Headlines

Maharashtra Times Sagun Nirguna Swami Vivekananda; सगुण-निर्गुण : पाउवा होईन


या शिष्याच्या ठिकाणी इतकी असीम गुरूभक्ती असते की, गुरूच्या उपयोगी पडणाऱ्या सगळ्या वस्तू मीच होईन, असं तो म्हणतो. ‘श्रीगुरूंचे घर, उंबरे, दार सारं काही मीच होईन. गुरूंची झारी हातात घेणारा शागीर्द होईन.

Sagun Nirgun
सगुण-निर्गुण : पाउवा होईन(फोटोमहाराष्ट्र टाइम्स)
प्रा. मनीषा रत्नाकर रावराणे

स्वामी विवेकानंद यांची एक गोष्ट सांगतात. एकदा ते नदीकिनारी उभे होते. त्यांना एकाने विचारलं, ‘स्वामीजी, जीवनात गुरूचं स्थान काय?’ स्वामीजी म्हणाले, ‘समोरची होडी पाहा, नदीपार व्हायला तिला किती वेळ लागेल?’ तो म्हणाला, ‘एक तास.’ स्वामीजी म्हणाले, ‘हीच होडी दुसऱ्या मोठ्या बोटीला जोडली तर?’ तो म्हणाला, ‘पंधरा मिनिटांत ती नदीपलीकडे जाईल.’ विवेकानंद म्हणाले, ‘गुरू हा त्या मोठ्या बोटीसारखा असतो. क्षणात तो तुमची नौका पार करतो.’ किती सार्थ आहे हे वचन! म्हणून आई-वडील, वडीलबंधू, माउली आणि सर्व गुरूंना माझं वंदन. ‘ज्ञानेश्वरी’तून काय घ्यावं? असंख्य गोष्टी आहेत. यांपैकी एक महत्त्वाचा गुण ‘गुरुनिष्ठा’ होय. निवृत्तिनाथ हे ज्ञानदेवांचे वडीलबंधू आणि गुरू होत. त्यांच्याविषयी काय आणि किती बोलू ही ज्ञानियांची भावना. प्रत्येक अध्यायात याचा अनुभव येतो. तेराव्या अध्यायात श्रीकृष्ण अर्जुनाला ज्ञानी भक्ताचं वर्णन करतात. अशा भक्ताच्या ठिकाणी गुरुसेवा हा गुण असतो. याचं विवेचन करताना ज्ञानदेवांच्या वाणीला, लेखणीला जणू पाझर फुटतो. गुरुभावाने ओथंबलेल्या त्या ओव्या वाचताना आपलं हृदयही उचंबळून येतं. वानगीदाखल त्यातील काही कल्पना आपण पाहू या. ‘मी गुरूंच्या पादुका होऊन, त्या गुरूंच्या पायात मी लेववीन; आणि छत्रही मीच होऊन ते गुरूंवर धरीन.’
‘पाउवा (पादुका) मी होईन।

तिया मीचि लेववीन।

छत्र मी, आणि करीन।

बारीपण (छत्र धरणे) ॥

या शिष्याच्या ठिकाणी इतकी असीम गुरूभक्ती असते की, गुरूच्या उपयोगी पडणाऱ्या सगळ्या वस्तू मीच होईन, असं तो म्हणतो. ‘श्रीगुरूंचे घर, उंबरे, दार सारं काही मीच होईन. गुरूंची झारी हातात घेणारा शागीर्द होईन. त्यांना चूळ भरण्यास पाणीही देईन आणि गुरूंची चूळ टाकण्याचं तस्तही (भांडं) मीच होईन.’ काय हा सेवाभाव! हा ‘शिष्या’चा प्रवासही आहे. बाह्य साधनांनी गुरूची सेवा करता करता त्यांच्यात सामावून जाण्याचा हा प्रवास आहे. ज्ञानदेव तो इतक्या उत्कटतेने चित्रित करतात, कारण त्यांचं अंतःकरण ह्या समर्पण भावाने भरून गेलं आहे. हा भाव… ही नम्रता आपल्या अंतरंगाचाही ठाव घेते. भोवतालच्या ‘अहं’भावाच्या जगात वाट दाखवते आत्मप्रकाशाची!

