“घरबसल्या पैसे कमवा.” “व्हिडिओ पाहून दररोज पैसे कमवा.” सोशल मीडिया स्क्रोल करताना तुम्ही अनेकदा अशा जाहिराती पाहिल्या असतील. या जाहिराती ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप्सच्या आहेत. म्हणजे असे ॲप्स, जे व्हिडिओ/जाहिराती पाहिल्याबद्दल किंवा लहान-लहान ऑनलाइन कामे पूर्ण करण्याच्या बदल्यात पैसे कमावण्याचा दावा करतात. पार्ट-टाइम कमाईच्या मोहात अनेक विद्यार्थी आणि तरुण हे ॲप्स डाउनलोड करतात. सुरुवातीला काही लोकांना थोडेफार पैसे मिळतात, ज्यामुळे त्यांचा विश्वास वाढतो. पण अनेक प्रकरणांमध्ये सायबर गुन्हेगार याच विश्वासाचा फायदा घेऊन फसवणूक करतात. अलीकडेच, गृह मंत्रालय आणि ‘इंडियन सायबर क्राईम कोऑर्डिनेशन सेंटर’ (I4C) ने ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप्सबद्दल इशारा जारी केला आहे. म्हणूनच, ‘सायबर साक्षरता’ या कॉलममध्ये आज ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप स्कॅमबद्दल सविस्तर चर्चा करणार आहोत. तसेच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: राहुल मिश्रा, सायबर सुरक्षा सल्लागार, उत्तर प्रदेश पोलीस प्रश्न- ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप घोटाळा काय आहे? उत्तर- हा एक प्रकारचा सायबर फसवणूक आहे, ज्यात ॲपवरून व्हिडिओ, रील्स किंवा जाहिराती पाहून पैसे कमावण्याचा दावा केला जातो. यात- प्रश्न- सायबर ठग हा घोटाळा कसा करतात? उत्तर- ठग सोशल मीडिया, मेसेज किंवा बनावट जाहिरातींद्वारे ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप्सचा प्रचार करतात. वापरकर्त्यांना कमाईचे आमिष दाखवून ॲप डाउनलोड करायला लावतात. इथूनच घोटाळ्याची सुरुवात होते. हे ग्राफिकमधून समजून घ्या- प्रश्न- APK फाइल काय आहे? ते डाउनलोड करणे धोकादायक का आहे? उत्तर- हे अँड्रॉइड ॲपचे इन्स्टॉलेशन फाइल पॅकेज आहे. बनावट लिंक, पॉपअप किंवा अनधिकृत वेबसाइटवरून डाउनलोड केलेल्या APK फाइलमध्ये मालवेअर किंवा स्पायवेअर असू शकते. यामुळे मोबाईल हॅक होणे, डेटा चोरी आणि बँक फसवणुकीचा धोका असतो. प्रश्न- बनावट ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप्स कोणत्या परवानग्या मागतात? उत्तर- बनावट ॲप्स अनेक अनावश्यक परवानग्या मागतात, जसे की- प्रश्न- ॲक्सेसिबिलिटी परमिशन काय आहे आणि ती धोकादायक का आहे? उत्तर- ॲक्सेसिबिलिटी परमिशन देण्याचा अर्थ असा आहे की तुम्ही तुमच्या फोनचा ताबा स्कॅमरच्या हातात देत आहात. यामुळे त्याला मोबाइलच्या अनेक ॲक्टिव्हिटीज नियंत्रित आणि मॉनिटर करण्याचा ॲक्सेस मिळतो. हा ॲक्सेस मिळाल्यानंतर सायबर ठग- म्हणून ही परवानगी सर्वात संवेदनशील आणि धोकादायक आहे. प्रश्न- स्कॅमर कोणत्या लोकांना लक्ष्य करतात? उत्तर- या घोटाळ्यात ठग सहसा अशा लोकांना लक्ष्य करतात, जे लवकर आणि सोप्या कमाईच्या मोहात पडतात. जसे की- प्रश्न- बनावट ॲप्स कसे ओळखायचे? उत्तर- काही असामान्य संकेतांवरून बनावट ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप्स सहज ओळखता येतात. ते ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- प्ले स्टोअरवरील ॲप्सही धोकादायक असू शकतात का? उत्तर- होय, सायबर चोर बनावट ॲप्स खरी असल्यासारखी बनवून प्ले स्टोअरवर अपलोड करतात. म्हणून, कोणतेही ॲप डाउनलोड करण्यापूर्वी डेव्हलपरचे नाव, रिव्ह्यू, डाउनलोड संख्या, परवानग्या आणि अपडेट हिस्ट्री नक्की तपासा. प्रश्न- बनावट ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप इन्स्टॉल केल्याने कोणते धोके असू शकतात? उत्तर- अशी ॲप्स इन्स्टॉल केल्याने मोबाइल आणि बँकिंग सुरक्षा दोन्ही धोक्यात येऊ शकतात. सर्व धोके ग्राफिक्समध्ये पाहा- प्रश्न- बनावट कमाईचे ॲप्स सोशल मीडियावर कसे चालवले जातात? उत्तर- सायबर चोर बनावट कमाईचे ॲप्स सोशल मीडिया आणि मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मद्वारे शेअर करतात. जसे की- अनेकदा प्रभावशाली व्यक्तींच्या (इन्फ्लुएंसर) प्रमोशन आणि रेफरल स्कीमद्वारे देखील या ॲप्सचा प्रचार केला जातो. प्रश्न- ‘वॉच अँड अर्न स्कॅम’पासून कसे वाचाल? उत्तर- यापासून वाचण्यासाठी सतर्क राहणे सर्वात महत्त्वाचे आहे. कोणतेही ॲप डाउनलोड करण्यापूर्वी किंवा त्याला परवानगी देण्यापूर्वी त्याची नीट तपासणी करा. सर्व सुरक्षा टिप्स ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- जर चुकून फेक ‘वॉच अँड अर्न’ ॲप डाउनलोड झाले तर काय करावे? उत्तर- अशा स्थितीत त्वरित कारवाई करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून डेटा चोरी आणि बँक फसवणुकीपासून वाचता येईल. ग्राफिकमध्ये पाहा काय करावे- प्रश्न- जर बँक खात्यातून पैसे कापले गेले तर काय करावे? उत्तर- अशा परिस्थितीत, विलंब न करता त्वरित सायबर क्राईम हेल्पलाइन आणि बँकेला माहिती द्या. लवकर कारवाई केल्याने पैसे परत मिळण्याची शक्यता वाढते. प्रश्न- ‘वॉच अँड अर्न स्कॅम’ची तक्रार कुठे आणि कशी करावी? उत्तर- यासाठी ही पावले उचला-
Source link
‘व्हिडिओ पाहा, पैसे कमवा’:या जाहिरातीपासून सावध रहा! स्कॅमर खाते रिकामी करतील, तज्ञांकडून समजून घ्या, फसवणुकीपासून कसे वाचायचे
