नेपाळमध्ये तरुणांची वाढती नाराजी पुन्हा रस्त्यावर दिसू लागली आहे. गेल्या तीन दिवसांत तीन तरुणांनी स्वतःवर पेट्रोल शिंपडून आत्मदहनाचा प्रयत्न केला. यापैकी दोघांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला, तर एक तरुण गंभीर भाजलेल्या अवस्थेत रुग्णालयात दाखल आहे. पंतप्रधान बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ यांच्या राजीनाम्याची मागणी तीव्र झाली आहे. राजधानी काठमांडूमध्ये तरुण निदर्शने करत आहेत, तर विरोधी पक्ष नेपाळी काँग्रेसने सरकारवर तरुणांमध्ये आशा आणि विश्वास निर्माण करण्यात अपयशी ठरल्याचा आरोप केला आहे. जेन-झी नेपाळ संघटनेने पंतप्रधान बालेन शाह यांच्यावर जनविरोधी आणि निरंकुश पद्धतीने शासन चालवल्याचा आरोप केला आहे. संघटनेचे म्हणणे आहे की, अर्थसंकल्प आणि धोरणांमध्ये तरुणांचा रोजगार आणि उत्पन्न वाढवण्यासाठी कोणतेही ठोस पाऊल उचलले गेले नाही. 2023 मध्ये बालेन शाह आत्मदहनाला सरकारचे अपयश म्हणाले होते 2023 मधील ती घटनाही चर्चेत आहे, जेव्हा प्रेम आचार्य यांनी आत्मदहन केले होते. त्यावेळी काठमांडूचे महापौर असलेले बालेन शाह यांनी याला राज्याचे मोठे अपयश म्हटले होते. त्यामुळे आता सध्याच्या घटनांवर त्यांचे मौन विरोधक आणि आंदोलकांच्या निशाण्यावर आहे. नेपाळमध्ये सातत्याने समोर येत असलेल्या या घटनांनी तरुणांची मानसिक स्थिती, बेरोजगारी आणि सरकारी धोरणांबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण केले आहेत. राजकीय पक्ष आणि सामाजिक संघटनांचे मत आहे की, जर सरकारने लवकर प्रभावी पावले उचलली नाहीत, तर विरोध अधिक तीव्र होऊ शकतो. Gen Z आंदोलनात विरोधाचा चेहरा बनले बालेन 2022 मध्ये महापौर झाल्यानंतर बालेनने शहराची स्वच्छता, वारसा जतन आणि भ्रष्टाचाराविरुद्ध कठोर पावले उचलली. अवैध बांधकामांवर कारवाई केल्याने वाहतूक सुधारली, मात्र याला विरोधही झाला, विशेषतः रस्त्याच्या कडेला असलेल्या दुकानदारांकडून आणि झोपडपट्ट्यांमधील लोकांकडून. बालेन शाह यांचा प्रभाव केवळ प्रशासनापुरता मर्यादित राहिला नाही. गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये झालेल्या निदर्शनांदरम्यान त्यांची गाणी तरुणांमध्ये घुमत राहिली. या निदर्शनांमध्ये 77 लोकांचा मृत्यू झाला होता आणि यामागे सोशल मीडियावर बंदी, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार आणि मंद अर्थव्यवस्था याबद्दल लोकांचा संताप होता. आंदोलकांनी त्यांचे ‘नेपाळ हंसेको’ हे गाणे एक प्रकारचे प्रतीक बनवले. 5 मार्च रोजी झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत त्यांच्या पक्षाने मोठा विजय मिळवला, ज्यामुळे नेपाळच्या पारंपरिक राजकारणाला मोठा धक्का बसला. बालेन शाह यांनी झापा-5 मतदारसंघातून माजी पंतप्रधान केपी शर्मा ओली यांचा पराभव करून आपली राजकीय ताकद सिद्ध केली. 35 वर्षांच्या वयात पंतप्रधानपद स्वीकारताच ते नेपाळचे सर्वात तरुण पंतप्रधान बनले आहेत.
Source link
नेपाळमध्ये पुन्हा जेन-झी आंदोलन; 3 दिवसांत 3 आत्मदहन:बेरोजगारीविरुद्ध संताप; पंतप्रधान बालेन शाह यांच्या राजीनाम्याची मागणी
