Ravi Kishan 15 kg Weight Loss in 2 months with grains free diet plan; रवी किशनने केले १५ किलो वेटलॉस, भात-पोळी सोडल्याशिवाय वजन कमी होऊ शकते का? Grain-Free Diet चे सत्य

वजन कमी करण्यामागे सर्वात महत्त्वाचा आणि मूलभूत घटक म्हणजे ‘कॅलरी डेफिसिट’ (Calorie Deficit) तयार करणे, म्हणजेच शरीराला मिळणाऱ्या ऊर्जेपेक्षा जास्त ऊर्जा वापरणे. जेव्हा एखादी व्यक्ती आपल्या आहारातून भात, पोळी, ब्रेड किंवा इतर धान्ये पूर्णपणे काढून टाकते, तेव्हा तिच्या दैनंदिन कॅलरीजचे एकूण प्रमाण खूप कमी होते आणि परिणामी वजन घटू लागते. परंतु, धान्ये बंद केल्याने शरीरात कोणतीही विशेष फॅट-बर्निंग प्रक्रिया घडत नाही. कमी कर्बोदके (Low-carbohydrate) असलेल्या आहाराच्या सुरुवातीच्या दिवसांत वजन काटा वेगाने खाली आल्याचे दिसते, पण हे कमी झालेले वजन शरीरातील चरबी नसून प्रामुख्याने पाण्याचे वजन (Water weight) असते. आपले शरीर कर्बोदके यकृत आणि स्नायूंमध्ये ‘ग्लायकोजन’च्या स्वरूपात साठवते, ज्यासोबत पाणी जोडलेले असते. कर्बोदके बंद होताच ग्लायकोजन आणि पाणी कमी होते, ज्यामुळे सुरुवातीला वजन वेगाने घटते; परंतु याला चरबी कमी होणे समजू नये.

“मी भात खाणे बंद केले आणि माझे वजन कमी झाले, म्हणून भातामुळेच वजन वाढते” असा निष्कर्ष काढणे पूर्णपणे चुकीचे आहे. वास्तविक पाहता, संपूर्ण जेवणाची रचना कशी आहे हे पाहणे अधिक महत्त्वाचे असते. सर्वच धान्ये आरोग्यासाठी सारखी नसतात. गव्हाचे पीठ, ओट्स, ब्राऊन राईस, नाचणी, ज्वारी, बाजरी यांसारखी अख्खी धान्ये शरीराला भरपूर फायबर देतात आणि पोट दीर्घकाळ भरलेले ठेवतात. याउलट, रिफाइंड धान्ये (उदा. मैदा) अधिक प्रमाणात खाल्ली जातात आणि त्यातून कमी फायबर मिळते. परंतु रिफाइंड धान्य देखील आपोआप वजन वाढवत नाही. अन्नाचे प्रमाण (Portion size), ते बनवण्याची पद्धत आणि त्यासोबत खाल्ले जाणारे इतर घटक कॅलरीज ठरवतात. उदाहरणार्थ, वरण, भाजी, दही आणि प्रथिनांसोबत खाल्लेली भाताची वाटी ही तेलकट फ्राइड राईसपेक्षा खूप वेगळी आणि आरोग्यदायी असते.

फळे पोषक तत्वांनी समृद्ध असतात आणि वजन कमी करण्याच्या प्रवासात त्यांचा समावेश नक्कीच केला जाऊ शकतो. फळांमधून शरीराला फायबर, पाणी, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटीऑक्सिडंट्स मिळतात. गोड पदार्थ किंवा जास्त प्रक्रिया केलेल्या स्नॅक्सपेक्षा फळे खाणे नेहमीच उत्तम मानले जाते. परंतु, केवळ किंवा प्रामुख्याने फळांवरच अवलंबून असणारा आहार नियमितपणे घेणे आरोग्यासाठी योग्य नाही. फळांमध्ये प्रथिने (Protein) आणि स्निग्ध पदार्थांचे प्रमाण अत्यंत कमी असते. अशा आहाराने शरीराला आवश्यक प्रथिने मिळत नाहीत. वजन कमी करताना स्नायूंचे प्रमाण (Muscle mass) टिकवून ठेवून फक्त चरबी कमी करणे हे मुख्य ध्येय असले पाहिजे, ज्यासाठी पुरेसे प्रथिने मिळणे अत्यंत गरजेचे असते.

वजन कमी करण्यासाठी भात आणि पोळी खाणे पूर्णपणे बंद करण्याची अजिबात गरज नाही, हा एक फार मोठा गैरसमज आहे. आपल्या पारंपरिक आणि रोजच्या सवयीचे अन्न अचानक पूर्णपणे सोडून दिल्यास असा डाएट दीर्घकाळ पाळणे अत्यंत कठीण होते. त्याऐवजी, अन्नाचे प्रमाण आणि ताटातील घटकांचे संतुलन बदलणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे. ज्यांना भात आवडतो, त्यांनी भाताचे प्रमाण मर्यादित ठेवून सोबत भरपूर भाज्या, डाळ आणि प्रथिनांचे स्त्रोत घ्यावेत. पोळी आवडणाऱ्यांनी पोळीसोबत भाज्या, कधान्ये, दही, पनीर, तोफू किंवा अंड्यांचा समावेश करून संतुलित आहार घ्यावा. कर्बोदके ही शरीराला, विशेषतः शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय असणाऱ्या व्यक्तींना ऊर्जा देण्यासाठी आवश्यक असतात. त्यामुळे सर्व कर्बोदके बंद न करता योग्य दर्जाची कर्बोदके निवडणे हिताचे ठरते.

धान्ये न सोडता आरोग्यदायी पद्धतीने वजन कमी करायचे असल्यास दैनंदिन जीवनशैलीत काही सोपे बदल करणे आवश्यक आहे. मुख्य जेवणात प्रथिनांचा समावेश करणे, अन्नातील फायबर आणि भाज्यांचे प्रमाण वाढवणे, साखरेची पेये व वारंवार स्नॅक्स खाणे टाळणे, आणि स्वयंपाकातील तेलाच्या प्रमाणावर नियंत्रण ठेवणे गरजेचे आहे. यासोबतच नियमित शारीरिक व्यायाम आणि पुरेशी झोप वजन नियंत्रणात मोठी भूमिका बजावतात. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, डाएटचे यश हे केवळ वजन काटा किती वेगाने खाली येतो यावरून ठरवू नये. ज्या डाएटमुळे स्नायूंचे नुकसान होते, पोषक तत्वांची कमतरता निर्माण होते किंवा सतत भूक लागते, तो डाएट दीर्घकाळासाठी यशस्वी ठरू शकत नाही. उद्दिष्ट गाठल्यानंतरही जो आहार आयुष्यभर सहज चालू ठेवता येईल, असा संतुलित आणि वास्तववादी आहार निवडणे हेच खरे आरोग्याचे रहस्य आहे.