Double Eclipse in August 2026: खगोलप्रेमींसाठी ऑगस्ट 2026 हा महिना अत्यंत थरारक ठरणार आहे. या एकाच महिन्यात अवघ्या 15 दिवसांच्या अंतराने सूर्यग्रहण आणि चंद्रग्रहण अशी दोन मोठी ग्रहणे अवकाशात पाहायला मिळतील. या दोन्ही खगोलीय घटनांचे अचूक वेळापत्रक, वैज्ञानिक महत्त्व आणि जागतिक पातळीवर होणारे बदल याविषयी सविस्तर माहिती पुढे जाणून घेऊया.
ऑगस्ट 2026 हा महिना खगोलप्रेमींसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे, कारण या एकाच महिन्यात अवघ्या 15 दिवसांच्या अंतराने दोन मोठी ग्रहणे होणार आहेत. यामध्ये वर्षभरातील सर्वात मोठे खग्रास सूर्यग्रहण आणि त्यानंतर होणारे खंडग्रास चंद्रग्रहण यांचा समावेश आहे. या दोन्ही मोठ्या खगोलीय घटना अवकाशात कशा घडतील आणि त्या भारतातून पाहता येतील का, याबद्दल सर्वसामान्यांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
या दोन्ही ग्रहणांचे अचूक वेळापत्रक आणि भौगोलिक स्थिती खालीलप्रमाणे आहे.
खग्रास सूर्यग्रहण
अवघ्या ४ दिवसानंतर, म्हणजेच 12 ऑगस्ट 2026 रोजी या वर्षातील सर्वात मोठे खग्रास सूर्यग्रहण लागणार आहे. जेव्हा चंद्र हा सूर्य आणि पृथ्वीच्या अगदी मध्यभागी येतो, तेव्हा पृथ्वीवर चंद्राची गडद सावली पडते आणि दिवसाही अंधार दाटून येतो, यालाच खग्रास सूर्यग्रहण म्हणतात.
भारतात दिसणार का? : भारतीय खगोलप्रेमींसाठी ही थोडी निराशाजनक बाब आहे की, हे सूर्यग्रहण भारतातून दिसणार नाही. ज्या वेळी अवकाशात ही घटना घडेल, तेव्हा भारतात रात्रीची वेळ असेल. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार (IST) हे ग्रहण रात्री 9:04 वाजता सुरू होईल. भारतात हे ग्रहण दिसणार नसल्यामुळे येथे कोणताही धार्मिक ‘सुतक काळ’ (Sutak Period) पाळला जाणार नाही.
कुठे दिसेल?: हे खग्रास सूर्यग्रहण युरोप खंडातील स्पेन, आइसलँड, ग्रीनलँड आणि रशियाच्या काही भागात अत्यंत विहंगम स्वरूपात पाहायला मिळेल. (REF.)
खंडग्रास चंद्रग्रहण
सूर्यग्रहण संपल्यानंतर बरोबर १५ दिवसांनी, म्हणजेच 27-28 ऑगस्ट 2026 (गुरुवार-शुक्रवार) च्या मध्यरात्री वर्षातील दुसरे ग्रहण म्हणजेच खंडग्रास चंद्रग्रहण लागणार आहे. जेव्हा पृथ्वीची सावली चंद्राच्या काही भागावर पडते, तेव्हा त्याला खंडग्रास चंद्रग्रहण म्हटले जाते.
भारतात दिसणार का? : हे चंद्रग्रहण पॅसिफिक क्षेत्र, अमेरिका, युरोप आणि आफ्रिकेत स्पष्टपणे दिसेल. परंतु, भारतात ते केवळ अंशतः आणि अतिशय नगण्य (Penumbrial/Partial) स्वरूपात दिसेल. उत्तर-पश्चिम भारताच्या काही सीमावर्ती भागात चंद्र मावळताना हे अगदी थोड्या काळासाठी धूसर दिसू शकते, मात्र सर्वसामान्य नागरिकांना ते उघड्या डोळ्यांनी स्पष्टपणे अनुभवता येणार नाही. (REF.)
खगोलप्रेमींसाठी ऑनलाईन पाहण्याची सोय
ही दोन्ही ग्रहणे भारतातून थेट आकाशात पाहता येणार नसली, तरी भारतीय नागरिकांना नासा आणि इतर जागतिक खगोलीय संस्थांच्या अधिकृत यूट्यूब चॅनेल्स आणि वेबसाइट्सवर याचे थेट प्रक्षेपण घरबसल्या विनामूल्य पाहता येणार आहे.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा