अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दावा केला आहे की अमेरिका लवकरच होर्मुज सामुद्रधुनीवर पूर्णपणे नियंत्रण मिळवेल. ते म्हणाले की अमेरिकेच्या हल्ल्यांमध्ये इराणच्या नौदल, वायुदल आणि लष्करी नेतृत्वाला मोठे नुकसान झाले आहे. ट्रम्प म्हणाले की अमेरिका कोणत्याही परिस्थितीत इराणला अणुबॉम्ब बनवण्याची परवानगी देणार नाही. त्यांनी दावा केला की इराणला अणुबॉम्ब बनवण्यापासून रोखण्यासाठी लष्करी कारवाई करणे आवश्यक होते. त्यांनी असाही इशारा दिला की भविष्यात इराणकडून पुन्हा असा धोका निर्माण झाल्यास, अमेरिका पुन्हा कठोर पावले उचलेल. ट्रम्प म्हणाले – इराणशी चर्चा करणे कठीण ट्रम्प म्हणाले की, इराणचे अनेक मोठे नेते आता हयात नाहीत. यामुळे नवीन करारावर चर्चा करणे कठीण झाले आहे. सध्या इराणमध्ये निर्णय कोण घेत आहे, हे देखील स्पष्ट नाही. ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा दावा केला की इराण आर्थिक संकटातून जात आहे. देशात महागाई खूप जास्त आहे. सैन्याला वेतन देण्यातही अडचणी येत आहेत. अमेरिकेने इराणला मदत करणाऱ्यांना इशारा दिला अमेरिकेने इराणसोबत व्यापार करणाऱ्या देशांना आणि कंपन्यांना इशारा दिला आहे. अमेरिकेचे अर्थमंत्री स्कॉट बॅसेंट म्हणाले की, जे लोक इराणसोबत व्यापार सुरू ठेवतील, त्यांच्याविरोधात अमेरिका कठोर आर्थिक पावले उचलू शकते. खरं तर, अमेरिकेने गुरुवारी इराणवर नवीन आर्थिक कारवाईची घोषणा केली आहे. याचा उद्देश इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर दबाव वाढवून त्याला अणु कार्यक्रम थांबवण्यासाठी आणि होर्मुज सामुद्रधुनी (स्ट्रेट) उघडण्यासाठी भाग पाडणे हा आहे. अमेरिकेने आधीच इराणच्या तेल, बँकिंग आणि वाहतूक क्षेत्रावर अनेक निर्बंध लादले आहेत. आता तो इराणशी संबंधित इतर देशांवर आणि कंपन्यांवरही दबाव वाढवण्याच्या तयारीत आहे. चीन म्हणाला- इराणवरील निर्बंधांमुळे प्रश्न सुटणार नाही चीनने अमेरिकेच्या त्या प्रयत्नांना विरोध केला आहे, ज्यात इतर देशांना इराणसोबतचे आर्थिक संबंध संपवण्यास सांगितले जात आहे. चीनने म्हटले की, इराणवर निर्बंध लादल्याने आणि दबाव टाकल्याने मध्यपूर्वेतील संघर्ष संपणार नाही. चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते लिन जियान यांनी शुक्रवारी सांगितले की, या समस्येचे निराकरण चर्चा आणि मुत्सद्देगिरीनेच (राजकीय वाटाघाटीनेच) काढता येते. त्यांनी सर्व संबंधित देशांना जबाबदारीने पावले उचलण्याचे आवाहन केले. चीनचे हे विधान अमेरिकेच्या त्या आवाहनानंतर एक दिवसाने आले आहे, ज्यात अमेरिकेने आपल्या सहयोगी देशांना आणि चीनला इराणला आर्थिकदृष्ट्या वेगळे पाडण्यास मदत करण्यास सांगितले होते. इराण म्हणाला- अमेरिकेच्या निर्बंधांपुढे झुकणार नाही इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघाई म्हणाले की, अमेरिका जेव्हा चर्चा करू इच्छित नाही, तेव्हा निर्बंध लादण्यास सुरुवात करतो. इराण अनेक वर्षांपासून असे निर्बंध सहन करत आला आहे आणि यामुळे त्याचे धोरण बदलले नाही. इंटरनॅशनल क्रायसिस ग्रुपचे इराण संचालक अली वाएज यांच्या मते, अमेरिका आता निर्बंधांसोबत लष्करी दबावही वाढवत आहे. परंतु यामुळे इराण मागे हटण्याऐवजी त्याची भूमिका आणखी कठोर होऊ शकते. त्यांच्या मते, इराणसाठी अमेरिकेचे निर्बंध सहन करणे निश्चितच कठीण आहे, परंतु अमेरिकेच्या अटी मान्य करणे त्याला याहूनही अधिक धोकादायक वाटते. त्यामुळे केवळ दबाव वाढवल्याने इराण झुकण्याची शक्यता कमी आहे. होर्मुजच्या सामुद्रधुनीवर ट्रम्प नियंत्रण का मिळवू इच्छितात? 1. जगातील तेलाचा महत्त्वाचा मार्ग- जगातील सुमारे 20% तेल आणि LNG पुरवठा होर्मुझमधून जातो. यावर नियंत्रण म्हणजे ऊर्जा पुरवठ्यावर पकड. 2. इराणचा दबाव कमी करणे- इराण होर्मुझचा वापर दबाव निर्माण करण्याचे शस्त्र म्हणून करत आला आहे. येथे त्याचा प्रभाव कमी झाल्याने त्याची ताकद कमी होईल. 3. तेलाच्या किमती नियंत्रणात ठेवणे- होर्मुझमध्ये तणाव वाढताच तेल महाग होते. अमेरिकेला मार्ग खुला राहावा आणि पुरवठा सुरू राहावा असे वाटते. 4. आखाती देशांची सुरक्षा- सौदी अरेबिया, UAE, कुवेत आणि कतार यांसारख्या अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांचे तेल याच मार्गाने जाते. याची सुरक्षा अमेरिकेसाठी महत्त्वाची आहे. 5. इराणची सौदेबाजीची ताकद कमी करणे- होर्मुझवरील इराणचा प्रभाव कमी झाल्याने कोणत्याही करारात त्याची सौदेबाजीची ताकदही कमकुवत होऊ शकते.
Source link
ट्रम्प म्हणाले- होर्मुजवर लवकरच अमेरिकेचे पूर्ण नियंत्रण असेल:इराणचे नौदल आणि वायुसेना संपली, त्यांच्याकडे फक्त काही क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन शिल्लक आहेत
