फुटबॉल खेळणे केवळ शारीरिकच नव्हे तर मानसिक आरोग्यासाठीही उत्तम मानले जाते. परंतु, एका नवीन अभ्यासाने या सुंदर खेळाशी संबंधित एक धक्कादायक सत्य उघड केले आहे. संशोधनात असे समोर आले आहे की, माजी व्यावसायिक फुटबॉल खेळाडूंमध्ये त्यांच्या मध्यम वयात (30 ते 60 वर्षांच्या वयात) नैराश्य, चिंता आणि विचार करण्याच्या व तसेच समजून घेण्याच्या क्षमतेत घट यांसारख्या गंभीर समस्या सामान्य लोकांच्या तुलनेत खूप जास्त प्रमाणात आढळतात. इंपीरियल कॉलेज ऑफ लंडनने केलेल्या या महत्त्वाच्या अभ्यासाचे निष्कर्ष अलीकडेच अल्झायमर असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय परिषदेत सादर करण्यात आले. या संशोधनात 30 ते 60 वयोगटातील 124 माजी व्यावसायिक खेळाडूंच्या मेंदूची तपासणी करण्यात आली. यामध्ये प्रसिद्ध इंग्लिश प्रीमियर लीग, चॅम्पियनशिप आणि विमेन्स सुपर लीगचे माजी खेळाडू समाविष्ट होते. तपासणीच्या निष्कर्षांनी सर्वांना धक्का दिला. 31 टक्के माजी फुटबॉलपटूंमध्ये गंभीर नैराश्याची लक्षणे आढळली. हा आकडा त्या सामान्य प्रौढांच्या तुलनेत 22 टक्के जास्त आहे, ज्यांनी कधीही ‘कॉन्टॅक्ट स्पोर्ट्स’ खेळले नाहीत. तर, चिंतेच्या बाबतीतही 42 टक्के माजी खेळाडूंमध्ये याची गंभीर लक्षणे दिसली, तर सामान्य लोकांमध्ये हा आकडा केवळ 25 टक्के होता. शास्त्रज्ञांनी जेव्हा या खेळाडूंच्या मेंदूचे स्कॅनिंग केले, तेव्हा त्यांना आढळले की त्यांच्या मेंदूच्या अनेक महत्त्वाच्या भागांमध्ये ‘ग्रे-मॅटर’चे प्रमाण (वॉल्यूम) खूप कमी झाले होते. मेंदूचा हा भाग आपली स्मरणशक्ती, लक्ष केंद्रित करणे, अचूक निर्णय घेणे आणि भावनांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. खेळाडूंनी स्वतःही कबूल केले की त्यांची विचार करण्याची, समजून घेण्याची आणि निर्णय घेण्याची क्षमता गैर-फुटबॉलपटूंच्या तुलनेत कमकुवत झाली आहे. तज्ञांचे मत आहे की हेडरमुळे होणाऱ्या डोक्याच्या दुखापती भविष्यात ‘क्रॉनिक ट्रॉमॅटिक एन्सेफॅलोपॅथी’ (Chronic Traumatic Encephalopathy) सारख्या अनेक गंभीर न्यूरोलॉजिकल (मज्जातंतूंच्या) आजारांना कारणीभूत ठरू शकतात. हा आजार स्मरणशक्ती कमी होणे आणि मानसिक संतुलन बिघडण्यास कारणीभूत ठरतो. ग्लासगो विद्यापीठाचे प्राध्यापक विली स्टीवर्ट यांच्या मते, माजी फुटबॉलपटूंमध्ये मेंदूचे गंभीर आजार आणि डिमेंशियाचा (स्मृतिभ्रंश) धोका सामान्य लोकांच्या तुलनेत साडेतीन पट जास्त असतो. गॉर्डन मॅक्वीन आणि जेफ एस्टल यांसारख्या दिग्गज खेळाडूंच्या मृत्यूलाही डोक्याच्या याच दुखापतींशी आणि मेंदूच्या आजारांशी जोडून पाहिले गेले आहे. अनेक देशांमध्ये मुलांनी हेडर करण्यावर बंदी घालण्यात येत आहे हा धोका लक्षात घेता आता इंग्लंड, स्कॉटलंड आणि उत्तर आयर्लंडमध्ये मुलांच्या फुटबॉलमध्ये हेडर करण्यावर मर्यादा घालण्यात आल्या आहेत. व्यावसायिक खेळाडूंसाठीही प्रशिक्षणादरम्यान हेडर कमी करण्यासाठी कठोर मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करण्यात आली आहेत. यासोबतच, २०२३ मध्ये प्रभावित खेळाडू आणि त्यांच्या कुटुंबांना मदत करण्यासाठी एक ‘ब्रेन हेल्थ फंड’ (मेंदू आरोग्य निधी) देखील स्थापन करण्यात आला आहे.
Source link
फुटबॉलपटूंचा मेंदू धोक्यात; हेडर मारल्याने मेंदू आकुंचन पावला:अभ्यासात उघड झाले, सामान्य लोकांच्या तुलनेत नैराश्य-चिंतेची शक्यता 25% जास्त
