तेहरान/नवी दिल्ली5 दिवसांपूर्वी
- कॉपी लिंक
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेजेश्कियान यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना माजी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या शासकीय अंत्यसंस्कारात सहभागी होण्यासाठी निमंत्रण पाठवले आहे.
अयातुल्ला खामेनी यांचा २८ फेब्रुवारी रोजी इस्रायल-अमेरिकेच्या हल्ल्यात मृत्यू झाला होता. यानंतर ४ मार्च रोजी त्यांचे अंत्यसंस्कार होणार होते, परंतु युद्धाच्या कारणामुळे ते पुढे ढकलण्यात आले होते.
आता याची सुरुवात ४ जुलैपासून होईल. त्यांचे पार्थिव तेहरानमधील ग्रँड मोसल्ला परिसरात अंतिम दर्शनासाठी ठेवण्यात येईल. यानंतर ९ जुलै रोजी मशहद येथील इमाम रजा दर्ग्यात त्यांना दफन करण्यात येईल.
अधिकाऱ्यांनी अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे की तेहरान, कुम आणि मशहद येथे होणाऱ्या अंत्यसंस्कार कार्यक्रमांमध्ये सुमारे २ कोटी लोक सहभागी होऊ शकतात.
इराणमधील तेहरानमध्ये माजी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या कार्यालयाजवळ त्यांची खुर्ची आणि एक छायाचित्र प्रदर्शित करण्यात आले होते.
मोदींच्या इराण दौऱ्यावर सस्पेन्स
इराणने अंतिम संस्कार समारंभासाठी जगातील अनेक देशांना निमंत्रण पाठवले आहे. विशेषतः शेजारील आणि मित्र राष्ट्रांना यात सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले आहे.
सध्या हे स्पष्ट नाही की पंतप्रधान मोदी खामेनी यांच्या अंत्यसंस्कारात सहभागी होतील की नाही. भारत सरकारने याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा केलेली नाही. अशा परिस्थितीत भारताकडून या समारंभात कोण सहभागी होईल, हे अद्याप स्पष्ट नाही.
इराणचे तत्कालीन अध्यक्ष इब्राहिम रईसी यांच्या मे 2024 मध्ये हेलिकॉप्टर अपघातात मृत्यू झाल्यानंतरही भारताने उच्चस्तरीय शिष्टमंडळ तेहरानला पाठवले होते.
त्यावेळी भारत सरकारने एक दिवसाचा राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर केला होता. तत्कालीन उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड यांनी भारतीय शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करत तेहरान गाठले होते आणि अंत्यसंस्कार समारंभात सहभागी झाले होते.
खामेनी यांना मशहदमध्ये का दफन केले जाईल?
खामेनी यांचा मुख्य अंत्यसंस्कार समारंभ तेहरानमध्ये होईल, जो किमान 24 तास चालण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर पार्थिव शरीर धार्मिक शहर कुम येथे नेले जाईल आणि नंतर मशहदला पोहोचवले जाईल, जिथे इमाम रजा यांच्या दर्गा परिसरात दफन केले जाईल.
मशहद हे इराणमधील दुसरे सर्वात मोठे शहर आहे. हे देशाच्या ईशान्य भागात स्थित आहे आणि शिया मुस्लिमांचे सर्वात महत्त्वाचे धार्मिक केंद्र मानले जाते.
शहराची सर्वात मोठी ओळख इमाम रजा यांचा दर्गा आहे. इमाम रजा हे शिया मुस्लिम परंपरेतील आठवे इमाम होते. त्यांचा दर्गा जगातील सर्वात मोठ्या धार्मिक स्थळांपैकी एक आहे, जिथे दरवर्षी कोट्यवधी भाविक दर्शनासाठी येतात.
खामेनी यांना मशहदमध्ये दफन केल्याने त्यांचे नाव शिया इस्लाममधील सर्वात आदरणीय धार्मिक नेत्यांच्या श्रेणीत अधिक मजबूतपणे जोडले जाईल.
