15 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
या दिवसांत आवारापन 2, टॉक्सिक आणि बंटवारा 1947 हे तीन मोठे चित्रपट चित्रपटगृहांमध्ये आहेत. तिन्ही चित्रपटांमध्ये मोठी स्टारकास्ट आहे, एका चित्रपटात सनी देओल, एका चित्रपटात केजीएफ स्टार यश आणि एका चित्रपटात इमरान हाश्मी आहेत. बॉक्स ऑफिसवरील संघर्षात आवारापन 2 आणि टॉक्सिक पुढे निघून गेले आणि बंटवारा 1947 मागे राहिला. याच दरम्यान एका मुलीचा चित्रपटगृहात उभी राहून रडतानाचा व्हिडिओ व्हायरल झाला. प्रत्येकाने असे मानले की, या तिन्हीपैकी कोणत्याही एका चित्रपटाचे तिकीट न मिळाल्याने ती मुलगी भावूक झाली. पण विचारल्यावर तिने सांगितले- मी ‘हनुमान अंश’ चित्रपट पाहण्यासाठी आले होते, पण तिकीट मिळाले नाही.
आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, जिथे टॉक्सिकसारख्या 500-1000 कोटींमध्ये बनलेल्या चित्रपटांची चित्रपटगृहे रिकामी आहेत, तिथे केवळ 2 कोटींमध्ये बनलेला ‘हनुमान अंश’ हाऊसफुल कसा झाला.
या चित्रपटाच्या नायकाचे नाव यापूर्वी कोणी ऐकले नव्हते आणि दिग्दर्शकाचेही नाही. चित्रपटाचे भव्य प्रमोशन केले गेले नाही आणि त्याच्या फर्स्ट लुक, टीझर आणि ट्रेलरबद्दल कोणतीही बातमी नव्हती. हे सर्व चित्रपटाच्याच सोशल मीडिया हँडलवरून पोस्ट करण्यात आले होते.
नीम करोली बाबा यांच्यावर आधारित हा चित्रपट सुरुवातीच्या 2 आठवड्यांपर्यंत कोणतीही कमाई करू शकला नाही, पण चौथ्या आठवड्यात असे काही घडले की टॉक्सिकसारख्या मोठ्या चित्रपटाशी टक्कर असूनही, याने 800 टक्के नफा कमावत 42 कोटींचे कलेक्शन केले.
मोठे चित्रपट हटवून आता याला स्क्रीन्स दिल्या जात आहेत. तिकीट बुकिंग प्लॅटफॉर्मवरही याची बुकिंग जास्त आहे.
कमी बजेटच्या या चित्रपटाच्या यशाने अनेक मोठे प्रश्न निर्माण होतात.
पहिला प्रश्न- शेवटी चित्रपटाने प्रमोशनशिवाय अशी कमाई कशी केली.
दुसरा प्रश्न- चित्रपट प्रेक्षकांना इतका का आवडत आहे.
तिसरा प्रश्न- चित्रपटाने मोठ्या चित्रपटांना टक्कर कशी दिली.
सर्व प्रश्नांची उत्तरे जाणून घ्या आणि ट्रेड एक्सपर्टकडून जाणून घ्या या यशाचे कारण काय आहे-
50 वर्षांपूर्वी जय संतोषी मां सोबतही असेच घडले होते, शोलेसोबत होती टक्कर
आजपासून 50 वर्षांपूर्वी 15 ऑगस्ट 1975 रोजी अमिताभ बच्चन-धर्मेंद्र यांचा ‘शोले’ चित्रपट प्रदर्शित झाला. मोठ्या बजेटचा, मोठ्या स्टारकास्टिंगचा आणि मोठे दिग्दर्शक रमेश सिप्पी यांच्या या चित्रपटावर सर्वांच्या नजरा होत्या. कोणताही मोठा चित्रपट निर्माता या चित्रपटाच्या आसपास आपले चित्रपट प्रदर्शित करू इच्छित नव्हता. पण या चित्रपटासोबतच 25 लाखांत बनलेला धार्मिक चित्रपट ‘जय संतोषी मां’ प्रदर्शित करण्यात आला. चित्रपटात कोणताही आघाडीचा अभिनेता नव्हता, तरीही हा चित्रपट इतका चालला की त्याने 5 कोटी रुपयांचे ऐतिहासिक बॉक्स ऑफिस कलेक्शन केले.
