबाईल सिक्युरिटी सॉफ्टवेअर वापरा. यामुळे फोनमधील मालवेअर आणि स्पायवेअरचा धोका टळतो.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.
छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे.
प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा