इराणच्या माध्यमांनी जाहीर केलेल्या माहितीनुसार, प्रस्तावित करारामध्ये युद्धविराम, होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडणे, इराणवरील आर्थिक निर्बंध कमी करणे आणि वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात राजनैतिक गुंतवणूकीची नवीन फेरी सुरू करण्याचा प्रयत्न करण्यात येणार आहे.
इस्रायल आणि अमेरिकेने 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी इराणविरुद्ध युद्ध सुरू केलं. दोन्ही देशांनी संयुक्तपणे हवाई हल्ले करण्यास सुरुवात केली. यामध्ये इराणचे सर्वोच्च नेते अली खामेनी यांची हत्या करण्यात आली. यानंतर इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद केल्यामुळे जागतिक इंधनसंकट निर्माण झालं. या संघर्षानंतर आता अखेर अमेरिका आणि इराणकडे एक्झिट प्लॅन तयार आहे. पण इस्रायलच्या भूमिकेमुळे हा प्लॅन यशस्वी होईल का आणि अनेक महिन्यांच्या संघर्षावर पूर्णविराम लागेल का असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
19 जून रोजी इराण आणि अमेरिकेमध्ये होणाऱ्या शांतता कराराचे काही तपशील समोर आले आहेत. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी याबद्दल घोषणा केली हाती. इराणस्थित मेहर न्यूज एजंसीने या प्रस्तावाबद्दल माहिती जाहीर केली. होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा एकदा खुली करूण इराणवरील अनेक आर्थिक निर्बंध हटवण्याचे उद्देश्य आहे. अद्याप या करारामध्ये नेमकं काय आहे हे दोन्ही देशांकडून जाहीर करण्यात आले नाही आहेत. पण गेल्या वर्षभरातील घडामोडींनंतर या करारामध्ये काय संभाव्य अटी असू शकतात हे यामध्ये दाखवलं आहे.
करारातील 14 मुख्य मुद्दे
1. लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवर तातडीने युद्धविराम
2. 30 दिवसांमध्ये होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करणे
3. इराणविरुद्ध अमेरिकेकडून लादण्यात आलेली नाकेबंदी हटववावी
4. इराणच्या अंतर्गत बाबींमध्ये कोणतीही ढवळाढवळ अमेरिका करणार नाही
5. इराणच्या परिसरात अमेरिकेकडून तैनात करण्यात आलेलं सैन्य माघारी बोलावणार
6. अमेरिकेक लष्कर वाढवणार नाही.
7. इराणच्या तेल आणि इंधनवापरावरचे निर्बंध हटवणार
8. इराण यापुढे अण्वस्त्रनिर्मिती करणार नाही
9. इराणच्या फेरउभारणीसाठी अमेरिका आणि त्यांच्या मित्र देशांकडून 300 अब्ज डॉलर देणार
10. इराणला त्यांच्या आर्थिक संसाधनांचा पुन्हा वापर करून देण्याची परवानगी देणे
11. इराणचे 24 अब्ज डॉलर परत करणे
12. करारावर सहमती देताच 60 दिवस चर्चा आणि वाटाघाटी करणे
13. इराणचा मिसाइल प्रोग्रॅम या कराराचा भाग नसेल
14. अंतिम कराराला संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेकडून मंजुरी मिळावी
आता या करारामध्ये लेबनॉनचा समावेश असल्याची शक्यता आहे. पण इस्रालयचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतनयाहू यांनी हा करार लेबनॉनला लागू होणार नाही अशी भूमिका मांडली आहे. तसेच या शांतता कराराच्या घोषणेनंतरही इस्रायलने लेबॉनॉनमधील हिजबुल्लाहच्या तळांवर हल्ले सुरु ठेवले आहेत. त्यात या करारावेळी झालेल्या चर्चेचा भाग इस्रायल नव्हतं असं स्पष्टीकरण त्यांनी दिलं आहे. त्यामुळे अमेरिकाने इराणसोबत युद्धबंदीवर सहमती दर्शवली तरी इस्रायल या निर्णयाचं पालन करण्यास बांधील नसेल.
दोन्ही देशांची भूमिका काय ?
इराणचे राष्ट्रीय सुरक्षा संस्थांनी बहुतेक मुद्द्यांवर सहमती दर्शवली असली तरी तेहरानमधील कट्टरपंथीयांनी याविरुद्ध इराण सरकराला बजावले आहे. त्यांचं असं म्हणनं आहे की जोपर्यंत इस्रालय लेबनॉनवर हल्ले सुरु ठेवेल तोपर्यंत युद्धविराम शक्य होणार नाही. दुसरीकडे इस्रायल या चर्चांमध्ये सहभागी झालेलं नसून त्यांचा सीमांचे रक्षण करणे ते थांबवणार नाही अस त्यांनी स्पष्ट केलं आहे. आता हा करार खरच यशस्वी होईल का याकडे जगाचं लक्ष लागलं आहे.
