एक मैदान, दोन कचराकुंड्या आणि काही किशोरवयीन विद्यार्थिनी. अशा प्रकारे सुरू झालेला खेळ एके दिवशी जगातील सर्वात मोठ्या ‘ऑलिम्पिक’ मंचावर पोहोचण्याचे स्वप्न पाहील, असे कोणीही विचार केले नसेल. आज नेटबॉलला अनेकदा ‘मुलींचा खेळ’ म्हणून दुर्लक्षित केले जाते, परंतु त्याची कथा सांगते की हा खेळ केवळ चेंडू आणि गोलचा नाही, तर महिलांच्या स्वातंत्र्याची, आत्मविश्वासाची आणि समानतेच्या लढ्याची देखील कथा आहे. 1895 मध्ये इंग्लंडमधील डार्टफोर्ड येथे मार्टिना बर्गमन ओस्टरबर्ग नावाच्या एका शिक्षणतज्ञाने तिच्या शारीरिक प्रशिक्षण महाविद्यालयात विद्यार्थिनींना एक नवीन खेळ खेळायला सुरुवात केली. हा खेळ 1891 मध्ये अमेरिकेत तयार झालेल्या बास्केटबॉलपासून प्रेरित होता, परंतु तो महिलांसाठी नवीन नियमांसह तयार करण्यात आला. सुरुवातीला चेंडू कचराकुंड्यांमध्ये टाकला जात असे. नंतर रिंग लावण्यात आली, ड्रिब्लिंग संपले आणि खेळाचे नाव ‘नेटबॉल’ पडले. पण हा फक्त खेळाचा जन्म नव्हता. त्या काळात महिलांनी खेळणे हे सामाजिक नियमांच्या विरोधात मानले जात होते. त्यांच्याकडून अपेक्षा होती की त्यांनी घर सांभाळावे, कॉर्सेट घालावे आणि मर्यादित जीवन जगावे. ओस्टरबर्गने या समजुतींना आव्हान दिले. त्यांनी त्यांच्या महाविद्यालयात विद्यार्थिनींना शरीरविज्ञान, आरोग्य, व्यायाम आणि नेतृत्वाची शिकवण दिली. त्यांचे मत होते की मजबूत शरीर आणि आत्मविश्वासानेच मजबूत समाज बनतो. 1901 मध्ये नेटबॉलचे पहिले अधिकृत नियम बनले. सुरुवातीला हा नऊ खेळाडूंचा खेळ होता, पण 1960 मध्ये सात खेळाडूंचे सध्याचे स्वरूप जगभरात स्वीकारले गेले. त्यानंतर तीन वर्षांनी, 1963 मध्ये पहिला नेटबॉल विश्वचषक आयोजित करण्यात आला. त्यानंतर हा खेळ ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड, इंग्लंड आणि आफ्रिकेतील अनेक देशांमध्ये वेगाने पसरला. नेटबॉलची सर्वात मोठी खासियत ही आहे की, त्याचा संपूर्ण इतिहास महिलांभोवती फिरतो. क्रीडा इतिहासकार मार्गारेट हेनली यांच्या मते, हा जगातील मोजक्या सांघिक खेळांपैकी एक आहे, ज्याला महिलांनी तयार केले, चालवले आणि पुढे नेले. येथे पुरुषांची आवृत्ती वेगळी मानली जाते, तर मूळ खेळ महिलांचाच आहे. याच कारणामुळे नेटबॉलला महिला सक्षमीकरणाचे सर्वात अनोखे उदाहरण मानले जाते. आता हा खेळ पूर्णपणे बदलला आहे. ऑस्ट्रेलियाची सनकॉर्प सुपर नेटबॉल जगातील सर्वात मोठी लीग बनली आहे, जिथे शीर्ष खेळाडू लाखो डॉलर्स कमावतात. इंग्लंडची नेटबॉल सुपर लीग देखील व्यावसायिक बनण्याच्या दिशेने 10 वर्षांच्या योजनेवर काम करत आहे. जगात सुमारे 1.3 कोटी लोक नेटबॉल खेळतात. एकट्या इंग्लंडमध्ये सुमारे 30 लाख खेळाडू आहेत. बर्मिंगहॅम 2022 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये याचे 1.5 लाखांहून अधिक तिकीट विकले गेले होते. तरीही कॉमनवेल्थ गेम्सच्या अनिश्चित भविष्यामुळे, आता ब्रिस्बेन 2032 ऑलिम्पिकमध्ये (नेटबॉल) समाविष्ट करण्याची मोहीम तीव्र झाली आहे.
Source link
130 वर्षांपूर्वी दोन कचरापेट्यांपासून सुरू झाले नेटबॉल:आता ऑलिम्पिकच्या उंबरठ्यावर; महिलांना समानता मिळवून देण्यासाठी खेळले जात होते
