अलीकडेच दोन बातम्या समोर आल्या. पहिली बातमी अशीहोती की, भारतातील जवळपास दर 10 पैकी 9 प्रौढांमध्येकोलेस्टेरॉल किंवा इतर लिपिडची पातळी सामान्यमर्यादेच्या वर किंवा खाली आहे. दुसरी बातमी अमेरिकेतूनआली, जिथे अशा एका नवीन औषधाला मंजुरी मिळाली,जे एलडीएल कोलेस्टेरॉल 60% पर्यंत कमी करू शकते. हाकेवळ योगायोग असू शकतो, परंतु तो एक अस्वस्थकरणारा प्रश्नही उपस्थित करतो: एखाद्या आजाराचे ओझेआपल्याला तेव्हाच का आठवण करून दिले जाते, जेव्हात्याच्या उपचारासाठी नवीन बाजारपेठ तयार होते? लठ्ठपणा कमी करणाऱ्या औषधांचा अनुभव याचे स्पष्ट उदाहरण आहे. लठ्ठपणा वर्षानुवर्षे वाढत होता. परंतु नवीनऔषधे येताच लठ्ठपणा हा वैद्यकीय क्षेत्र, माध्यमांमधीलचर्चेचा विषय बनला. यामुळे जनजागृती तर वाढली, पणवजनाला औषधाने ठीक होणारा आजार बनवले गेले.शारीरिक अॅक्टिव्हिटी नसणे, ताणतणाव, प्रोसेस्ड फूडयांसारखी मूळ कारणे मागे सुटली. भारतात हृदयविकार,मधुमेह, लठ्ठपणा आणि फॅटी लिव्हर वाढत आहेत. आपल्याजीवनशैलीत बसून राहणे वाढले आहे, चालणे कमी झालेआहे आणि जेवणात साखर, मैदा तसेच जंकफूड वाढलेआहे. गेल्या काही वर्षांत लिपिड आणि कोलेस्टेरॉलउपचारांची उद्दिष्टे सातत्याने खाली आली आहेत. अधिकधोका असलेल्या रुग्णांसाठी एलडीएल कोलेस्टेरॉल 55मिलिग्राम प्रति डेसिलिटरपेक्षा कमी ठेवण्याचा सल्ला दिलाजातो. याआधी ही मर्यादा 70 होती. नवीन औषध एलडीएलकोलेस्टेरॉल 56 ते 59% पर्यंत कमी करू शकते. परंतु प्रत्येकरुग्णाला याची गरज असतेच असे नाही. याच वेळी आयसीएमआर-इंडिया अभ्यासाचे निकालहीआले. हा अभ्यास भारतातील 23 हजार 665 प्रौढांवरआधारित होता आणि त्यात असे आढळून आले की, 87.3टक्के लोकांमध्ये लिपिडशी संबंधित किमान एकअसामान्यता होती. येथे हे समजून घेणे आवश्यक आहे की,याचा अर्थ असा नाही की जवळपास 90 टक्के भारतीयांचेखराब कोलेस्टेरॉल धोकादायक पातळीवर आहे किंवात्यांनी औषध सुरू करायलाच हवे. यामध्ये अशालोकांचाही समावेश आहे, ज्यांची एचडीएल लेव्हल कमीआहे. याला चांगले कोलेस्टेरॉल मानले जाते, पण तेवाढवण्यासाठी कोणतेही औषध येत नाही. हे केवळचांगल्या आणि निरोगी जीवनशैलीनेच वाढू शकते. समस्या तेव्हा सुरू होते, जसे उपचारांचे लक्ष्य बदललेजाते तसे लाखो लोक अचानक अशा श्रेणीत येतात, ज्यांनाऔषध दिले जाणे योग्य मानले जाते. वास्तविक त्यांच्याशरीरात रात्रीतून कोणतेही नवीन नुकसान झालेले नसते.याला मेडिकलायझेशन म्हणतात. याचा अर्थ असा नाही कीकोलेस्टेरॉलची औषधे निरुपयोगी आहेत. खरा प्रश्न हाआहे की औषध कोणाला आणि किती काळ हवे आहे? एका बाजूला एक कोटी लोकांना आवश्यक उपचारमिळत नाहीत, तर दुसरीकडे श्रीमंत वर्गात गरजेपेक्षा जास्ततपासण्या व औषधे वाढत आहेत. थोडे वाढलेले एलडीएलअसलेला निरोगी तरुण आणि हृदयविकाराचा झटका सहनकेलेला व्यक्ती हे दोघे सारखे रुग्ण असू शकत नाहीत.जीवनशैलीमुळे निर्माण झालेल्या आजारांवर गोळ्यांनीउपाय होणार नाही. आपल्याला चांगले अन्न, सक्रिय जीवनव मजबूत प्राथमिक आरोग्य सेवांची गरज आहे. समजूतदाररुग्ण औषधाला नकार देत नाही; तो औषधाची गरज, फायदेआणि कालावधीबद्दल प्रश्न विचारतो आणि विचारपूर्वकनिर्णय घेतो. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.)
Source link
डॉ. चंद्रकांत लहरिया यांचा कॉलम:गरजेपेक्षा जास्त तपासण्या आणि औषधे हाही एक प्रकारचा आजारच