जिथे जिथे हा चित्रपट प्रदर्शित झाला, तिथे तिथे ‘शोले’च्या कमाईवर परिणाम झाला. लोक चप्पल काढून चित्रपटगृहात जात असत आणि पडद्याची आरती करत असत. लवकरच हा हिंदी सिनेमातील सर्वात यशस्वी आध्यात्मिक चित्रपटांपैकी एक बनला. याची गाणी, ‘मैं तो आरती उतारूं रे संतोषी माता की’ आणि ‘जय संतोषी मां’ आजही ऐकली जातात.
प्रश्न- कमी बजेटच्या चित्रपटाने 42 कोटी रुपये कसे कमावले?
ट्रेड एक्सपर्ट तरण आदर्श यांनी चित्रपटाच्या कमाईबद्दल सांगितले- ‘जर तुम्ही कलेक्शन पाहिले तर पहिल्या दिवसापासून आत्तापर्यंत, विशेषतः तिसऱ्या आठवड्यात आणि चौथ्या वीकेंडमध्ये ते ऐतिहासिक आहे. असे खूप कमी वेळा पाहायला मिळते.’
‘कंटेंट तर आहेच, पण ‘वर्ड ऑफ माउथ’मुळे चित्रपटाला फायदा झाला. जर नकारात्मक प्रसिद्धी झाली असती, तर दुसऱ्या-तिसऱ्या दिवशी चित्रपटावर परिणाम दिसला असता, पण जर रिव्ह्यू सकारात्मक असतील, तर चित्रपट चालतो. हेच हनुमान अंशसोबत घडले. दुसऱ्या आठवड्यात हा चित्रपट उतरणार होता. फक्त 40 लाखांचे कलेक्शन होते. पहिल्या आठवड्यातही काही खास कलेक्शन नव्हते.’
प्रश्न- मोठ्या चित्रपटांशी टक्कर असूनही हनुमान अंशला स्क्रीन्स कशा मिळाल्या?
७ ऑगस्ट रोजी जेव्हा ‘हनुमान अंश’ चित्रपट प्रदर्शित झाला, तेव्हा त्याला निवडक स्क्रीन्स मिळाल्या. १४ ऑगस्ट रोजी ‘आवारावन २’ आणि ‘बंटवारा १९४७’ आल्याने चित्रपटाच्या स्क्रीन्स आणखी कमी झाल्या. चित्रपटाची कमाईही विशेष होत नव्हती, त्यामुळे तो चित्रपटगृहांमधून काढला जाऊ लागला. पण चित्रपट अजूनही अनेक चित्रपटगृहांमध्ये आहे. याचे कारण काय होते, असे विचारले असता तरण आदर्श म्हणतात, ‘चित्रपटाच्या निर्मात्यांनी वितरकांना विनंती केली की, कोणत्याही परिस्थितीत आमचा चित्रपट तिसऱ्या आठवड्यात प्रदर्शित करा.’ वितरकांनी सांगितले की, ‘टॉक्सिक’ येत आहे, चित्रपट तसाही काढला जाईल. पण निर्मात्यांनी म्हटले – ‘कृपया तो कसाही प्रदर्शित करा.’
‘चित्रपट प्रदर्शित झाल्यावर असा चमत्कार घडला की तिसऱ्या आठवड्यात लोकांनी यायला सुरुवात केली. सोशल मीडियाच्या माध्यमातून हळूहळू माहिती पसरू लागली. आता जो चौथा वीकेंड आहे, तो तर आश्चर्यचकित करत आहे. रविवारचे कलेक्शन अंदाजे १२-१३ कोटी रुपये असू शकते.’
