3 तासांपूर्वी
- कॉपी लिंक
पाकिस्तानच्या ताब्यात असलेल्या काश्मीरमध्ये (PoK) सोमवारी विधानसभा निवडणुकीचा पहिला टप्पा आहे. पाकिस्तानी निवडणूक आयोगाच्या मते, सध्याची सुरक्षा परिस्थिती आणि निदर्शने लक्षात घेता, या निवडणुका तीन टप्प्यांत होतील. पहिल्या टप्प्यात 27 जुलै रोजी, दुसऱ्या टप्प्यात 2 ऑगस्ट रोजी आणि तिसऱ्या टप्प्यात 10 ऑगस्ट रोजी मतदान घेतले जाईल.
निवडणूक कार्यक्रमानुसार, 27 जुलै रोजी मीरपूर विभागातील 13 जागांवर मतदान होईल. 2 ऑगस्ट रोजी मुझफ्फराबाद विभागातील 9 जागांवर आणि पाकिस्तानात राहणाऱ्या निर्वासितांसाठी आरक्षित असलेल्या 12 जागांवर मतदान होईल. अंतिम टप्प्यात 10 ऑगस्ट रोजी पूंछ विभागातील 11 जागांवर मतदान होईल.
PoK मध्ये अनेक महिन्यांपासून निदर्शने सुरू आहेत
PoK मध्ये गेल्या अनेक महिन्यांपासून महागाई, वाढीव वीज बिले, सरकारी धोरणे आणि राजकीय हस्तक्षेपाविरोधात मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने होत आहेत. या निदर्शनांचे नेतृत्व जम्मू काश्मीर जॉइंट अवामी ॲक्शन कमिटी (JKJAAC) करत आहे.
निदर्शक आणि सुरक्षा दलांमधील संघर्षात अनेक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. महागाईच्या विरोधातून सुरू झालेले हे आंदोलन आता पाकिस्तान सरकारविरोधातील मोठ्या राजकीय आंदोलनात बदलले आहे.
निदर्शकांचा आरोप आहे की सुरक्षा दलांनी अनेक ठिकाणी बळाचा वापर केला, रस्ते बंद केले आणि दळणवळण सेवा थांबवल्या. त्यांचे म्हणणे आहे की यामुळे अन्नपदार्थ आणि औषधांचाही तुटवडा निर्माण झाला. अनेक निदर्शक पाकिस्तानची लष्करी उपस्थिती हटवण्याची आणि प्रदेशातील सध्याच्या संवैधानिक व्यवस्थेवरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आहेत.
PoK मध्ये पाकिस्तान सरकारविरोधात जूनमध्ये स्थानिक लोकांनी केलेले आंदोलन. (हा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल आहे.)
12 निर्वासित जागांवर सर्वाधिक वाद
या आंदोलनाचे एक मोठे कारण म्हणजे विधानसभेच्या 12 निर्वासित जागा. या जागा पाकिस्तानमध्ये राहणाऱ्या अशा लोकांसाठी आरक्षित आहेत, जे दशकांपूर्वी काश्मीरमधून तिथे गेले होते.
JKJAAC आणि अनेक स्थानिक संघटनांचा आरोप आहे की, या जागांच्या माध्यमातून इस्लामाबाद सरकार निवडणुकीच्या निकालांवर प्रभाव टाकते. यामुळे स्थानिक लोकांचे मत कमकुवत होते आणि केंद्रातील सत्ताधारी पक्षाला फायदा होतो.
न्यूज एजन्सी पीटीआयच्या मते, यावेळच्या निवडणुका अशा वेळी होत आहेत, जेव्हा लोकांचा मोठा वर्ग पाकिस्तान सरकारच्या धोरणांवर नाराज आहे. याच कारणामुळे निवडणुकीच्या निष्पक्षतेवर आणि तिच्या निकालांवरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहेत.
तर, PoK चे निवडणूक आयुक्त गुलाम मुस्तफा मुघल यांनी सांगितले की, मतदानादरम्यान कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी मोठ्या संख्येने सुरक्षा दल आणि सैन्य तैनात राहील.
निवडणुकीमुळे नाराजी संपेल का?
तज्ज्ञांचे मत आहे की, मतदान होईल आणि मतदानही होऊ शकते, परंतु यामुळे लोकांच्या मूळ समस्यांचे निराकरण होणार नाही.
