34 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
पावसाळ्यात जलप्रदूषणाचा धोका वाढतो. अनेकदा पाणी दिसायला स्वच्छ वाटते, पण त्यात बॅक्टेरिया, व्हायरस आणि इतर हानिकारक सूक्ष्मजीव असतात. गटार गळती आणि पाणी साचल्यामुळे हा धोका वाढतो.
तोच पाणीपुरवठा आपल्या घरांमध्ये होतो. पाण्याच्या टाकीत, अंडरवॉटर टाकीत तेच पाणी जमा होते. अशा परिस्थितीत जर पाण्याच्या टाकीची नियमित स्वच्छता केली नाही किंवा RO चे फिल्टर वेळेवर बदलले नाहीत, तर ते दूषित पाणी आपल्या शरीरात पोहोचू शकते. हे पाणी प्यायल्याने अतिसार (डायरिया), टायफॉइड आणि कावीळ (पीलिया) यांसारख्या आजारांचा धोका वाढतो.
म्हणूनच आज ‘कामाची बातमी’ मध्ये मान्सूनमध्ये पाण्याच्या टाकीची आणि RO च्या स्वच्छतेवर चर्चा करणार आहोत. तसेच जाणून घेऊया की-
- दूषित पाण्यामुळे कोणत्या आजारांचा धोका वाढतो?
- पाण्याची टाकी साफ करताना कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी?
तज्ज्ञ: डॉ. अरविंद अग्रवाल, संचालक, इंटरनल मेडिसिन, श्री बालाजी ॲक्शन मेडिकल इन्स्टिट्यूट, दिल्ली
प्रश्न- पावसाळ्यात पाण्याची टाकी आणि RO च्या स्वच्छतेवर भर का दिला जातो?
उत्तर- हे पॉइंटद्वारे समजून घ्या-
- पावसाळ्यात पाणी दूषित होण्याचा धोका वाढतो.
- पाणी साचल्याने आणि घाणीमुळे पाण्याच्या स्रोतांमध्ये बॅक्टेरिया आणि इतर सूक्ष्मजंतू पोहोचू शकतात.
- दीर्घकाळ स्वच्छता न केल्यास टाकीच्या तळाशी माती, कचरा आणि गाळ जमा होऊ शकतो.
- RO च्या फिल्टर आणि मेम्ब्रेनमध्ये घाण जमा झाल्यामुळे त्याची कार्यक्षमता कमी होऊ शकते.
- दूषित पाणी प्यायल्याने डायरिया, टायफॉइड, कॉलरा आणि पोटाशी संबंधित इतर आजारांचा धोका वाढतो. म्हणून या हंगामात स्वच्छता अधिक महत्त्वाची आहे.
प्रश्न- पावसाळ्यात पाणी लवकर दूषित होते का?
उत्तर- होय. पावसाळ्यात माती, घाण आणि सांडपाणी पाण्याच्या स्रोतापर्यंत पोहोचते. पाईपलाईनमध्ये गळती झाल्यामुळे पुरवठ्यात दूषित पाणी मिसळू शकते. याव्यतिरिक्त ओलाव्यामुळे बॅक्टेरिया आणि बुरशी वेगाने वाढतात. यामुळे पाणी लवकर दूषित होते.
प्रश्न- ही समस्या फक्त जुन्या घरांमध्येच असते का?
उत्तर- नाही. टाकीची नियमित स्वच्छता केली नाही किंवा वेळेवर RO ची सर्व्हिसिंग केली नाही तर ही समस्या नवीन घरांमध्येही उद्भवू शकते.
प्रश्न- घाणेरड्या RO मशीनच्या वापरामुळे काय नुकसान होऊ शकते?
उत्तर- यामुळे बॅक्टेरिया आणि बुरशी वाढू शकतात. अशा स्थितीत मशीन पाणी पूर्णपणे फिल्टर करू शकत नाही. दीर्घकाळ हे दूषित पाणी प्यायल्याने पचनाचे आजार होऊ शकतात.
प्रश्न- दूषित पाणी प्यायल्याने कोणत्या आजारांचा धोका असतो?
