Pregnancy makeup product Skincare Safety Safe tips & Unsafe Beauty Products During Pregnancy; गर्भावस्थेत कोणती सौंदर्यप्रसाधने सुरक्षित आहेत आणि कोणते मेकअप प्रोडक्ट्स प्रेग्नेंसीमध्ये वापरू नयेत?

अनेक महिलांमध्ये असा गैरसमज आहे की, त्वचेवर लावलेले प्रत्येक प्रॉडक्ट थेट बाळापर्यंत पोहोचते. परंतु वस्तुस्थिती अशी आहे की:

• त्वचेचे संरक्षण : आपली त्वचा हे शरीराचे एक अत्यंत मजबूत आणि प्रभावी संरक्षक कवच आहे.
• कमी शोषण : त्वचेवर लावलेल्या बहुतेक कॉस्मॅटिक घटकांपैकी अत्यंत नगण्य किंवा नगण्यप्राय प्रमाणच रक्ताभिसरणात शोषले जाते.
• सुरक्षितता : रोजच्या वापरातील सामान्य स्किनकेअर आणि मेक-अप प्रॉडक्ट्सचे शोषण इतके कमी असते की, त्याचा गर्भातील बाळाच्या विकासावर कोणताही प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता नसते. तरीही, काही विशिष्ट घटक संभाव्य धोका निर्माण करू शकतात, जे टाळणेच हिताचे असते.

काही घटकांमुळे गर्भातील बाळाला धोका निर्माण होऊ शकतो, त्यामुळे त्यांच्या वापरावर वैद्यकीय बंधने आहेत:

• रेटिनॉईड्स : अँटी-एजिंग क्रीम्स आणि मुरुमांच्या उपचारांमध्ये आढळणारे ‘रेटिनॉल’ आणि व्हिटॅमिन-ए चे डेरिव्हेटिव्ह्ज गरोदरपणात पूर्णपणे टाळावेत. तोंडाने घेण्याच्या व्हिटॅमिन-ए औषधांमुळे जन्मजात व्यंग (Birth Defects) होण्याचा धोका असतो. जरी त्वचेवर लावल्याने शोषण कमी होत असले, तरी सुरक्षेचा उपाय म्हणून डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय रेटिनॉईड्स वापरू नयेत.
• हायड्रोक्विनोन (Hydroquinone) : त्वचा गोरी करणाऱ्या क्रीम्समध्ये वापरला जाणारा हा घटक त्वचेद्वारे जास्त प्रमाणात शोषला जातो. गर्भावस्थेत याच्या सुरक्षिततेचे पुरेसे पुरावे नसल्यामुळे, प्रसूती होईपर्यंत याचा वापर टाळावा.
• सॅलिसिलिक ॲसिड आणि केमिकल पील्स : मुरुमांवर वापरल्या जाणाऱ्या ‘सॅलिसिलिक ॲसिड’चे (Salicylic Acid) फेशिअल वॉशमधील कमी प्रमाण चालते, कारण ते लगेच धुतले जाते. परंतु, जास्त तीव्रतेचे पील्स किंवा प्रॉडक्ट्स डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय वापरू नयेत.
• फॉर्मल्डिहाइड : केस सरळ करण्याच्या ट्रीटमेंट्समध्ये वापरले जाणारे केमिकल्स किंवा तीव्र वासाचे नेल प्रॉडक्ट्स गरोदरपणात पूर्णपणे टाळावेत.

• हेअर डाय : संशोधनानुसार, डोक्याच्या त्वचेद्वारे शोषल्या जाणाऱ्या रसायनांचे प्रमाण अत्यंत कमी असते. तरीही, सुरक्षेचा उपाय म्हणून गरोदरपणाच्या पहिल्या ३ महिन्यांनंतरच केस डाय करावेत आणि जिथे हवा खेळती असेल अशा जागी ही प्रक्रिया करावी.
• सुगंध आणि तीव्र वास : तीव्र सुगंध असलेल्या प्रॉडक्ट्समुळे बाळाला थेट इजा होत नाही, परंतु गरोदरपणात महिलांची वासाची संवेदनशीलता वाढते. यामुळे डोकेदुखी, मळमळ किंवा त्वचेची जळजळ होऊ शकते. त्यामुळे ‘फ्रेग्रन्स-फ्री’ किंवा सौम्य प्रॉडक्ट्स वापरणे सोयीस्कर ठरते.
• बदलणारी त्वचा : हार्मोनल बदलांमुळे पूर्वी मानवणारे प्रॉडक्ट्सही या काळात त्वचेला ॲलर्जी किंवा जळजळ देऊ शकतात. त्यामुळे या काळात नवीन आणि क्लिष्ट स्किनकेअर प्रयोग करणे टाळावे.

अनेक महिलांना वाटते की गरोदरपणात सनस्क्रीन लावणे हानिकारक असते, पण हा एक मोठा गैरसमज आहे:

• मेलॅस्मा किंवा प्रेग्नन्सी मास्क: गर्भावस्थेतील संप्रेरकांच्या बदलांमुळे त्वचेवर काळे डाग किंवा पिगमेंटेशन येण्याचा धोका असतो, ज्याला ‘प्रेग्नन्सी मास्क’ म्हणतात.
• मिनरल सनस्क्रीनचा वापर: सूर्याच्या अतिनील किरणांपासून संरक्षणासाठी सनस्क्रीन लावणे खूप गरजेचे आहे. या काळात ‘झिंक ऑक्साईड’ किंवा ‘टायटॅनियम डायऑक्साईड’ युक्त ‘मिनरल सनस्क्रीन’ वापरणे सर्वात सुरक्षित मानले जाते, कारण ते त्वचेत शोषले न जाता त्वचेच्या वर एक संरक्षक थर तयार करतात.

बाळाच्या निरोगी वाढीवर नेहमी खालील गोष्टींचा थेट परिणाम होतो:

• मातेचे पोषण आणि आहार : प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि योग्य आहार.
• एकंदरीत आरोग्य : मातेचे इतर आजार, संसर्ग आणि नियमित अँटेनेटल तपासण्या.
• घातक सवयी : धुम्रपान आणि मद्यपान पूर्णपणे बंद ठेवणे.
• साधी दिनचर्या हीच सर्वोत्तम काळजी
• थोडा मॉइश्चरायझर, लिपस्टिक किंवा फाउंडेशन लावल्याने बाळाच्या विकासावर कोणताही वाईट परिणाम होत नाही. जास्त औषधी प्रॉडक्ट्स ऐवजी सौम्य क्लिन्झर, चांगले मॉइश्चरायझर आणि मिनरल सनस्क्रीन असा सोपा आणि साधा स्किनकेअर रुटीन ठेवणे हेच गर्भावस्थेत सर्वात सुरक्षित आणि उत्तम ठरते.
  गर्भावस्थेत सौंदर्यप्रसाधने वापरणे पूर्णपणे बंद करण्याची गरज नाही, तर फक्त सतर्क आणि सुज्ञ राहण्याची गरज आहे. प्रॉडक्ट्सची लेबल्स नीट वाचा, रेटिनॉईड्स आणि हायड्रोक्विनोन असलेले घटक टाळा, आणि कोणत्याही प्रिस्क्रिप्शन स्किनकेअर प्रॉडक्टचा वापर करण्यापूर्वी आपल्या स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा (Obstetrician) सल्ला आवर्जून घ्या.