मशहद हे इराणमधील दुसरे सर्वात मोठे शहर आहे. येथे इमाम रजा यांची दर्गा आहे.
IRGC कडे खामेनी यांच्या अंत्यसंस्काराची जबाबदारी
अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यसंस्कारात झालेला विलंब इस्लामिक परंपरेनुसार असामान्य मानला जात आहे. सामान्यतः इस्लाममध्ये एखाद्या व्यक्तीला मृत्यूनंतर एक-दोन दिवसांच्या आत दफन केले जाते. मात्र, इराणी अधिकाऱ्यांनुसार, प्रचंड गर्दीची अपेक्षा आणि युद्धाच्या परिस्थितीमुळे अंत्यसंस्कारात विलंब झाला.
तेहरान महानगरपालिकेत सामाजिक आणि सांस्कृतिक व्यवहार विभागाचे उपप्रमुख मोहम्मद अली तवक्कोलीजादेह यांनी अंत्यसंस्काराच्या तयारीची माहिती दिली. त्यांनी सरकारी दूरदर्शनला सांगितले की, खामेनी यांच्यासाठी तीन दिवसांचा सार्वजनिक जनाजा आयोजित केला जाईल.
अधिकाऱ्यांनी जनाजा कधी होईल हे सांगितले नाही, परंतु ते इस्लामिक कॅलेंडरच्या पहिल्या महिन्याच्या, म्हणजेच मोहर्रमच्या सुरुवातीला, जे 21 जूनच्या आसपास येते, होऊ शकते असे म्हटले. संपूर्ण कार्यक्रमाच्या आयोजनाची जबाबदारी IRGC कडे आहे.
खोमेनी यांच्या जनाजात 1 कोटी लोक जमले होते
इराणमध्ये इस्लामिक प्रजासत्ताकाचे संस्थापक अयातुल्ला रुहोल्लाह खोमेनी यांच्या 1989 च्या अंत्यसंस्कारात सुमारे 1 कोटी लोक सहभागी झाले होते. तो त्यावेळी इराणच्या एकूण लोकसंख्येचा सुमारे सहावा भाग होता.
हा कार्यक्रम आजही जगातील सर्वात मोठ्या अंत्यसंस्कारांपैकी एक मानला जातो. इतकी प्रचंड गर्दी झाली होती की चेंगराचेंगरी झाली. यात किमान 8 लोकांचा मृत्यू झाला होता आणि हजारो लोक जखमी झाले होते.
यावेळी अधिकारी याहूनही मोठ्या गर्दीला हाताळण्याचा आणि कोणताही अपघात टाळण्याचा प्रयत्न करत आहेत. परंतु युद्धाच्या प्रभावातून सावरणाऱ्या देशात इतका मोठा कार्यक्रम आयोजित करणे हे मोठे आव्हान मानले जात आहे.
इराणचे नेते अयातुल्ला रुहोल्ला खोमेनी यांची 6 जून 1989 रोजी तेहरानमध्ये अंत्ययात्रा. शोकाकुल लोकांची गर्दी त्यांच्या शरीराला स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
अमेरिका-इस्त्रायलच्या हल्ल्यांमध्ये खामेनी यांचा मृत्यू झाला होता
अमेरिका आणि इस्त्रायलने 28 फेब्रुवारी रोजी इराणविरुद्ध मोठे लष्करी ऑपरेशन सुरू केले होते. यावेळी तेहरानसह अनेक रणनीतिक ठिकाणांवर हवाई हल्ले करण्यात आले. या हल्ल्यांमध्ये इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचे घर आणि त्यांच्या कार्यालयालाही लक्ष्य करण्यात आले होते.
खामेनी बंकरमध्ये उपस्थित होते, पण सततच्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांमध्ये ते गंभीर जखमी झाले. नंतर इराणी सुरक्षा सूत्रांनी त्यांच्या मृत्यूची पुष्टी केली. हल्ल्यांमध्ये खामेनी यांच्यासोबत इराणचे अनेक वरिष्ठ लष्करी आणि सुरक्षा अधिकारीही मारले गेले होते.