चित्रपटातील महत्त्वाच्या पात्रांबद्दल-
दिग्दर्शक- विशाल चतुर्वेदी
हनुमान अंश हा चित्रपट 42 वर्षीय विशाल चतुर्वेदी यांनी बनवला आहे. हा त्यांच्या कारकिर्दीतील सर्वात मोठा चित्रपट आहे. चित्रपटांमध्ये करिअर सुरू करण्यापूर्वी विशाल एक डॉक्टर होते. हा त्यांच्या दिग्दर्शनाचा दुसरा चित्रपट आहे, यापूर्वी त्यांनी 2012 चा ‘वॉर्निंग’ दिग्दर्शित केला होता. त्यांनी टीव्ही मालिका आणि चित्रपटांसाठी संवाद लेखक म्हणून काम केले आहे.
विशाल चतुर्वेदी.
अभिनेता- शोभिनव सत्या
अभिनेता शोभिनव सत्या यांनी हनुमान अंशमध्ये नीम करोली बाबांची भूमिका साकारली आहे. त्यांनी FTII, पुणे येथून शिक्षण घेतले आहे. अभिनयासोबतच त्यांनी असिस्टंट डायरेक्टर, सेकंड युनिट डायरेक्टर, स्क्रिप्ट आणि कंटिन्यूटी विभागात काम केले आहे. त्यांनी ‘महापौर’, ‘CID’, ‘रागिनी एमएमएस’ आणि ‘हॅप्पिली एव्हर आफ्टर’ यांसारख्या प्रोजेक्ट्समध्ये काम केले आहे.
शोभिनव सत्या.
अभिनेता- चंदन के. आनंद
चंदन आनंदने चित्रपटात मुख्य भूमिका साकारली आहे. यापूर्वी त्यांनी अनेक चित्रपट आणि टीव्ही शोमध्ये सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. त्यांनी आलू चाट, पार्च्ड, लव आज कल, गुंजन सक्सेना, फायटर, होमबाउंड यांसारख्या चित्रपटांव्यतिरिक्त बॅरिस्टर बाबू, ये प्यार न होगा कम, मीत यांसारख्या डझनभर टीव्ही शोमध्ये काम केले आहे.
चंदन के. आनंद.
चित्रपटाच्या यशात सोशल मीडियाची महत्त्वाची भूमिका
चित्रपटाशी संबंधित व्हिडिओ सोशल मीडियावर सतत व्हायरल होत आहेत. चित्रपटातील अनेक दृश्ये नीम करोली बाबांच्या मूळ व्हिडिओशी तंतोतंत जुळतात, याचे व्हिडिओ सतत समोर येत आहेत.
चित्रपटगृहांमधून चाहत्यांचे व्हिडिओही चर्चेत आहेत, ज्यात ते भावूक झालेले आणि पडद्यासमोर हात जोडलेले दिसत आहेत. हाऊसफुल शो दाखवले जात असल्याने प्रेक्षकांच्या मनात चित्रपटाबद्दल उत्सुकता आहे.
चित्रपट अशा विषयावर बनला आहे, ज्यात लोकांना रुची आहे, पण माहिती मर्यादित आहे
हा चित्रपट नीम करोली बाबांच्या जीवनावर आधारित आहे. त्यांचे भक्त जगभरात आहेत. त्यांच्या कैंची धाम आश्रमात दरवर्षी हजारो लोक येतात. त्यांच्या जीवनावर आतापर्यंत अनेक पुस्तके लिहिली गेली आहेत आणि माहितीपट बनले आहेत, तथापि, त्यापैकी बहुतेक इंग्रजीमध्ये आहेत, ज्याबद्दल सामान्य जनतेला फारशी माहिती नाही.
चित्रपट ‘हनुमान अंश’ अत्यंत साधेपणाने आणि तथ्यांवर आधारित बनवला आहे. चित्रपट आवडण्याचे एक कारण हे देखील आहे की तो व्यावसायिक हेतूने बनवलेला नाही. दिग्दर्शकाने स्वतः एका मुलाखतीत दावा केला आहे की हा चित्रपट केवळ माहितीसाठी बनवला आहे, न की नफ्यासाठी. हे देखील एक कारण आहे की चित्रपटाला भक्त आणि प्रेक्षकांचे प्रेम मिळत आहे.
