Crispy Potato Chivda | बटाट्याचा चिवडा कसा बनवावा?

बटाट्याचा चिवडा चांगला होण्यासाठी बटाट्यांची निवड महत्त्वाची आहे. शक्य असल्यास इंदोरी किंवा एलआर प्रकारचे बटाटे वापरावेत. या बटाट्यांची साल काहीशी लालसर आणि पातळ असते. त्यामध्ये इतर बटाट्यांच्या तुलनेत स्टार्चचे प्रमाण कमी असल्यामुळे त्यापासून तयार केलेले वेफर्स किंवा चिवडा तळताना फारसा लालसर होत नाही. मात्र प्रत्येक ठिकाणी इंदोरी किंवा एलआर बटाटे मिळतीलच असे नाही. त्यामुळे घरात रोजच्या वापरासाठी असलेले बटाटे वापरले तरी चालतात. फक्त त्यातील अतिरिक्त स्टार्च पाण्याने व्यवस्थित काढून घेणे आवश्यक आहे. हीच या रेसिपीतील सर्वात महत्त्वाची बाब आहे.

साधारण एक किलो बटाटे घेऊन त्यांची साल पूर्णपणे काढून घ्यावी. साल काढलेले बटाटे पाण्यामध्ये भिजत ठेवावेत. त्यानंतर बटाटे दोन-तीन वेळा स्वच्छ पाण्याने धुवावेत.आता मोठ्या भांड्यात किंवा परातीमध्ये स्वच्छ पाणी घ्यावे. त्यामध्ये जाडसर किसणीच्या साहाय्याने बटाटे किसून घ्यावेत. बटाटा किसताना तो आडवा धरावा. असे केल्याने लांब आणि छान लच्छेदार किस तयार होतो. बटाटा उभा धरून किसल्यास किस अपेक्षेप्रमाणे लांब होत नाही आणि तळताना काही तुकडे जास्त करपण्याची शक्यता असते. बटाट्याचा किस पाण्यातच पडू द्यावा. सर्व बटाटे किसून झाल्यानंतर हा किस दोन ते चार वेळा स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्यावा. सुरुवातीला पाणी पांढरट किंवा गढूळ दिसेल. मात्र पाणी स्वच्छ दिसेपर्यंत किस धुत राहणे आवश्यक आहे. यामुळे बटाट्यातील अतिरिक्त स्टार्च निघून जातो आणि तळताना किस लालसर होण्याची शक्यता कमी होते.

• बटाटे – 1 किलो
• शेंगदाणे – 1 वाटी
• हिरव्या मिरच्या – 4 ते 5
• कढीपत्ता – 1 वाटी
• पिठीसाखर – 2 चमचे
• मीठ – 1 चमचा किंवा चवीनुसार
• तळण्यासाठी तेल – आवश्यकतेनुसार
• शेंगदाणे व मिरची तळताना घालण्यासाठी थोडे मीठ

किस व्यवस्थित धुतल्यानंतर तो चाळणीमध्ये काढून घ्यावा. चाळणीखाली एखादे भांडे ठेवावे, जेणेकरून अतिरिक्त पाणी निघून जाईल.त्यानंतर स्वच्छ सुती कापड अंथरून त्यावर बटाट्याचा किस पसरवावा. किसाचा थर खूप जाड ठेवू नये. साधारण तीन-चार मिनिटे तो तसाच पसरून ठेवावा. यामुळे किसाला लागलेले अतिरिक्त पाणी निघून जाईल.
तळण्यापूर्वी किस शक्य तितका कोरडा असणे महत्त्वाचे आहे. पाणी जास्त राहिल्यास गरम तेलात किस टाकताना तेल उडण्याची शक्यता असते आणि चिवड्याची कुरकुरीतपणाही कमी होऊ शकतो.

https://www.youtube.com/watch?v=S9iyj-1n20s ​

कढईमध्ये पुरेसे तेल घेऊन ते चांगले गरम करावे. तेल मध्यम आचेवर ठेवावे. तेल योग्य तापले आहे की नाही हे पाहण्यासाठी थोडासा किस तेलात टाकून पाहावा.बटाट्याचा किस तेलात टाकल्यानंतर लगेच झाऱ्याने ढवळू नये. सुरुवातीलाच झारा लावल्यास बटाट्याचा किस झाऱ्याला चिकटण्याची शक्यता असते. काही क्षणांनी तेलातील बुडबुडे कमी झाले की झारा लावावा. त्यानंतर किस हलक्या हाताने वर-खाली करत तळावा.

