Feet skin infection causes, symptoms, signs, remedies, Athlete’s Foot in Monsoon Symptoms, Treatment & Prevention; पावसाळ्यात पायांचा बुरशीजन्य संसर्ग कसा टाळाल? पायांच्या इनफेक्शनचे

पावसाळ्यात हा त्रास होण्यामागील कारणे अत्यंत साधी पण गंभीर आहेत:

• कमकुवत त्वचा : पाय दीर्घकाळ ओले राहिल्याने त्वचेचा नैसर्गिक संरक्षक स्तर कमजोर होतो, ज्यामुळे बुरशी सहजपणे त्वचेच्या आत प्रवेश करते.
• अयोग्य शूज आणि पायमोजे : हवा खेळती न राहणारे बंद शूज, ओले झालेले मोजे किंवा सतत ओल्या जागी राहिल्याने बुरशी वेगाने वाढते.
• जोखमीचे घटक : ज्यांना पायांना खूप घाम येतो, जे दिवसभर बंद शूज घालतात किंवा ज्यांना डायबिटीज आहे, अशा व्यक्तींमध्ये हा संसर्ग वारंवार होण्याचा धोका जास्त असतो.
• संसर्गाचा प्रसार : सार्वजनिक ठिकाणचा ओलसरपणा, जिम, स्विमिंग पूल किंवा दुसऱ्याचे टॉवेल आणि चप्पल वापरल्याने बुरशीचे बीजाणू (Fungal Spores) एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे सहज पसरतात.

हा संसर्ग रोखण्याची सुरुवात पायांच्या योग्य काळजीपासून होते:

• पाय कोरडे ठेवा : पाय सौम्य साबणाने स्वच्छ धुवा आणि धुतल्यानंतर ते व्यवस्थित पुसून कोरडे करा. विशेषतः पायांच्या बोटांमधील जागा (Interdigital Spaces) पूर्णपणे कोरडी असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
• मोजे आणि शूजची निवड : मोजे नेहमी स्वच्छ असावेत आणि ते थोडेही ओले वाटल्यास लगेच बदलावेत. पावसाळ्यात बंद शूजऐवजी हवा खेळती राहील अशा चपला किंवा सँडल्सचा वापर करा.
• वैयक्तिक वस्तू शेअर करू नका : टॉवेल, मोजे आणि चप्पल पूर्णपणे वैयक्तिक ठेवा. सार्वजनिक ठिकाणी (जिम, लॉकर रूम) उघड्या पायांनी चालणे टाळा. तसेच, शूज पुन्हा घालण्यापूर्वी ते पूर्णपणे वाळलेले असावेत. शूजमध्ये ‘एंटीफंगल पावडर’ वापरल्यास ओलावा साचत नाही.

बुरशीजन्य संसर्गावर मात करण्यासाठी योग्य वैद्यकीय उपचारांचीच गरज असते:

• अँटीफंगल क्रीम्स : टर्बिनाफाइन (Terbinafine), क्लोट्रिमाझोल (Clotrimazole) किंवा मायकोनाझोल (Miconazole) युक्त क्रीम्स बुरशीची वाढ थांबवतात आणि खाज व जळजळ कमी करतात.
• उपचाराचा कोर्स पूर्ण करा : लक्षणे कमी झाली किंवा बरे वाटू लागले तरीही उपचारांचा पूर्ण कोर्स पूर्ण करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. औषध मध्येच बंद केल्यास संसर्ग पुन्हा उद्भवण्याची शक्यता असते.
• नखांपर्यंत संसर्ग पोहोचण्याचा धोका : वेळेवर उपचार न केल्यास आणि बुरशी तशीच राहू दिल्यास ती पायाच्या नखांपर्यंत (Toe Nails) पोहोचू शकते. नखांमध्ये संसर्ग झाल्यास तो पूर्णपणे बरा करण्यासाठी पुढे महिनान् महिने दीर्घकालीन उपचार करावे लागतात.
• खाजवणे टाळा : संसर्ग झालेल्या जागेवर खाजवल्याने त्वचा दुखावली जाते, ज्यामुळे बुरशीसोबतच जिवाणूंचा संसर्ग होण्याचा धोका निर्माण होतो.

अनेक लोक या समस्येसाठी घरगुती उपायांचा अवलंब करतात, परंतु त्यांची मर्यादा जाणून घेणे गरजेचे आहे:

• खोबरेल तेल : खोबरेल तेलामध्ये लॉरिक ॲसिड (Lauric Acid) असते, ज्याने लॅबोरेटरी चाचण्यांमध्ये अँटीफंगल गुणधर्म दाखवले आहेत. परंतु, मानवी त्वचेवरील तीव्र संसर्गावर मुख्य उपचार म्हणून खोबरेल तेल प्रभावी असल्याचा कोणताही भक्कम वैद्यकीय पुरावा नाही. ते केवळ कोरड्या त्वचेला ओलावा देण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.
• कोमट पाण्यात पाय बुडवणे : कोमट पाण्यात पाय ठेवल्याने तात्पुरता आराम वाटू शकतो, परंतु यामुळे संसर्ग बरा होत नाही. उलट, पाय जास्त वेळ पाण्यात राहिल्याने बुरशी वाढण्यास मदत होऊ शकते. जर पाय पाण्यात ठेवलेच, तर त्यानंतर पाय पूर्णपणे पुसून कोरडे करणे अनिवार्य आहे.
• साखरेचे प्रमाण आणि आहार : रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवल्याने संसर्गाशी लढण्याची शरीराची क्षमता सुधारते (विशेषतः डायबेटिक रुग्णांसाठी). परंतु, केवळ आहारात बदल केल्याने आधीच झालेला बुरशीजन्य संसर्ग बरा होत नाही.

जर तुम्हाला खालीलपैकी कोणतीही लक्षणे दिसल्यास घरगुती उपचार करत न बसता त्वरित त्वचाविकार तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा:

• संसर्ग किंवा खाज सतत वाढत असल्यास.
• पायांमध्ये तीव्र वेदना, सूज किंवा पू (Pus) निर्माण झाल्यास.
• त्वचेचा लालसरपणा आजूबाजूच्या भागात वेगाने पसरत असल्यास.
• संसर्ग पायाच्या नखांपर्यंत पोहोचला असल्यास.
  पावसाळ्यातील पायांचा बुरशीजन्य संसर्ग हा अत्यंत सामान्य असला, तरी सुरुवातीलाच योग्य काळजी घेतल्यास तो पूर्णपणे टाळता आणि बरा करता येतो. पाय नेहमी स्वच्छ आणि कोरडे ठेवणे, अँटीफंगल क्रीम्सचा डॉक्टरांच्या सल्ल्याने पूर्ण कोर्स करणे आणि घरगुती उपायांवर जास्त अवलंबून न राहणे हाच या समस्येतून कायमची मुक्ती मिळवण्याचा मार्ग आहे!