तुकाराम मुंढेंना आवडते आईच्या हातची मराठवाड्यातील झणझणीत ‘मासवडी’; म्हणाले, “हे तिखट आहे, तरी… साधी सोपी रेसिपी – how to make authentic maharashtrian maswadi traditionally prepared maswadi recipe in marathi

सर्वप्रथम मासवडीचा आतला मसाला तयार करावा लागतो. त्यासाठी साधारण अर्धी वाटी तेल, एक वाटी किसलेले सुके खोबरे, एक वाटी बारीक चिरलेली कोथिंबीर, एक मोठा कांदा, 10 ते 15 पाकळ्या लसूण, भाजलेले शेंगदाणे आणि एक टेबलस्पून खसखस घ्यावी.यासोबत एक चमचा धणेपूड, एक चमचा गरम मसाला, आवश्यकतेनुसार काळा मसाला आणि चवीनुसार मीठ घ्यावे. मासवडीचा मसाला तिखट हवा असल्यास हिरव्या मिरचीचे प्रमाण आपल्या आवडीनुसार वाढवता येते.

कढई मंद ते मध्यम आचेवर गरम करून त्यात आधी खसखस हलकी भाजून घ्यावी. खसखस पटकन करपते, त्यामुळे ती सतत हलवत राहणे महत्त्वाचे आहे. त्यानंतर सुके खोबरे हलक्या सोनेरी रंगावर येईपर्यंत भाजावे. खोबरे जास्त लालसर किंवा काळे होऊ देऊ नये; अन्यथा मसाल्याला कडवटपणा येऊ शकतो.आता कढईत अगदी थोडे तेल घालून उभा चिरलेला कांदा आणि लसूण परतून घ्यावा. कांदा मऊ होऊन हलका सोनेरी झाला की गॅस बंद करावा. सर्व भाजलेले पदार्थ पूर्णपणे थंड होऊ द्यावेत.
थंड झाल्यानंतर मिक्सरमध्ये खोबरे, खसखस आणि भाजलेले शेंगदाणे घालून जाडसर वाटून घ्यावे. त्यात कांदा-लसूण आणि कोथिंबीर घालावी. पाणी न घालता मिक्सर थोडा-थोडा फिरवावा. मसाला अगदी बारीक पेस्ट करण्यापेक्षा थोडा जाडसर ठेवला तर मासवडीची चव अधिक चांगली लागते. शेवटी काळा मसाला, धणेपूड, गरम मसाला आणि मीठ घालून सर्व एकत्र करावे.

मासवडीचे आवरण म्हणजे बेसनाचे घट्ट पिठले. यासाठी दीड कप बेसन घ्यावे. एका कढईत साधारण एक चमचा तेल गरम करून त्यात मोहरी, थोडासा हिंग आणि हिरवी मिरची, लसूण व जिरे यांचा ठेचा घालावा.हा ठेचा साधारण एक मिनिट परतल्यानंतर त्यात सुमारे दोन कप पाणी घालावे. बेसन जाडसर असल्यास थोडे अधिक पाणी लागू शकते. चवीनुसार मीठ घालून पाण्याला चांगली उकळी येऊ द्यावी.
पाणी उकळू लागले की बेसन हळूहळू घालत जावे आणि दुसऱ्या हाताने सतत ढवळत राहावे. हा टप्पा अतिशय महत्त्वाचा आहे. बेसन एकदम घातल्यास गुठळ्या होऊ शकतात. त्यामुळे बेसन घालताना सतत ढवळल्यास मिश्रण गुळगुळीत राहते.बेसन व्यवस्थित एकजीव झाल्यावर कढईवर झाकण ठेवून मंद आचेवर चार-पाच मिनिटे वाफ द्यावी. बेसन चांगले शिजले की गॅस बंद करावा.

​

मासवडी बनवताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे बेसनाचे मिश्रण गरम असतानाच थापणे. ते थंड झाले तर पसरवणे आणि रोल करणे कठीण होते.यासाठी सुती कपडा पाण्यात भिजवून पिळून घ्यावा. त्यावर थोडे खोबरे आणि कोथिंबीर पसरावी. त्यावर गरम बेसनाचे मिश्रण ठेवून ओल्या हाताने किंवा ओल्या लाटण्याने पटकन पातळ थापावे.यानंतर तयार केलेला झणझणीत मसाला त्यावर भरपूर प्रमाणात पसरवावा. मसाला व्यवस्थित सर्व बाजूंनी पसरल्यानंतर त्याचा घट्ट रोल करावा. रोल करताना तो तुटू नये यासाठी बेसनाचे मिश्रण योग्य प्रमाणात शिजलेले असणे आवश्यक आहे.रोल पूर्ण झाल्यावर तो थंड होण्यासाठी बाजूला ठेवावा. पूर्ण थंड झाल्यानंतर सुरीने त्याचे मध्यम आकाराचे तुकडे कापावेत. अशा प्रकारे तयार होतात मऊ, मसालेदार आणि झणझणीत मासवड्या.

गरमागरम मासवडी आणि झणझणीत रस्सा बाजरीच्या भाकरीसोबत खाण्याची मजाच वेगळी. बाजरीची भाकरी, मासवडीचा तिखट रस्सा आणि सोबत कांदा-कोथिंबीर असा साधा बेत असला तरी तो अस्सल मराठवाडी चवीचा अनुभव देतो. ज्यांना भाकरीपेक्षा भात आवडतो त्यांनी या रस्स्यासोबत गरम भातही घेऊ शकतात.

मासवडीसोबतचा रस्सा हा या पदार्थाचा आत्माच म्हणावा लागेल. त्यासाठी एका कढईत थोडे तेल घेऊन मोठा उभा चिरलेला कांदा परतावा. त्यात लसूण, आले आणि साधारण एक ते दीड टेबलस्पून चणाडाळ घालावी. कांदा आणि इतर साहित्य छान तपकिरी रंगाचे होईपर्यंत भाजावे. आता त्यात एक वाटी किसलेले सुके खोबरे घालून पुन्हा चांगले भाजावे. खोबरे भाजल्यानंतर गॅस बंद करून हे मिश्रण पूर्ण थंड करावे.