उत्तर- दूषित पाणी अनेक संसर्गजन्य रोगांचे कारण बनू शकते. याचा परिणाम सर्वप्रथम पचनसंस्थेवर होतो आणि अनेकदा गंभीर संक्रमण (इन्फेक्शन) देखील होऊ शकते. सर्व आरोग्य धोके ग्राफिकमध्ये पहा-
प्रश्न- कोणत्या लोकांना जास्त धोका असतो?
उत्तर- दूषित पाणी सर्वांसाठी हानिकारक आहे, परंतु काही लोकांसाठी ते अधिक धोकादायक असते, जसे की-
- ज्यांची पचनसंस्था कमकुवत आहे.
- ज्यांची प्रतिकारशक्ती कमकुवत आहे.
- ज्यांना कोणताही आरोग्यविषयक आजार (उदा. किडनी, यकृत, हृदयविकार) आहे.
- जे मधुमेही आहेत.
- लहान मुले, वृद्ध
- गर्भवती महिला
प्रश्न- दूषित पाण्याच्या वापरामुळे त्वचेच्या समस्या देखील उद्भवू शकतात का?
उत्तर- होय. दूषित पाण्याच्या वापरामुळे खाज सुटणे, पुरळ येणे, बुरशीजन्य संसर्ग आणि केस गळणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. संवेदनशील त्वचा असलेल्या लोकांमध्ये याचा धोका जास्त असतो.
प्रश्न- पाण्याची टाकी किती दिवसांनी स्वच्छ करावी?
उत्तर- साधारणपणे घरातील पाण्याची टाकी दर 3-6 महिन्यांनी स्वच्छ करावी. पाण्यात वास, रंग किंवा घाण दिसली तर त्वरित स्वच्छता करणे चांगले आहे.
प्रश्न- पाण्याची टाकी कधी स्वच्छ करावी हे कसे ओळखावे?
उत्तर- पाण्याचा रंग, चव किंवा वास बदलला तर हे टाकीमध्ये घाण जमा झाल्याचे लक्षण आहे. सर्व चिन्हे ग्राफिकमध्ये पहा-
प्रश्न- पाण्याची टाकी उघडी ठेवल्याने धोका वाढतो का?
उत्तर- होय. टाकी उघडी राहिल्यास त्यात धूळ, कीटक, डास आणि पावसाचे दूषित पाणी जाते. यामुळे जीवाणू वाढू शकतात. म्हणून टाकी नेहमी पूर्णपणे झाकून ठेवावी.
प्रश्न- स्वतः पाण्याची टाकी स्वच्छ करू शकतो का?
उत्तर- लहान टाक्यांची मूलभूत स्वच्छता करता येते. पण मोठ्या किंवा उंच टाक्यांची स्वच्छता नेहमी व्यावसायिकांकडून करून घ्यावी.
प्रश्न- पाण्याच्या टाकीची स्वच्छता करताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात?
उत्तर- स्वच्छता करण्यापूर्वी टाकी पूर्णपणे रिकामी करा. स्वच्छ ब्रश आणि सुरक्षित जंतुनाशक वापरा. स्वच्छता झाल्यावर टाकी चांगली धुवा. सर्व आवश्यक खबरदारी ग्राफिक्समध्ये पहा-
प्रश्न- RO चा फिल्टर किती दिवसांनी बदलला पाहिजे?
उत्तर- RO च्या वेगवेगळ्या फिल्टरचे आयुष्य वेगवेगळे असते. सामान्यतः ते अशा प्रकारे बदलले जातात-
सेडिमेंट (प्री) फिल्टर: प्रत्येक 3-6 महिन्यांनी.
कार्बन फिल्टर: प्रत्येक 6-12 महिन्यांनी.
पोस्ट-कार्बन फिल्टर: प्रत्येक 12 महिन्यांनी.
RO मेम्ब्रेन: प्रत्येक 1-2 वर्षांनी.
लक्षात घ्या, पाण्यातील TDS पातळी जास्त असल्यास फिल्टर लवकर बदलावे लागू शकतात. पाण्याची चव, वास किंवा प्रवाह बदलू लागल्यास फिल्टर तपासावे.
प्रश्न- RO खराब किंवा घाण झाल्याची चिन्हे काय आहेत?