महागाई, वीज, राजकीय अधिकार, सुरक्षा दलांची कारवाई आणि पाकिस्तानची भूमिका यांसारखे मुद्दे अजूनही कायम आहेत. अशा परिस्थितीत, निवडणुकीनंतरही PoK मध्ये राजकीय तणाव कायम राहण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
भारताने निवडणुकीवर आक्षेप नोंदवला
भारत सातत्याने सांगत आला आहे की, जम्मू-काश्मीर आणि लडाखचे संपूर्ण केंद्रशासित प्रदेश, ज्यात PoK आणि गिलगिट-बाल्टिस्तानचाही समावेश आहे, भारताचे अविभाज्य भाग आहेत. भारताने PoK आणि गिलगिट-बाल्टिस्तानमध्ये होणाऱ्या निवडणुकांवर यापूर्वीही अनेकदा पाकिस्तानसमोर तीव्र आक्षेप नोंदवला आहे आणि या क्षेत्रांतील तथाकथित विधानसभांना मान्यता दिलेली नाही.
अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलसारख्या मानवाधिकार संघटनांनी परिस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार कार्यालयानेही हिंसाचारात झालेल्या मृत्यूंची निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. भारताने आंतरराष्ट्रीय समुदायाला PoK मधील मानवाधिकार उल्लंघनांसाठी पाकिस्तानला जबाबदार धरण्याचे आवाहन केले आहे.
नवाज शरीफ यांनी PoK चे पंतप्रधान होण्याची इच्छा व्यक्त केली
निवडणुकीच्या वातावरणात, पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान आणि पाकिस्तान मुस्लिम लीग-नवाज (PML-N) प्रमुख नवाज शरीफ यांनी मुझफ्फराबाद येथील निवडणूक रॅलीत सांगितले की, जर त्यांच्या पक्षाने निवडणूक जिंकली तर ते पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांना त्यांना PoK चे पंतप्रधान बनवण्यास सांगतील, जेणेकरून ते स्वतः या भागाच्या विकासावर लक्ष ठेवू शकतील.
नवाज शरीफ म्हणाले की, PoK त्यांना पंजाबइतकेच प्रिय आहे आणि त्यांचे पूर्वज काश्मीरमधून आले होते. ते म्हणाले की हे त्यांचे दुसरे घर आहे.
या निवडणुकीत PML-N चा सामना पाकिस्तान पीपल्स पार्टी (PPP) शी आहे. विशेष म्हणजे, PPP सध्या केंद्र सरकारमध्ये PML-N ची सहयोगी देखील आहे.
2021 मध्ये इम्रान खान यांच्या पक्षाने सरकार स्थापन केले होते
PoK मध्ये विधानसभेचा कार्यकाळ पाच वर्षांचा असतो. यापूर्वी 2021 मध्ये PoK विधानसभा निवडणुकीत इम्रान खान यांच्या पक्षाने (PTI) 45 पैकी 25 जागा जिंकून सरकार स्थापन केले होते. त्यानंतर सरदार अब्दुल कय्यूम नियाझी पंतप्रधान बनले. मात्र, एप्रिल 2022 मध्ये इम्रान खान यांचे सरकार कोसळले.
मे 2022 मध्ये सरदार अब्दुल कय्यूम नियाझी यांनी राजीनामा दिला. त्यानंतर PTI नेच सरदार तनवीर इलियास यांना नवीन पंतप्रधान बनवले. परंतु एप्रिल 2023 मध्ये PoK च्या उच्च न्यायालयाने त्यांना न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी अपात्र ठरवले. त्यानंतर त्यांचे पद गेले आणि पुन्हा एकदा नवीन पंतप्रधान निवडावा लागला.
त्यानंतर PTI चेच चौधरी अन्वरुल हक पंतप्रधान बनले. परंतु काही काळानंतर त्यांनी इम्रान खान आणि PTI पासून अंतर ठेवले आणि स्वतःला स्वतंत्र नेता म्हणून स्थापित केले. चौधरी अन्वरुल हक यांनाही नोव्हेंबर 2025 मध्ये अविश्वास प्रस्तावाद्वारे हटवण्यात आले होते, आणि आता तेथे पाकिस्तान पीपल्स पार्टी (PPP) चे फैसल मुमताज राठौर नवीन पंतप्रधान आहेत.