लेखकाबद्दलसानिया कदमसानिया कदम या सध्या ‘मटा ऑनलाईन’मध्ये गेल्या सहा महिन्यांपासून कन्सल्टंट पदावर कार्यरत आहेत. २०२५ मध्ये बॅचलर्सचे शिक्षण पूर्ण करून त्यांनी नुकताच पत्रकारितेच्या क्षेत्रात प्रवेश केला आहे. लोकल बातम्या, लाइव्ह ब्लॉग कव्हरेज, गुन्हेगारी, आंतरराष्ट्रीय घडामोडी तसेच इन्फ्रास्ट्रक्चर व नागरी विकासाशी संबंधित बातम्यांमध्ये त्यांना विशेष रस आहे.
पत्रकारितेतील व्यावसायिक कामाची ही त्यांची पहिलीच वेळ असली, तरी त्यांच्या पत्रकारितेच्या प्रवासाची सुरुवात महाराष्ट्र टाइम्स प्रिंटमधून झाली. २०२४ मध्ये मुलुंड वाणिज्य महाविद्यालयातून बीएमएमचे शिक्षण घेत असताना प्राध्यापकांकडून त्यांची कॉलेज क्लब रिपोर्टर म्हणून नियुक्ती झाली आणि तेव्हाच ‘मटा’शी त्यांचा पहिला संबंध जोडला गेला.
यानंतर त्यांनी अनेक महिन्यांपर्यंत महाराष्ट्र टाइम्सच्या ‘मुंबई टाइम्स’ पुरवणीसाठी लेखन केले. कॉलेज विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन समस्या, सोशल मीडियावरील ट्रेंड्स तसेच एआयच्या वाढत्या प्रभावावर त्यांनी अनेक लेख लिहिले. सोशल मीडियावर गाजलेल्या ‘घिबली आर्ट’ ट्रेंडवर तसेच परीक्षेच्या काळात विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात वाढत्या एआयच्या वापराबाबत लिहिलेल्या लेखांचे विशेष कौतुक झाले. या काळात महाराष्ट्र टाइम्स प्रिंटच्या विविध कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होत त्यांनी वृत्तांकनासाठीही हातभार लावला. २०२५ मधील ‘माय मराठी कला संगम’ तसेच महाराष्ट्र टाइम्सच्या ‘शोध युवा प्रतिमेचा’ या विशेष कार्यक्रमांचे त्यांनी वृत्तांकन केले. विद्यार्थ्यांशी आणि नव्या पिढीशी जोडून घेणाऱ्या, त्यांच्या दृष्टिकोनातून बातम्या मांडण्याचा त्यांचा नेहमीच प्रयत्न राहिला.
२०२५ मध्ये बीएमएमचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी के.सी. महाविद्यालयातून एमए इन जर्नलिझमला प्रवेश घेतला आणि त्याचवेळी ‘मटा ऑनलाईन’मध्ये काम सुरू केले. येथे त्यांनी लोकल बातम्या, लाइव्ह ब्लॉग अपडेट्स, इन्फ्रास्ट्रक्चर व विकासकामे, तसेच सरकारी धोरणे यांवर विशेष प्राविण्य मिळवले.
लहानपणापासूनच मराठी आणि इंग्रजी भाषेत वाचन-लेखनाची आवड असल्याने इंग्रजी भाषेवर त्यांचे विशेष प्रभुत्व आहे. त्यामुळे इंग्रजीतील गुंतागुंतीच्या बातम्या मराठी वाचकांसाठी सोप्या, समजण्यासारख्या भाषेत मांडण्याचा त्यांचा सातत्यपूर्ण प्रयत्न असतो. डिग्रीपर्यंतचं शिक्षण इंग्रजी माध्यमातून केलं असून संपूर्ण महाविद्यालयात प्रथम क्रमांक पटकावला. शेवटच्या वर्षी, न्यूजरूम नावाच्या प्रोजेक्टसाठी एका वृत्तपत्राच्या संपादकांची मुलाखत घेणं आवश्यक होतं. त्यावेळी, मुंबई चौफेरचे संपादक श्री. प्रफुल्ल फडके यांची मुलाखत घेतली. या मुलाखती दरम्यान त्यांनी आपल्या 30 वर्षांच्या मराठी भाषेतील पत्रकारीतेच्या अनुभवाबद्दल सांगितलं. त्यावेळी मराठी माध्यमातून पत्रकारिता करण्याची आवड निर्माण झाली. नंतर महाराष्ट्र टाईम्स प्रिंटमधल्या अनुभवामुळे ही आवड आणखी वाढली.… आणखी वाचा