उत्तर- RO मशीन खराब किंवा घाण झाल्याची चिन्हे ग्राफिकमध्ये पहा-
प्रश्न- फक्त फिल्टर बदलणे पुरेसे आहे का?
उत्तर- नाही. RO च्या फिल्टरसोबत मशीन, पाईप आणि स्टोरेज टाकीची स्वच्छता देखील आवश्यक आहे.
प्रश्न- RO चे पाणी नेहमी 100% सुरक्षित असते का?
उत्तर- नाही. RO तेव्हाच सुरक्षित पाणी देतो, जेव्हा त्याची नियमित सर्व्हिसिंग आणि स्वच्छता होते. खराब किंवा जुने फिल्टर असल्यास पाणी दूषित होऊ शकते.
प्रश्न- पावसाळ्यात पाणी स्वच्छ आणि सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय करावे?
उत्तर- पावसाळ्यात पाण्याची टाकी आणि RO ची नियमित स्वच्छता करण्यासोबतच पाइपलाइनची तपासणी करणेही आवश्यक आहे. सुरक्षित पाण्यासाठी ग्राफिकमध्ये दिलेल्या काही गोष्टी लक्षात ठेवा-
प्रश्न- घरातील पाण्याची गुणवत्ता कशी तपासावी?
उत्तर- घरातील पाण्याची गुणवत्ता तपासण्यासाठी हे मार्ग वापरले जाऊ शकतात-
- पाण्याच्या रंग, वास आणि चवीतील बदलांकडे लक्ष द्या.
- पाण्यात गढूळपणा, कण किंवा गाळ दिसल्यास तपासा.
- TDS मीटरच्या मदतीने पाण्याचा TDS (टोटल डिजॉल्व सॉलिड) तपासा.
- pH टेस्ट किट वापरून पाण्याचा pH स्तर तपासा.
- शंका असल्यास, पाण्याचा नमुना मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवा.
- बोरवेल, हँडपंप किंवा इतर स्थानिक स्रोतांच्या पाण्याची वेळोवेळी सूक्ष्मजैविक तपासणी करून घ्या.
प्रश्न- RO सोबत UV (अल्ट्राव्हायोलेट) किंवा UF (अल्ट्राफिल्ट्रेशन) प्रणाली देखील आवश्यक आहे का?
उत्तर- हे पाण्याची गुणवत्ता आणि त्यात असलेल्या विषारी घटकांवर अवलंबून असते, जसे की-
- पाण्यात बॅक्टेरिया किंवा व्हायरसचा धोका जास्त असेल, तर RO सोबत UV सिस्टम उपयुक्त ठरू शकते.
- UF सिस्टम लहान कण आणि अशुद्धी काढण्यासाठी उपयुक्त मानले जाते.
प्रश्न- RO असल्यावर पाण्याची टाकी साफ करण्याची गरज नसते का?
उत्तर- RO पाणी स्वच्छ करते, पण पाण्याची टाकी स्वच्छ करत नाही. टाकीमध्ये वेळेनुसार धूळ, माती, गंज, शेवाळ आणि बॅक्टेरिया जमा होऊ शकतात. RO चा फिल्टर या घाणीला टाकीत पोहोचण्यापासून थांबवत नाही. त्यामुळे RO लावलेले असले तरी टाकीची नियमित स्वच्छता आवश्यक आहे.
प्रश्न- फक्त सोसायटीची पाण्याची टाकी स्वच्छ असणे पुरेसे आहे का?
उत्तर- नाही. घरातील पाण्याची टाकी, पाइपलाइन आणि RO प्रणालीची स्वच्छता देखील तितकीच महत्त्वाची आहे.
प्रश्न- कोणत्या घरांमध्ये अधिक खबरदारी घेण्याची गरज असते?
उत्तर- हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या-
- ज्या घरांमध्ये लहान मुले, वृद्ध किंवा आजारी लोक असतील.
- जिथे बोअरवेलचे पाणी वापरले जाते.
- जिथे जुन्या पाइपलाइन सिस्टीम असतील.
- जिथे बऱ्याच काळापासून पाण्याची टाकी साफ केली नसेल.
