या दिवसांत डेंग्यूचे रुग्ण खूप वाढत आहेत. गेल्या काही दिवसांत अभिनेत्री स्वरा भास्कर, श्वेता तिवारी आणि अविका गोर यांना डेंग्यू झाल्याची बातमी आली होती. दरवर्षी पावसाळ्यात डेंग्यू, मलेरियासारख्या डासांमुळे पसरणाऱ्या आजारांची प्रकरणे वेगाने वाढतात. ‘नॅशनल सेंटर फॉर वेक्टर बॉर्न डिसीज कंट्रोल’ (NCVBDC) नुसार, भारतात 2024 मध्ये डेंग्यूचे एकूण 2,33,519 रुग्ण नोंदवले गेले. यापैकी 297 लोकांचा मृत्यू झाला. तर 2024 मध्ये देशात मलेरियाचे 2.55 लाखांहून अधिक रुग्ण आढळले. यापैकी सुमारे 86 लोकांचा मृत्यू झाला. 2022 मध्ये ‘नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिन’मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासानुसार, मान्सूनमध्ये डासांना वाढण्यासाठी अनुकूल वातावरण मिळते. यामुळे डासांमुळे होणाऱ्या आजारांची प्रकरणे वाढतात. म्हणून, आज ‘कामाची बातमी’मध्ये डेंग्यू-मलेरियाबद्दल सविस्तर चर्चा करणार आहोत. तसेच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ- डॉ. संदीप दोशी, सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन, कोकिलाबेन धीरूभाई अंबानी रुग्णालय, मुंबई प्रश्न- पावसाळ्यात डेंग्यू आणि मलेरियाचा प्रसार जास्त का होतो? उत्तर- हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- कोणत्या ठिकाणी या डासांच्या वाढीचा धोका सर्वाधिक आहे? उत्तर- या ठिकाणी डासांच्या वाढीचा धोका जास्त असतो- 1. घरामध्ये 2. घराबाहेरील परिसर 3. सोसायटी/कॉलनी परिसर प्रश्न- घरातही डेंग्यू आणि मलेरियाचे डास तयार होऊ शकतात का? उत्तर- होय, डेंग्यू पसरवणारे एडीस इजिप्ती डास स्वच्छ आणि साचलेल्या पाण्यात अंडी घालतात. तर मलेरिया पसरवणारे ॲनोफिलीस डास घाणेरड्या किंवा साचलेल्या पाण्यात वाढतात. घरात साचलेले थोडेसे पाणीही या डासांसाठी पुरेसे असते. ग्राफिकमध्ये डासांचे प्रजनन हॉटस्पॉट पहा- प्रश्न- डेंग्यू-मलेरियाची लक्षणे काय आहेत? उत्तर- दोन्ही डासांच्या चावण्यामुळे होणारे आजार आहेत. यांची सुरुवातीची लक्षणे अनेकदा सामान्य तापासारखी वाटतात. तथापि, यात काही फरक आहेत. सर्व लक्षणे ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- डेंग्यू-मलेरियाचे निदान कसे होते? उत्तर- यासाठी डॉक्टर रक्त तपासणी करतात. प्रत्येक तपासणी रोगाच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांची आणि गंभीरतेची माहिती मिळवण्यासाठी मदत करते. डेंग्यूच्या तपासण्या मलेरियाच्या तपासण्या प्रश्न- डेंग्यू-मलेरियावर उपचार काय आहेत? उत्तर- हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या- डेंग्यूवरील उपचार मलेरियावर उपचार लक्षात ठेवा, स्वतःहून औषधे घेऊ नका आणि ताप 1-2 दिवसांपेक्षा जास्त राहिल्यास त्वरित डॉक्टरांना दाखवा. प्रश्न- डॉक्टरांना कधी दाखवणे आवश्यक आहे? उत्तर- या परिस्थितीत त्वरित डॉक्टरांकडे जा- प्रश्न- कोणत्या लोकांना जास्त धोका असतो? उत्तर- डेंग्यू-मलेरिया कोणालाही होऊ शकतो, पण काही लोकांमध्ये तो अधिक गंभीर होऊ शकतो, जसे की- प्रश्न- डेंग्यू-मलेरियापासून वाचण्यासाठी काय करावे? उत्तर- थोडी सावधगिरी बाळगल्यास या आजारांपासून बऱ्याच अंशी बचाव करता येतो. सर्व सुरक्षा टिप्स ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- डास पळवण्यासाठीचे घरगुती उपाय काय आहेत? उत्तर- खालील मुद्द्यांवरून समजून घ्या- कडुलिंबाचा धूर: सुक्या कडुलिंबाची पाने जाळल्याने डास दूर पळतात. कापूर: खोलीत कापूर जाळल्याने किंवा ठेवल्याने डास कमी होतात. कडुलिंबाचे तेल: त्वचेवर लावल्याने नैसर्गिक डास प्रतिबंधक म्हणून काम करते. लसणाचा स्प्रे: पाण्यात लसूण उकळून फवारणी केल्याने डास कमी येतात. तुळशीचे रोप: घराभोवती तुळस लावल्याने डासांची संख्या कमी होते. लेमनग्रास/सिट्रोनेला तेल: याचा सुगंध डासांना आवडत नाही. लवंग आणि लिंबू: लिंबामध्ये लवंग लावून खोलीत ठेवल्यास त्याच्या सुगंधानेही डास दूर राहतात. प्रश्न- जर डेंग्यू-मलेरिया झाला तर काय करावे? उत्तर- अशा स्थितीत वेळेवर योग्य उपचार आणि काळजी घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे ग्राफिकमध्ये दिलेल्या काही गोष्टींची विशेष काळजी घ्या-
डेंग्यू-मलेरियाशी संबंधित काही सामान्य प्रश्न आणि उत्तरे प्रश्न- डेंग्यू-मलेरिया संसर्गजन्य आजार आहे का? उत्तर- नाही, डेंग्यू आणि मलेरिया थेट एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे पसरत नाहीत. हे आजार संक्रमित डासांच्या चावण्याने पसरतात. प्रश्न- एकदा डेंग्यू झाल्यावर पुन्हा होत नाही का? उत्तर- नाही, याचे 4 वेगवेगळे प्रकार (सेरोटाईप) असतात. त्यामुळे एकदा झाल्यावरही दुसऱ्यांदा संसर्ग होण्याचा धोका असतो. दुसऱ्यांदा तो अधिक गंभीर असू शकतो. प्रश्न- डेंग्यू-मलेरिया झाल्यावर कोणत्या चुका करू नयेत? उत्तर- खालील ग्राफिकमध्ये लिहिलेल्या चुका अजिबात करू नका-
प्रश्न- डेंग्यू-मलेरियामध्ये काय खावे-प्यावे आणि काय नाही? उत्तर- डेंग्यू-मलेरिया झाल्यावर खाण्यापिण्याबाबत काळजी घ्यावी- काय घ्यावे? काय टाळावे? प्रश्न- लहान मुले आणि वृद्धांना डासांपासून वाचवण्यासाठी कोणती अतिरिक्त खबरदारी घ्यावी? उत्तर- खालील मुद्द्यांवरून समजून घ्या-
Source link
कामाची बातमी- पावसात वाढतात डेंग्यू-मलेरियाचे रुग्ण:घरातील या ठिकाणी डास लपलेले असू शकतात, तज्ञांकडून जाणून घ्या कसे करावे संरक्षण