चित्रपटाचे धार्मिक कनेक्शन, अभिनेत्याने अनेक महिने संतासारखे जीवन जगले
ज्यावेळी या चित्रपटाचे काम सुरू झाले, त्यावेळी चित्रपट निर्माते प्रेमानंद महाराजांकडे गेले होते. त्यांनी प्रेमानंद महाराजांकडून चित्रपटाबद्दल सूचना मागितल्या होत्या. त्यावर त्यांना सल्ला देण्यात आला की कलाकारांनी संतांप्रमाणे जगावे. काळजीपूर्वक जीवन जगावे आणि शाकाहारी भोजन करावे. चित्रपटातील मुख्य कलाकारांनी याचे पालन केले.
नीम करोली बाबांबद्दल वाचा-
नीम करोली बाबांना त्यांचे भक्त महाराज जी म्हणत असत. त्यांचे खरे नाव लक्ष्मण नारायण शर्मा असे सांगितले जाते. ते भगवान हनुमानाचे भक्त होते.
नीम करौली बाबांशी संबंधित प्रसिद्ध किस्से-
ट्रेनमधून उतरल्यावर ट्रेन पुढे सरकली नाही: असे म्हटले जाते की ते एकदा ट्रेनमध्ये तिकीटाशिवाय बसले होते. त्यांना खाली उतरवल्यावर ट्रेन पुढे सरकली नाही. नंतर त्यांना परत बोलावण्यात आले आणि ट्रेन सुरू झाली. ही एक भक्तिपरक कथा आहे, ज्याचा स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावा स्पष्ट नाही.
नीम करोली बाबांना भेटायला पोहोचले होते स्टीव्ह जॉब्स: 1974 मध्ये 19 वर्षांचे स्टीव्ह जॉब्स भारतात आले होते. त्यांचा उद्देश पर्यटन नसून आध्यात्मिक शोध होता. ते त्यांचे मित्र डॅन कोटके यांच्यासोबत भारतात आले आणि नीम करोली बाबांना भेटण्यासाठी कैंची धामला पोहोचले. पण येथे त्यांना कळले की बाबांचे सप्टेंबर 1973 मध्ये निधन झाले होते.
तरीही जॉब्स भारतात सुमारे सात महिने राहिले. त्यांनी भारताच्या आध्यात्मिक परंपरांना जवळून समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. नंतर त्यांनी या प्रवासाला त्यांच्या जीवनावर खोलवर परिणाम करणारा अनुभव मानले.
मार्क झुकरबर्गही भेटायला पोहोचले होते: 2015 मध्ये फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग भारतात आले आणि कैंची धामला गेले. त्यांनी नंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना सांगितले होते की, जेव्हा फेसबुक कठीण काळातून जात होते, तेव्हा स्टीव्ह जॉब्सने त्यांना भारतात जाऊन त्या मंदिर/आश्रमाला भेट देण्याचा सल्ला दिला होता, जिथे ते स्वतः कधीतरी गेले होते.
हॉलिवूड अभिनेत्री नीम करोली बाबांपासून प्रेरित होत्या: हॉलिवूड अभिनेत्री ज्युलिया रॉबर्ट्स यांनीही नीम करोली बाबांपासून प्रभावित झाल्याचे सांगितले आहे. त्यांच्या मते, त्यांनी बाबांचे एक चित्र पाहिले आणि त्यांना त्यांच्याबद्दल एक खोल आकर्षण वाटले.
अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ रिचर्ड अल्पर्ट यांनी पुस्तक लिहिले: अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ रिचर्ड अल्पर्ट भारतात आले आणि नीम करौली बाबांचे शिष्य बनले. बाबांनी त्यांना राम दास हे नाव दिले. यानंतर राम दास अमेरिकेला परतले आणि त्यांनी पाश्चात्त्य जगात बाबांच्या शिकवणी आणि भारतीय आध्यात्मिक विचारांना लोकप्रिय करण्यात मोठी भूमिका बजावली. त्यांच्या प्रसिद्ध पुस्तकाने ‘बी हिअर नाऊ’ लाखो लोकांना ध्यान, योग आणि भारतीय आध्यात्मिक विचारांशी परिचय करून दिला.
