लाल किल्ल्यावरून बोलताना पंतप्रधान म्हणालेत की, ‘आपण सेमीकंडक्टर्सबद्दल बोलूया किंवा क्रिटिकल मिनरल्सबद्दल, जसजसे आपण भविष्यातील तंत्रज्ञानाकडे वाटचाल करू आणि जगही ज्या दिशेने पुढे जात आहे, त्यानुसार ऊर्जेचे महत्त्व सातत्याने वाढतच जाईल. ऊर्जेशिवाय हे नवीन जग चालवणे कठीण होईल. आणि म्हणूनच, चिप्स, AI असो किंवा डेटा सेंटर्स , आपल्याला प्रचंड प्रमाणात विजेची आवश्यकता भासणार आहे.” (REF.)
पंतप्रधानांनी स्वातंत्र्यदिनाच्या आपल्या भाषणात केवळ राजकीय नव्हे, तर देशाच्या डिजिटल आणि तांत्रिक प्रगतीचा एक मजबूत रोडमॅप मांडला आहे. त्यांच्या या विधानाचा तांत्रिक दृष्टीकोनातून अर्थ आणि परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत.
1. AI आणि डेटा सेंटर्स: ‘ऊर्जेची’ नवी भूक
अफाट डेटा प्रोसेसिंग: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) मॉडेल्स (जसे की ChatGPT, जनरेटिव्ह AI) आणि क्लाउड डेटा सेंटर्सना लाखो युजर्सचा डेटा सेकंदाच्या भागात प्रोसेस करावा लागतो. यासाठी महाकाय सुपरकॉम्प्युटर्स आणि सर्व्हर्स 24 तास सुरू ठेवावे लागतात. कूलिंग सिस्टीम आणि वीज: हे सर्व्हर्स गरम होऊ नयेत म्हणून प्रचंड मोठी कूलिंग सिस्टीम लागते. मोदींनी याच मुद्द्यावर बोट ठेवत सांगितले की, भविष्यातील हे ‘डिजिटल जग’ चालवण्यासाठी ‘इनॉर्मस इलेक्ट्रीसिटी’ (प्रचंड वीज) लागणार आहे. (REF.)
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या हितीनुसार, सध्या मुंबई, नवी मुंबई, चेन्नई, हैदराबाद, बेंगळुरू, दिल्ली एनसीआर आणि जामनगर या भागांमध्ये डेटा सेंटर्स उभारण्यात आले आहेत. (REF.)
मंत्रालयाने नमूद केले आहे की, ‘डेटा सेंटर्सची स्थापित क्षमता 2020 मधील 375 मेगावॅटवरून (MW) वाढून सध्या सुमारे 1575 मेगावॅट झाली आहे.’ यासोबतच, या उद्योगाचा विस्तार आता आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड आणि पश्चिम बंगाल यांसारख्या इतर राज्यांमध्येही केला जाईल.’ (REF.)
2. सेमीकंडक्टर आणि चिप्स: स्वावलंबनाचा पाया
चिप मेकिंग आणि पॉवर ग्रिड: भारत सध्या स्वतःचे सेमीकंडक्टर मिशन (India Semiconductor Mission) राबवत आहे. चिप बनवण्याच्या फॅक्टरीज अत्यंत संवेदनशील असतात. त्यांना एका सेकंदाचाही पॉवर कट (Power Cut) परवडत नाही. अखंड वीज पुरवठा: पंतप्रधानांच्या विधानाचा तांत्रिक अर्थ असा की, जर भारताला चिप मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये जागतिक लीडर व्हायचे असेल, तर आपल्याला सर्वात आधी अखंड आणि हाय-कॅपेसिटी वीज पुरवठा करणारी यंत्रणा उभी करावी लागेल.
3. क्रिटिकल मिनरल्स: क्लीन एनर्जी आणि टेकचे इंधन
लिथियम, कोबाल्ट, सिलिकॉन यांसारखी खनिजे (Critical Minerals) मोबाईलच्या चिप्सपासून ते इलेक्ट्रिक वाहनांच्या बॅटरी आणि सोलर पॅनेल्ससाठी अत्यंत महत्त्वाची आहेत.
भविष्यात तंत्रज्ञानाचा वेग राखायचा असेल, तर या खनिजांवर नियंत्रण मिळवणे आणि त्यांच्या प्रक्रियेसाठी ग्रीन एनर्जीचा (Green Energy) वापर करणे भारतासाठी गरजेचे आहे.
टेक इंडस्ट्रीवर होणारा थेट परिणाम
ग्रीन डेटा सेंटर्सचा उदय: भविष्यात भारतात जेवढे नवीन डेटा सेंटर्स उभे राहतील, त्यांना सौर ऊर्जा किंवा पवन ऊर्जेचा (Renewable Energy) वापर करणे बंधनकारक होऊ शकते.
टेक-इन्फ्रास्ट्रक्चरमध्ये गुंतवणूक: भारताच्या IT आणि टेक क्षेत्रात आता केवळ सॉफ्टवेअर नव्हे, तर वीज आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर पुरवणाऱ्या कंपन्यांनाही मोठी मागणी येईल.
नवीन नोकऱ्यांची निर्मिती: केवळ कोडिंग नाही, तर एआय हार्डवेअर इंजिनिअर्स, डेटा सेंटर डिझायनर्स आणि पॉवर मॅनेजमेंट एक्स्पर्ट्ससाठी रोजगाराच्या (REF.) लाखो संधी उपलब्ध होतील.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