तो कुरकुरीत आणि हलका होईपर्यंत तळणे आवश्यक आहे. साधारण एका बॅचला दोन ते तीन मिनिटे लागू शकतात. मात्र वेळ बटाट्याच्या किसाच्या प्रमाणावर आणि तेलाच्या तापमानावर अवलंबून असेल.किस कुरकुरीत झाला की तो झाऱ्याच्या मदतीने बाहेर काढावा आणि दुसऱ्या झाऱ्यामध्ये किंवा जाळीदार भांड्यात ठेवावा. त्यामुळे अतिरिक्त तेल निघून जाईल. अशा पद्धतीने संपूर्ण बटाट्याचा किस तळून घ्यावा.

बटाट्याचा किस तयार झाल्यानंतर चिवड्याला अधिक चव देण्यासाठी शेंगदाणे तळून घ्यावेत. कढईमध्ये थोडे तेल ठेवून त्यात एक वाटी शेंगदाणे घालावेत. शेंगदाणे तळताना त्यात चिमूटभर मीठ घातल्यास ते खाताना अळणी लागत नाहीत.शेंगदाण्यांचा रंग किंचित बदलला आणि ते तडतडल्यासारखे दिसू लागले की ते बाहेर काढून घ्यावेत.यानंतर कढीपत्ता तळावा. कढीपत्ता पूर्णपणे कुरकुरीत होईपर्यंत तळणे महत्त्वाचे आहे.

उपवासाच्या वेळी कढीपत्ता खात नसल्यास तो वगळू शकता.चिवड्यात हिरव्या मिरच्याही घालता येतात. मिरच्यांचे पातळ आणि उभे तुकडे करून त्या तळाव्यात. मिरची तळताना चिमूटभर मीठ घालावे. मिरची पूर्णपणे कुरकुरीत होईपर्यंत तळावी. मिरची किंवा कढीपत्ता ओलसर राहिल्यास नंतर चिवडा नरम पडण्याची शक्यता असते.

तळलेला बटाट्याचा किस, शेंगदाणे, कढीपत्ता आणि हिरवी मिरची एका मोठ्या भांड्यात घेऊन हलक्या हाताने मिसळावेत.यानंतर चिवड्याला चव देण्यासाठी पिठीसाखर आणि मीठ वापरावे. साधारण एक किलो बटाट्याच्या चिवड्यासाठी दोन चमचे साखर आणि एक चमचा मीठ घेता येते. मात्र आपल्या चवीप्रमाणे या प्रमाणात थोडा बदल करता येतो.साखर आणि मीठ थेट घालण्याऐवजी ते मिक्सरमध्ये बारीक करून घ्यावे. असे केल्याने साखर आणि मीठाचे मोठे कण चिवड्याच्या तळाशी राहणार नाहीत आणि ते संपूर्ण चिवड्यामध्ये व्यवस्थित मिसळले जातील. त्यामुळे प्रत्येक घासाला चव समान लागते.ज्यांना आवडत असेल त्यांनी काजू, बदाम किंवा बेदाणेदेखील घालू शकतात. मात्र साध्या आणि कमी खर्चातील चिवड्यासाठी शेंगदाणे, कढीपत्ता आणि मिरची एवढे साहित्यही पुरेसे आहे.

बटाट्याचा चिवडा तयार करताना काही गोष्टी विशेष लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे. सर्वप्रथम बटाट्याचा किस पाण्यातून स्वच्छ धुवून त्यातील स्टार्च कमी करावा. दुसरे म्हणजे तळण्यापूर्वी किसातील अतिरिक्त पाणी पूर्णपणे काढावे.तेल योग्य तापमानाला असणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. तेल खूप कमी गरम असल्यास किस तेल शोषून घेईल आणि चिवडा तेलकट होईल. उलट तेल खूप गरम असल्यास किस पटकन लाल किंवा करपलेला होऊ शकतो. त्यामुळे मध्यम आचेवर तळणे योग्य ठरते.