प्रशांत पाटील

लेखकाबद्दलप्रशांत पाटीलप्रशांत पाटील ‘महाराष्ट्र टाईम्स ऑनलाईन'(TIL) या आघाडीच्या डिजिटल माध्यम समूहात सीनियर डिजिटल कंन्टेट प्रोड्युसर पदावर कार्यरत आहेत. पुणे जिल्ह्यातील नामांकित ‘थोडक्यात’ न्यूज वेब पोर्टल, हैदराबादमधील ‘आधान शॉर्ट न्यूज अॅप’, ‘सकाळ मिडिया ग्रुप’ आणि आता ‘महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईन’, असा जवळपास पाच ते साडेपाच वर्षांपेक्षा अधिक काळ ते कार्यरत आहेत. प्रशांत पाटील यांना महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागातील सर्व गुन्हेगारी, अपघात, शेतकरी विषयक बातम्या, ग्रामीण भागात यश संपादन केलेल्या तरुणी किंवा तरुणांच्या सक्सेस स्टोरीज् आणि महाराष्ट्र हायपर लोकल अशा विविध विषयांची आवड आहे. ऑगस्ट (2026) पासून ‘महाराष्ट्र टाईम्स ऑनलाईन’साठी (TIL) काम करत आहेत. या दरम्यान, राज्यातील विधानसभा, लोकसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थाच्या निवडणुकींच्या बातम्यांवर विशेष लक्ष ठेवतात. याआधीही त्यांनी याच माध्यम समूहासोबत तीन वर्ष काम केलं आहे.

प्रशांत पाटील यांनी पुण्यातील नामांकित आबासाहेब गरवारे महाविद्यालयातून मास कम्युनिकेशन विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतलं आहे. शिक्षण घेत असतानाच त्यांनी ‘थोडक्यात’ या न्यूज वेब पोर्टलला काम केलं. तिथे डिजिटल माध्यमासाठी लेखन करत असताना त्यांना डिजिटल क्षेत्रातलं कसं काम करतात? हे यश संपादन केलं. त्यानंतर त्यांना मुंबईत ‘महाराष्ट्र टाइम्य ऑनलाईन’ (TIL) या नामांकित माध्यम समूहामध्ये काम करण्याची संधी मिळाली. 28 मार्च 2022 रोजी ते ‘महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईन’ या मोठ्या ब्रँण्डसोबत पहिल्यांदा जोडले गेले. तिथे त्यांनी प्रदीर्घ काळ म्हणजे तीन वर्ष डिजिटल विभागात काम केलं. त्यांनतर त्यांनी फेब्रुवारी 2025 ला ‘सकाळ मिडिया ग्रुप’ला काम करण्याची संधी मिळाली. परंतु तिथे ते काम करत असताना त्यांना पुन्हा ‘महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईन’ (TIL) या माध्यम समूहाने संधी दिली. त्यानंतर ऑगस्ट 2026 पासून प्रशांत पाटील हे ‘महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईन’सोबत (TIL) काम करताय.

‘महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईन’मध्ये (TIL) काम करताना त्यांना खूप मोठमोठ्या संध्या मिळाल्या. जसे की, व्हिडिओ करणे, महाराष्ट्रातील संपूर्ण जिल्ह्यातील रिपोर्टर यांच्याशी समन्वय साधणे, जिल्हा प्रतिनिधींकडून वेळोवेळी काम करुन घेणे, विशेष आणि काही महत्वाच्या बातम्या मागवून घेणे, अशा बऱ्याच गोष्टींची त्यांना इथे मिळाली. प्रशांत पाटील हे सकाळच्या शिफ्टला काम करत असताना लाईव्ह ब्लॉग, रिपोर्टरशी बोलणे, ब्रेकिंग बातम्या, हायपर लोकल बातम्या, ग्रामीण भागातील सर्व घडामोडींकडे लक्ष देण्याचं काम ते करतात.आणखी वाचा