Housing Society Common Amenities Rules; एकाच सोसायटीतील रहिवाशांना जिम, स्विमिंग पूलसारख्या सुविधा नाकारणे चुकीचे; नवीन घर घेण्यापूर्वी खरेदीखत नक्की तपासा

अशा परिस्थितीत, फ्लॅट खरेदी करताना ग्राहकांनी केवळ घराची किंमत, कार्पेट एरिया आणि ठिकाण पाहणे पुरेसे नाही. सामायिक सुविधांबाबत आपले हक्कही समजून घेतले पाहिजे जेणेकरून भविष्यात कोणतेही वाद होणार नाही. घर खरेदी करण्यापूर्वी विक्री करार आणि प्रकल्पाशी संबंधित सगळी कागदपत्रे काळजीपूर्वक चेक का केली पाहिजे आपण खालील उदाहरणाद्वारे समजून घेऊया.

बेंगळुरूमधील कोथनूर येथील ‘आर्या गृह’ या एकाच बिल्डरने बांधलेल्या दोन गृहनिर्माण प्रकल्पांशी संबंधित आहे. पहिला प्रकल्प आर्या हमसा 2015 मध्ये पूर्ण झाला आणि भोगवटा प्रमाणपत्र – OC – मिळाले. त्यानंतर, बिल्डरने जवळच आर्या हमसा ग्रांदे नावाचा दुसरा प्रकल्प बांधला ज्याची K-RERA मध्ये नोंदणी झाली आणि 31 जानेवारी 2019 रोजी ओसी प्रमाणपत्र मिळाले.

या दोन्ही प्रकल्पांचे करार, जमिनीचा मालक आणि मंजूर आराखडे वेगवेगळे होते, पण क्लबहाऊस, रस्ते, पायवाटा, एन्ट्री-एक्झिट दरवाजे आणि इतर सामायिक सुविधा दोन्ही सोसायट्यांसाठी समान होत्या. जेव्हा आर्या हमसा ग्रांदेच्या रहिवाशांनी या सुविधा वापरण्यास सुरुवात केल्यावर आर्या हमसाच्या रहिवाशांनी विरोध केला आणि अखेरीस प्रकरण न्यायालयात पोहोचले.

या प्रकरणातून नोंदणीकृत विक्री करारामध्ये नमूद अटी अत्यंत महत्त्वाच्या असतात, हा सर्वात मोठा धडा आहे. केवळ ब्रोशर किंवा बिल्डरच्या आश्वासनांवरून एखादी सुविधा फक्त तुमच्याच सोसायटीसाठी आहे, असं गृहीत धरणं चुकीचे आहे. त्यामुळे घर किंवा फ्लॅट किंवा अपार्टमेंट खरेदी करण्याआधी कंमन सुविधा कोण वापरू शकतो, त्यांची देखभाल कोण करणार, खर्च कोण उचलणार आणि इतर सोसायट्यांमधील लोकांनाही त्या वापरता येतील का? अशा सर्व गोष्टींची खातरजमा केली पाहिजे.

कर्नाटक उच्च न्यायालयाने 9 जुलै, 2026 रोजी अपील फेटाळले आणि सांगितले की, नोंदणीकृत Sale Deed नुसार दोन्ही प्रकल्पांमधील रहिवाशांना सामायिक सुविधा वापरण्याची परवानगी होती. म्हणजे, विक्री करारात कॉमन वापराचा हक्क आधीच दिला असतो, तेव्हा फ्लॅट मालक नंतर या सुविधांवर एकतर्फी हक्कांचा दावा करू शकत नाहीत.

गृहनिर्माण प्रकल्पात केवळ क्लबहाऊस किंवा स्विमिंगपूल पुरत्या सामायिक सुविधा मर्यादित नसतात. त्यामध्ये अंतर्गत रस्ते, एन्ट्री-एक्झिट दरवाजे, रस्ते, जिम, गार्डन, मोकळ्या जागा, सिक्युरिटी आणि इतर सोयीसुविधांचाही समावेश असू शकतो. मात्र लक्षात घ्या की प्रत्येक प्रकल्पानुसार सोयीसुविधा आणि वापराचे हक्क वेगवेगळे असू शकतात. त्यामुळे घर खरेदी करण्यापूर्वी, ब्रोशरऐवजी विक्री करार आणि इतर कायदेशीर कागदपत्रांमध्ये दिलेला तपशील तपासणे महत्त्वाचे आहे.

असं प्रत्येक बाबतीत घडेलच असे नाही. नोंदणीकृत विक्री करार किंवा इतर कायदेशीर कागदपत्रे दुसऱ्या सोसायटीच्या रहिवाशांना कॉमन सुविधा वापरण्याची परवानगी देत असेल तर त्यांना रोखणे सोपे नाही किंवा कायद्याविरुद्ध ठरेल. या कर्नाटकच्या प्रकरणात न्यायालयाने विक्री करारातील अटींना महत्त्वपूर्ण मानले आणि सांगितले की केवळ सोसायटी किंवा रहिवासी संघटना स्थापन केल्याने प्रत्येक सुविधेवर विशेष अधिकार मिळत नाही.