अंतराळात सॅटेलाईटची वाढती संख्या आणि त्यामुळे निर्माण होणारा अपघातांचा धोका लक्षात घेता अमेरिकन अंतराळ संस्था ‘नासा’ने एक मोठी घोषणा केली आहे. अंतराळातील हा कचरा आणि धोके कमी करण्यासाठी नासाने ‘ऑर्बिटल क्लेरिटी चॅलेंज’ जाहीर केले असून, 12 महिन्यांत प्रभावी तोडगा सांगणाऱ्याला 5 लाख डॉलर्स म्हणजेच तब्बल 4.78 कोटी रुपयांचे बक्षीस दिले जाणार आहे.
पृथ्वीच्या कक्षेत फिरणाऱ्या सॅटेलाईटची वाढती संख्या आणि त्यामुळे निर्माण होणारा अपघातांचा मोठा धोका लक्षात घेता अमेरिकन अंतराळ संस्था ‘नासा’ने एका विशेष जागतिक मोहिमेची घोषणा केली आहे. अंतराळातील टाकाऊ कचरा म्हणजेच ‘स्पेस डेब्रिज’ मुळे उद्भवणाऱ्या समस्येवर मात करण्यासाठी नासाने अधिकृतपणे ‘ऑर्बिटल क्लेरिटी चॅलेंज’ सुरू केले आहे. या आव्हानांतर्गत, पुढील 12 महिन्यांत सॅटेलाईटची सुरक्षा वाढवणारा आणि अवकाशातील वातावरण मोजणारा प्रगत तोडगा शोधून देणाऱ्या संशोधकाला 5 लाख डॉलर्स (सुमारे 4.78 कोटी रुपये) बक्षीस दिले जाणार आहे. (REF.)
याविषयीची अधिकृत माहिती अधिकृत संकेतस्थळावर प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. नासाच्या मते, अंतराळातील मानवनिर्मित कचऱ्याचा वेगाने वाढणारा आलेख हा भविष्यातील सर्वच अंतराळ मोहिमांसाठी आणि दळणवळण यंत्रणेसाठी अत्यंत घातक ठरत आहे.
नेमका काय आहे ‘स्पेस डेब्रिज’चा धोका?
गेल्या काही वर्षांत जगभरातील अनेक देशांनी आणि खाजगी कंपन्यांनी अंतराळात हजारो सॅटेलाईट्स लाँचेस केले आहेत. निकामी झालेले जुने सॅटेलाईट, रॉकेटचे सुटे भाग आणि त्यांचे तुकडे ताशी हजारो किलोमीटर वेगाने पृथ्वीच्या कक्षेत फिरत आहेत. हे तुकडे चालू असलेल्या उपग्रहांवर आदळल्यास मोठे नुकसान होते. सूर्याच्या तीव्र उष्णतेमुळे पृथ्वीच्या बाहेरील थर्मास्फिअर नावाचा वायूचा थर विस्तारतो. यामुळे सॅटेलाईटच्या गतीवर परिणाम होऊन ते एकमेकांवर आदळण्याची शक्यता वाढते.
‘ऑर्बिटल क्लेरिटी चॅलेंज’चे स्वरूप काय आहे?
नासाच्या ‘स्पेस टेक्नॉलॉजी मिशन डायरेक्टोरेट’ (STMD) आणि हेलिओफिजिक्स डिव्हिजन अंतर्गत हे चॅलेंज आयोजित करण्यात आले आहे. यासाठी जगभरातील वैज्ञानिक, स्टार्टअप्स आणि तंत्रज्ञांना आमंत्रित केले गेले आहे.
4 विजेत्यांमध्ये 4.78 कोटी रुपयांचे बक्षीस
12 महिन्यांची मुदत: स्पर्धकांना त्यांचे तांत्रिक मॉडेल्स किंवा सॅटेलाईट ट्रॅकिंग यंत्रणा विकसित करण्यासाठी 1 वर्षाचा अवधी दिला गेला आहे. या स्पर्धेचे अधिकृत वेळापत्रक आणि नियम NASA TechLeap Portal वर उपलब्ध आहेत. कमी खर्चातील तंत्रज्ञानावर भर: महागड्या उपकरणांऐवजी व्यावसायिक विमानांवर किंवा उपग्रहांवर सहज बसवता येतील अशा स्वस्त आणि अचूक उपकरणांचा शोध नासा घेत आहे. मोफत अंतराळ उड्डाण: सर्वोत्तम संकल्पना मांडणाऱ्या पहिल्या 4 विजेत्यांमध्ये 4.78 कोटी रुपयांचे बक्षीस रक्कम विभागून दिली जाईल. तसेच, नासा स्वतःच्या खर्चाने त्यांच्या उपकरणाची अवकाशात चाचणी घेणार आहे.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.
छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे.
प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा